II SA/Bk 445/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi M. J. i M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej oddala skargę. Decyzją z [...] października 2013 r. organ I instancji nałożył na M. i M. J. obowiązek podłączenia nieruchomości o nr geodez. [...] położonej w B. P. przy ul. [...], do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Zobowiązani są właścicielami w/w nieruchomości. Od decyzji tej odwołali się M. i M. J. W uzasadnieniach wskazali, iż nie powinni być zobowiązani do przyłączenia się do sieci kanalizacyjnej z uwagi na to, iż posiadają na nieruchomości zbiornik na nieczystości ciekłe. Wskazują, iż nie zgadzają się na ponoszenie kosztów przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Podnoszą, że są w trudnej sytuacji finansowej i chcieliby wybudować przydomową oczyszczalnię ścieków. Ponadto sugerują, że działanie organu I instancji jest wyrazem niechęci władz gminy do nich i "zemstą Burmistrza" za kwestionowanie opłat za odbiór odpadów komunalnych. Wnieśli o uchylenie decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podając że w myśl art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Z kolei, zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy, w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Wykonywanie tej decyzji, stosownie do treści art. 5 ust. 9 ustawy, podlega egzekucji w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, póz. 1954 ze zm.). Gdy w ustawie mówi się o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika ustanowiony przez ustawodawcę obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Od obowiązku tego zwalnia jedynie wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków. W przypadku ustalenia przez organ, że właściciel nieruchomości nie wykonuje powyższych ustawowych obowiązków, organ zobowiązany jest nakazać jego wykonanie. Z treści przepisu art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynika, że decyzja, o jakiej mowa w tym przepisie nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że właściwy organ ma obowiązek wydania decyzji o ile zachodzą przesłanki przewidziane w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy. Jako pozaprawne i nie mające znaczenia w sprawie są zatem, takie okoliczności jak trudna sytuacja materialna osoby zobowiązanej czy też brak zgody na wybudowanie sieci kanalizacyjnej (wyroki WSA z 20.10.2008 r. sygn. akt: II SA/Ke 440/08 oraz z 16.09.2008 o sygn. akt: II SA/Op 124/08). Zdaniem Kolegium nie można zgodzić się z tezą stron odwołujących się, wyrażoną w odwołaniu, że posiadanie zbiornika na nieczystości ciekłe (szamba) zwalnia z obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, samo gromadzenie nieczystości ciekłych w bezodpływowych zbiornikach (o czym mowa w pkt 3a) nie jest równoznaczne z prawidłowym odprowadzaniem tych nieczystości (o czym mowa w pkt 2). Stanowisko skarżących, iż posiadanie bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe (szamba) - zgodnie z pkt 3 a - zwalnia ich z obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie jest słuszne. W ocenie Kolegium organ I instancji zasadnie nałożył na właścicieli obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy, a podniesiony przez skarżącego zarzut, iż z uwagi na wyposażenie nieruchomości w szambo zachodziła niedopuszczalność wydania takiego nakazu, zgodnie z art. 5 ust. 8, jest nietrafny, gdyż ust. 8 dotyczy tylko obowiązków wymienionych w ust. 1 pkt 3- 3b, a nie obowiązku wynikającego z ust. 1 pkt 2. Wobec kategorycznego brzmienia powołanych przepisów organ, który stwierdził niewykonanie obowiązku wynikającego m.in. z art. 5 ust. l pkt 2 ustawy, nie mógł ze względów na sytuację materialną skarżącego odstąpić od wydania takiego nakazu. Trafnie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku w sprawie IV SA/Wa 1071/09, iż "decyzja nakładająca obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej nie ma charakteru uznaniowego, konieczność jej wydania nie jest pozostawiona ocenie organu i nie zależy od takich okoliczności, jak sytuacja majątkowa czy życiowa osoby zobowiązanej". Postępowanie organu I instancji wykazało niezbicie, że sieć kanalizacyjna, została wybudowana w ulicy [...] w B. P. i jej przebieg umożliwia podłączenie nieruchomości [...]