II SA/Bk 440/21

WyrokWSA w Białymstoku2021-07-15

Skład orzekający: Marek Leszczyński, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Małgorzata Roleder

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odmawiając udostępnienia informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko, wykazując spełnienie przesłanek formalnych i materialnych tej tajemnicy?
Ratio decidendi
Organ odmawiając udostępnienia informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, musi w uzasadnieniu decyzji wykazać spełnienie zarówno przesłanki formalnej (wola utajnienia informacji przez przedsiębiorcę), jak i materialnej (informacje te mają wartość gospodarczą i ich ujawnienie mogłoby narazić przedsiębiorcę na szkodę). Lakoniczne stwierdzenie o wartości negocjacyjnej i gospodarczej informacji nie jest wystarczające do uzasadnienia odmowy.
Stan faktyczny
A. K. zwrócił się do P. Sp. z o.o. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej pożyczek oferowanych przez Fundusz, w tym wykazu wniosków i udzielonych pożyczek. Fundusz odmówił udostępnienia nazw przedsiębiorców i klientów, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Fundusz utrzymał w mocy decyzję odmowną. Skarżący zarzucił naruszenie Konstytucji RP i ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie tajemnicy przedsiębiorcy. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję P. Sp. z o.o. w Ł. z dnia [...] marca 2021 roku i zasądził od P. Sp. z o.o. w Ł. na rzecz skarżącego A. K. kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję P. Sp. z o.o. w Ł. z dnia [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję P. Sp. z o.o. w Ł. z dnia [...] marca 2021 roku; 2. zasądza od P. Sp. z o.o. w Ł. na rzecz skarżącego A. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2021 r. A. K. zwrócił się do Prezesa Zarządu P. Sp. z o.o. w Ł. (dalej: "Fundusz") o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej pożyczek oferowanych przez Fundusz, tj.: pożyczki obrotowej, pożyczki eksportowej, pożyczki na nieruchomość, pożyczki inwestycyjnej, pożyczki antykryzysowej. Zwrócił się o wskazanie, czy źródłem finansowania każdej z ww. pożyczek są środki publiczne, a przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej, zwrócił się o (1) wskazanie dokładnych źródeł finansowania pożyczek; (2) podanie sumy udzielonych pożyczek w poszczególnych latach; (3) przekazanie wykazu wniosków złożonych przez przedsiębiorców od dnia uruchomienia pożyczki do dnia przygotowania, wskazując, że rejestr powinien być posortowany chronologicznie i zawierać co najmniej: datę złożenia wniosku, nazwę i adres przedsiębiorcy, cel pożyczki, wnioskowaną kwotę pożyczki, status wniosku, a w przypadkach gdy pożyczkę udzielono, również wskazanie kwoty pożyczki; (4) przesłanie kopii regulaminów pożyczek – obejmujących okres od dnia uruchomienia pożyczki do dnia sformułowania odpowiedzi na wniosek. Wnioskodawca wniósł o udzielenie odpowiedzi listownie na adres wskazany we wniosku oraz w formie elektronicznej na podany adres e-mail. Wniosek ten wpłynął do organu dnia [...] lutego 2021 r. Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. pełnomocnik Fundusz wezwał wnioskodawcę do wykazania istnienia szczególnie uzasadnionego interesu publicznego, w zakresie pkt 3 wniosku, który został zakwalifikowany jako informacja publiczna przetworzona. W odpowiedzi z dnia [...] lutego 2021 r. wnioskodawca wskazał, że cofa zapytanie sformułowane w pkt 3 wniosku, jednakże wnosi o: (1) wskazanie jakiego rodzaju dokumenty są sporządzane przez Fundusz w związku z procesem udzielania pożyczek , w szczególności o udzielenie informacji, czy prowadzone są rejestry składanych wniosków lub udzielanych pożyczek oraz dokumentacja z posiedzeń komisji podejmujących decyzję o przyznaniu pożyczki; (2) odpowiedź, czy udziałowcy Funduszu, względnie dysponenci środków (tj. Urząd Marszałkowski, Zarząd Województwa P. lub inne instytucje) są informowani o procesie udzielania pożyczek, w szczególności: czy ww. instytucjom są przekazywane jakiekolwiek zestawienia związane ze złożonymi wnioskami oraz udzielonymi pożyczkami, czy ww. instytucjom są wysyłane informacje zawierające listy (zestawienia) złożonych wniosków oraz listy udzielonych pożyczek; (3) odpowiedź jakie zestawienia związane z udzielonymi pożyczkami oraz złożonymi wnioskami są możliwe do wygenerowania z systemu informatycznego Funduszu w sposób automatyczny. Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. pełnomocnik Funduszu udzielił wnioskodawcy odpowiedzi co do źródła finansowania przedmiotowych pożyczek, a przy tym zasad i podstaw współpracy z Województwem P., łącznej kwoty pożyczek udzielonych w 2020 i w 2021 r. oraz wskazał adres strony internetowej, na której zostały opublikowane regulaminy pożyczek. W odpowiedzi wymieniono również dokumenty, które są sporządzane przez Fundusz oraz wyjaśniono, że Województwo P. nie jest informowane o procesie udzielania pożyczek poszczególnym kontrahentom, a także, że Fundusz nie przekazuje instytucjom podległym Województwu P. jakichkolwiek zestawień związanych ze złożonymi wnioskami oraz udzielonymi pożyczkami. Wskazano, że jedynie kwartalnie przekazywana jest zagregowana informacja o środkach finansowych zaangażowanych w ramach ww. produktów. Pełnomocnik Funduszu poinformował również wnioskodawcę o możliwych do automatycznego wygenerowania z systemu informatycznego raportach, z których część jest możliwa do wygenerowania w zestawieniu z oferowanym produktem pożyczkowym, a w rejestrach tych Fundusz nie posługuje się opisem przeznaczenia jako celu udzielonej pożyczki. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2021 r. A. K. zwrócił się do Funduszu o przekazanie kopii lub wydruku rejestru składanych wniosków oraz rejestru udzielonych pożyczek, zaś w przypadku znacznej objętości ww. dokumentacji wskazał na wystarczające udzielenie odpowiedzi w drodze przesłania plików PDF. Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr K-27 pełnomocnik Funduszu odmówił wnioskodawcy udostępnienia informacji publicznej w zakresie: informacji dotyczącej nazwy firmy, osoby wnioskującej zawartych w rejestrze składanych wniosków o udzielenie pożyczki oraz informacji dotyczącej nazwy klienta zawartej w rejestrze udzielonych pożyczek przez ich anonimizację z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa i tajemnicę przedsiębiorcy, działając na zasadzie art. 5 ust. 2 i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2020, poz. 2176; dalej: "u.d.i.p."). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że co prawda w orzecznictwie został ukształtowany pogląd, że imiona i nazwiska osób, które otrzymują świadczenia ze środków publicznych podlegają udostępnieniu w trybie dostępu do informacji publicznej, a osoby te nie mogą powoływać się na prawo do ochrony prywatności, jednakże pogląd ten nie może mieć zastosowania w sprawie. Pełnomocnik Funduszu wyjaśnił przy tym, że art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. ustanawia ochronę przez nieuprawnioną ingerencją w działalność przedsiębiorcy, z tym, że ograniczenie to nie obowiązuje jeżeli przedsiębiorca zrezygnuje z przysługującego mu prawa. Przyczyną wprowadzenia tego ograniczenia jest strzeżenie informacji, które przedsiębiorca przekazuje administracji publicznej. Przekazywane dane w ramach prowadzonych postępowań nie stają się bowiem automatycznie jawne wskutek samego tylko faktu ich posiadania przez podmioty administracji publicznej. Powołując się przy tym na definicję tajemnicy przedsiębiorstwa, pełnomocnik Funduszu wskazał, że tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. stanowią informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania poufności. Jest to element formalny składający się na tajemnicę przedsiębiorcy, natomiast warunkiem materialnym jest opis przedmiotu ochrony, tzn. sama informacja podlegająca ochronie. Przedsiębiorca powinien w tym względzie wskazać na określoną wartość gospodarczą, którą owa informacja posiada. Pełnomocnik Funduszu podkreślił, że w orzecznictwie wielokrotnie wskazywano na to, że aby dana tajemnica podlegała ochronie na podstawie przepisu art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. 2020, poz. 1913; dalej: "u.z.n.k.") musi zostać spełniona zarówno przesłanka formalna, jak też materialna. Przesłanka formalna jest spełniona wówczas, gdy zostanie wykazane, iż przedsiębiorca podjął działania w celu zachowania poufności tych informacji. Nie wystarczy samo przekonanie podmiotu dysponującego informacją o działalności przedsiębiorcy, że posiadane przez niego dane mają charakter poufny. Poufność danych musi być wyraźnie lub w sposób dorozumiany zamanifestowana przez samego przedsiębiorcę, na którym spoczywa, w razie sporu, ciężar wykazania, że określone dane stanowiły tajemnicę przedsiębiorcy. Przy czym wola objęcia określonych danych klauzulą poufności nie musi być wyrażona w sposób sformalizowany, a ocena działań przedsiębiorcy w konkretnych sprawach nie może być oderwana od celu, któremu działania te mają służyć, tj. od zachowania poufności określonych informacji. Przyjmując ww. założenia Fundusz stanął na stanowisku, że po złożeniu wniosku o udostępnienie informacji, konieczne jest skierowanie do przedsiębiorcy pytania o szczegóły dotyczące tajemnicy przedsiębiorcy lub o ewentualną rezygnację z ochrony konkretnych informacji. W art. 11 ust. 4 u.z.n.k. zaliczono do tajemnicy przedsiębiorstwa nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje mające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Dla uruchomienia ochrony wskazanej w ww. przepisie konieczne jest zatem, aby dana informacja była poufna, a więc nieujawniona. W tym celu powinna być odpowiednio zabezpieczona. Nadto informację taką powinna cechować bliżej nieokreślona wartość gospodarcza. W konsekwencji Fundusz uznał za poufne informacje zawarte w planach inwestycyjnych pożyczkobiorców, w szczególności dotyczące przeznaczenia pozyskanego finansowania, jego okresu i wysokości pożyczki, które to dane przedstawiają samodzielną wartość handlową w relacjach z konkurencyjnymi przedsiębiorstwami i z tego względu zachodzi potrzeba ich ochrony przed bezprawnym ujawnieniem i wykorzystaniem. Zdolność pożyczkowa, jak też informacje o posiadanym kapitale i jego charakterze, spełniają kryteria tajemnicy przedsiębiorstwa. Charakteru tego nie zmienia okoliczność, że stosunkowo szeroki krąg osób może wejść w ich posiadanie. W ocenie Funduszu wola utrzymania informacji w tajemnicy i zakaz jej naruszania, mogą wynikać z celu gospodarczego czynności prawnej, z towarzyszących umowie okoliczności, zasad współżycia społecznego i zwyczajów. W wielu przypadkach prace nad nowym produktem, bądź też zmiana profilu działalności przedsiębiorcy i pozyskiwanie finansowania na takie cele, muszą być objęte poufnością bez względu na to, czy strony podjęły w tym celu szczególne kroki. Wskutek złożenia przez wnioskodawcę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr K-36 pełnomocnik Funduszu utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2021 r., podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz wskazując, że nie jest powinnością Funduszu poszukiwanie podstawy prawnej ujawnienia danych osobowych beneficjentów. Skargę na ww. decyzję wniósł do sądu administracyjnego A. K., zarzucając jej naruszenie: 1. art. 61 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim z przepisów tych wynikają zasady ograniczenia prawa do informacji publicznej, przez nieuzasadnioną odmowę udzielenia informacji, niespełniającej warunków proporcjonalności i konieczności dokonanego ograniczenia, nieznajdującej podstaw w potrzebie ochrony wartości prawnie chronionych, wskazanych w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP; 2. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy, przez błędne zastosowanie polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że udostępnienie żądanych informacji naruszyłoby tajemnicę przedsiębiorcy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie jest decyzja P. Sp. z o.o. w Ł. o utrzymaniu w mocy decyzji własnej odmawiającej udostępnienia informacji publicznej. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 2176, dalej: "u.d.i.p."), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania (art. 1 i 2 u.d.i.p.). Realizacja prawa dostępu do informacji publicznej w przewidzianych ustawą formach i na przewidzianych ustawą zasadach wymaga jednoczesnego zaistnienia dwóch pozytywnych przesłanek: przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. a adresatem żądania musi być podmiot obowiązany do jej udostępnienia w świetle art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje kwestia, że Fundusz jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z treścią art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne a w szczególności: podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Z przepisu tego wynika więc, że organem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej nie jest wyłącznie organ władzy publicznej, lecz każdy podmiot wykonujący zadania publiczne, tj. zadania realizowane powszechnie i użyteczne dla ogółu, służące zarazem osiąganiu celów wskazanych w Konstytucji RP i ustawach, lub dysponujący majątkiem publicznym (zob. wyrok NSA z 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podmiotem takim może być więc np. spółka prawa handlowego, która zajmuje się wykonywaniem zadań publicznych (zob. wyrok NSA z 8 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 3156/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie budzi także wątpliwości, że żądane informacje stanowią informację publiczną. W myśl bowiem art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przy czym sprawą publiczną jest działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i wskazanych samorządów: gospodarczego i zawodowego oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, czyli mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Ponadto, jak wskazuje treść art. 6 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o: majątku, którym dysponują podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej, tj. podmioty z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit f) a także o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego, a także kas chorych (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit c) oraz o majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit a – c oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit d). Wskazane przez skarżącą we wniosku informacje dotyczą dysponowania przez Fundusz posiadanym majątkiem publicznym. Sposób wykorzystania tego majątku nie może być wyłączony spod kontroli społecznej w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem udostępnieniu podlega informacja publiczna, dotycząca majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 (jednostki, które wykonują zadania publiczne), pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach. Istota sporu sprowadza się natomiast do kwestii, czy Fundusz zasadnie odmówił udostępnienia żądanej informacji, powołując się w tym zakresie na tajemnicę przedsiębiorcy i tajemnicę przedsiębiorstwa, o których mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zasadnicze zatem znaczenie ma wykładnia art. 5 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Przepis art. 11 ust. 4 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1913 ze zm.- dalej: "u.z.n.k."), wskazuje, że tajemnicę przedsiębiorstwa stanowią nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Powyższe wskazuje, że dla odmowy udostępnienia określonej informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy spełnione muszą być przesłanki formalne i materialne (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, str. 118 – 119, a także wyroki NSA: z 5 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 192/13; z 29 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2490/14; z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 1993/16, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanka formalna wyraża się w zamanifestowaniu woli konkretnego przedsiębiorcy utajnienia określonych informacji. Z kolei przesłanka materialna polega na tym, że informacje objęte tajemnicą przedsiębiorcy powinny stanowić informacje, których ujawnienie mogłoby mieć wpływ na jego sytuację ekonomiczną, jakkolwiek nie muszą mieć same w sobie wartości gospodarczej. Obie te przesłanki muszą być spełnione, aby dana informacja publiczna podlegała ochronie z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Wobec powyższego stwierdzić należy, że uzasadnienie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.) powinno zawierać argumentację wskazującą na okoliczność spełnienia zarówno przesłanek formalnych, jak i materialnych orzeczonej odmowy. Konieczne bowiem jest wykazanie, że konkretne informacje zawierają tajemnicę przedsiębiorstwa. Szczególnie precyzyjne i wyczerpujące uzasadnienie powinny zawierać te decyzje, w których dokonuje się analizy takich klauzul generalnych jak tajemnica przedsiębiorcy i