. Postępowanie wyjaśniające - w tym wyjaśnienia stron - wykazały, iż nieruchomość nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Obowiązek przyłączenia do sieci powstał z chwilą oddania jej do użytku. Nie zasadne są również wskazania stron o zamiarze realizacji przydomowej oczyszczalni ścieków. Zdarzenie przyszłe i zamiar strony nie mogą wpływać na istniejący obowiązek. Właściciel nieruchomości może realizować prawo do budowy oczyszczalni ścieków w sytuacji, gdy budowa kanalizacji nie jest uzasadniona, jak i w sytuacji, gdy jest ona uzasadniona, ale sieć taka nie została jeszcze zrealizowana (wyrok WSA w Łodzi, z 17 października 2012 r. o sygn.. II SA/Łd740/12, publ. Lex 1235281). Powyższe wskazuje, iż spełnione są wszystkie przesłanki do zastosowania art. 5 ust. 7 w zw. z ust. l pkt 2 ustawy w zakresie konieczności wyegzekwowania obowiązku przyłączenia się do sieci kanalizacyjnej. W skardze do tut. Sądu M. i M. J. podnieśli, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wzięło pod uwagę warunków materialnych właścicieli nieruchomości. Podnieśli, że noszą się z zamiarem budowy przydomowej oczyszczalni, której koszty utrzymania są niskie w stosunku do opłat za ścieki. Zdaniem Skarżących działanie organu I instancji jest wynikiem złośliwości, bowiem do chwili obecnej około 50% właścicieli przyłączyło się do sieci, ale tylko w stosunku do Skarżących zostało wszczęte postępowanie z urzędu. Na rozprawie Skarżący oświadczył, ze nieruchomość nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zgodnie z którym sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskrżonej decyzji we wskazanym powyżej zakresie Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestie związane z utrzymaniem czystości i porządku w gminach dotyczące również podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej regulują przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 z późn.zm.) – dalej zwaną "ustawą". Art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy stanowi, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, lub w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 7 omawianej ustawy, w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1 – 4 wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Z treści przytoczonych przepisów wynika ustanowiony przez ustawodawcę obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Od obowiązku tego zwalnia okoliczność, gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. W przypadku ustalenia, że właściciel nieruchomości nie wykonuje powyższych ustawowych obowiązków, organ zobowiązany jest nałożyć nakaz jego wykonania pod rygorem egzekucji. Sposób sformułowania przepisu art. 5 ust. 7 powołanej ustawy prowadzi do wniosku, że decyzja, o jakiej mowa w tym przepisie nie ma charakteru uznaniowego. Obowiązek wynikający z tego przepisu ma charakter powszechny, a więc odnosi się do wszystkich nieruchomości leżących w zasięgu sieci kanalizacyjnej. A zatem przesłankami, od których spełnienia ustawodawca uzależnił dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej są: istnienie takiej sieci, możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz niezrealizowanie przez właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia. Przesłanki te muszą zaistnieć kumulatywnie, a organ administracji publicznej winien zbadać ich zaistnienie i wykazać w uzasadnieniu. W ocenie Sądu przed wydaniem przez organ decyzji, postępowanie zostało przeprowadzone w taki sposób, że jednoznacznie wyjaśniło, że w sprawie zaistniały przesłanki do wydania przedmiotowej decyzji. W sprawie nie ulega wątpliwości, że w B. P. przy ul. [...] została wybudowana sieć kanalizacyjna. Do tej sieci jednak nieruchomość skarżącego nie została podłączona, nie jest ona także wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Działka skarżącego wyposażona jest jedynie w zbiornik bezodpływowy. Natomiast twierdzenia Skarżących odnośnie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków pozostają, według materiału dowodowego, jedynie w sferze deklaracji. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że jeżeli sieć kanalizacyjna istnieje, to posiadanie zbiornika bezodpływowego nie zwalnia właściciela nieruchomości z podłączenia jej do tej sieci. Legalności decyzji nie podważają także argumenty skargi. Brak środków finansowych na przyłączenie do kanalizacji nie może uwalniać od nałożenia wymienionego obowiązku, bowiem trudna sytuacja finansowa osoby zobowiązanej nie jest przesłanką normatywną wymienioną w ustawie. Jak już wspomniano decyzja o nałożeniu obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej kanalizacji jest decyzją prawem związaną, zatem spełnienie przesłanek ustawowych obliguje organ do wydania decyzji nakładającej ten obowiązek. Wszczęcie postępowania administracyjnego tylko w stosunku do Skarżących z pominięciem właścicieli innych posesji, którzy także nie przyłączyli się do kanalizacji, również nie daje podstaw do uchylenia kwestionowanej decyzji. Bezczynność organu w zakresie wszczęcia postępowania administracyjnego w stosunku do właścicieli innych posesji nie oznacza bezprawia w stosunku do Skarżących. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że odnośnie orzeczonego przez organ administracji nakazu przyłączenia nieruchomości Skarżących do istniejącej sieci kanalizacyjnej zaistniały przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, co skutkowało tym, że uznano skargę za bezzasadną i oddalono na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.