tajemnica przedsiębiorstwa. Tajemnicę przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 11 ust. 4 u.z.n.k. i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej (zob. wyrok NSA z 5 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 511/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy również wskazać, że zgodnie z art. 11 ust 4 u.z.n.k. przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. W doktrynie przyjmuje się, że ze stanem poufności będziemy mieli do czynienia tylko wtedy, gdy przedsiębiorca kontroluje liczbę i charakter osób mających dostęp do określonych informacji. (E. Nowińska, M. Du Vail, Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Warszawa 2013 r.). Informację poufną można zatem uznać za tajemnicę, kiedy przedsiębiorca ma wolę, by pozostała ona tajemnicą dla pewnych kół odbiorców, konkurentów, wola ta dla innych osób musi być rozpoznawalna. Podkreślić zatem należy, że każda nieujawniona do wiadomości publicznej informacja techniczna, technologiczna, organizacyjna przedsiębiorstwa lub inna informacja posiadająca wartość gospodarczą, co do której przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności powinna być – przed jej udostępnieniem w trybie przepisów u.d.i.p. – indywidualnie oceniona pod kątem zakwalifikowania jej jako tajemnicy przedsiębiorcy. Podczas analizy powyższych okoliczności istotne jest także, że ograniczenie dostępności informacji publicznej ze względu na tajemnicę ustawowo chronioną ma charakter wyjątku od zasady jawności informacji publicznej. Wystarczającą przesłanką dla uznania pewnych danych za objętych tajemnicą przedsiębiorstwa jest to, że mają one wartość gospodarczą dla przedsiębiorcy, który podjął kroki w celu utajnienia tych danych. Strona powołująca się na wartość gospodarczą określonych danych winna wykazać istnienie tej okoliczności i sporządzając motywy decyzji przedstawić w nich swoją argumentację w sposób wyczerpujący. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia opisanych wyżej kryteriów. W ocenie Sądu uzasadnienie to jest zdawkowe. Fundusz analizując obie wyżej wskazane przesłanki wskazał, że podjął działania, aby treść umowy w zakresie jej warunków finansowych i celu finansowania nie została ujawnia do publicznej wiadomości (przesłanka formalna). Odnosząc się zaś do przesłanki materialnej, stanął na stanowisku, że ujawnienie informacji objętej wnioskiem (ujawnienie wysokości udzielonej pożyczki oraz celu takiego finansowania) miałoby wpływ na sytuację przedsiębiorcy na rynku z uwagi na osłabienie jego konkurencyjnej pozycji – ujawnienie żądanych informacji ułatwi konkurentom pozyskanie informacji na temat innowacyjnych działań pożyczkobiorców. Z tego tez względu warunki finansowe pożyczki posiadają wartość negocjacyjną, a tym samym gospodarczą. Nie negując co do zasady przywołanego wyżej stanowiska oraz faktu, że niewątpliwie wiele informacji publicznych, którymi dysponuje Fundusz ma charakter tajemnicy przedsiębiorstwa, należy uznać, że organ w konkretnej sprawie nie uzasadnił, że żądane przez skarżącego informacje do nich należą. O ile Fundusz wykazał, że podjął stosowne działania celem utajnienia żądanej informacji, to jednak w zakresie uprawdopodobnienia, że informacje te mają ze względu na swój charakter szczególną wartość gospodarczą lakoniczne stwierdzono, że informacje dotyczące warunków finansowych pożyczki posiadają wartość negocjacyjną, a tym samym gospodarczą. Takie uzasadnienie w ocenie składu orzekającego jest niewystarczające. W tym miejscu podkreślić należy, że zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (w skrócie: "u.f.p.") gospodarka środkami publicznymi jest jawna. Przyjąć zatem należy, że informacje o gospodarowaniu środkami publicznymi stanowią informację publiczną, dostępną w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie zgodnie z art. 35 u.f.p. klauzule umowne dotyczące wyłączenia jawności ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa w umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych lub inne podmioty, o ile wynikające z umowy zobowiązanie jest realizowane lub przeznaczone do realizacji ze środków publicznych, uważa się za niezastrzeżone, z wyłączeniem informacji technicznych, technologicznych, organizacyjnych przedsiębiorstwa lub innych posiadających wartość gospodarczą w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich w tajemnicy, lub w przypadku gdy jednostka sektora finansów publicznych wykaże, że informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa z uwagi na to, że wymaga tego istotny interes publiczny lub ważny interes państwa. A zatem nie ulega wątpliwości, że celem regulacji dotyczących możliwości kwalifikowania określonych danych jako tajemnica przedsiębiorcy jest niewątpliwie ochrona informacji, które mają wartość gospodarczą – są istotne z punktu widzenia funkcjonowania na wolnym rynku w kontekście konkurencyjności względem innych podmiotów, prowadzących działalność w tym samym czy podobnym zakresie lub segmencie rynku, bądź – z innego powodu – zainteresowanych uzyskaniem określonych danych w celu ich wykorzystania w opozycji do interesu danego podmiotu gospodarczego w ramach działalności rynkowej. Ochrona poufności danych ma więc na celu zapewnienie uczciwej konkurencji na rynku, w kontekście realiów swobody działalności gospodarczej. W tym kontekście, zdaniem Sądu Fundusz nie przedstawił jednak żadnych racjonalnych powodów, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z tajemnicą przedsiębiorcy. Dla powyższego uznania, nie jest natomiast wystarczające jedynie oświadczenie przedsiębiorcy, że informacje stanowią dla niego wartość gospodarczą. Aby takie zastrzeżenie było skuteczne, konieczne jest dokładne wyjaśnienie, dlaczego konkretne żądane informacje posiadają określoną wartość gospodarczą i w czym się ona wyraża. Powinno być ono przedstawione przez organ odmawiający udostępnienia informacji publicznej w uzasadnieniu decyzji odmownej. Jak podkreślił NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 sierpnia 2019 r. sygn. I OSK 2335/17 (publ. LEX nr 2733605) "nie jest dopuszczalne w świetle przepisów u.d.i.p. powoływanie się na przesłankę wyłączenia informacji z obowiązku jej udostępnienia bez wskazania konkretnej argumentacji, uzasadniającej przyczyny uznania, że zachodzą szczególne okoliczności wskazane w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Tylko jasne, nieabstrakcyjne i szczegółowe przedstawienie stanowiska może oprzeć się zarzutowi naruszenia w decyzji przepisu art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 18 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 684/17). Z treści zaś wydanej decyzji nie sposób wywnioskować dlaczego ujawnienie powyższych treści w istocie doprowadziłoby do naruszenia tajemnicy przedsiębiorcy, w szczególności dlaczego informacje te mają dla przedsiębiorcy szczególna wartość gospodarczą w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.z.n.k., a w konsekwencji, że ich ujawnienie mogłoby narazić Fundusz na szkodę. Wobec powyższego na chwilę obecną nie można było poprzez analizę motywów Funduszu stwierdzić zasadności odmowy udostępnienia informacji publicznej podyktowanej koniecznością ochrony tajemnicy przedsiębiorcy. W tym stanie rzeczy zasadnie skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. Obowiązkiem Funduszu było prawidłowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie. Jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. Konsekwencją braku należytego uzasadnienia decyzji, było naruszenie art. 61 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zakresie w jakim w przepisach tych przewidziano możliwość odmowy udostępnienia informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. uwzględniając wysokość poniesionego przez skarżącego wpisu sądowego od skargi (200 zł), wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł) oraz opłaty skarbowej (17 zł) – pkt 2 sentencji. Rozpoznając sprawę ponownie organ jeszcze raz dokona oceny wniosku o udostępnienie informacji publicznej z punktu widzenia zaistnienia przesłanki tajemnicy przedsiębiorcy w rozumieniu zaprezentowanym w niniejszym orzeczeniu. Następnie Fundusz w zależności od poczynionych ustaleń podejmie stosowne czynności, a w razie wydania decyzji odmownej należycie uprawdopodobni, że informacje o które wnioskuje Skarżący mają ze względu na swój charakter szczególną wartość gospodarczą, co w konsekwencji ich ujawnienia mogłoby narazić takiego przedsiębiorcę na szkodę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło