II SA/Bk 451/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Referendarz sądowy Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 05 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi G. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia renty planistycznej postanawia - oddalić wniosek G. D. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z bratem H. D. oraz dwójką pełnoletnich dzieci D. D. i D. D. (k. 29 - 30). W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi: dom o powierzchni [...] m², mieszkanie o powierzchni użytkowej [...] m² (zamieszkane przez brata) oraz współwłasność nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha przeliczeniowego. Posiadane mieszkanie wnioskodawczyni odziedziczyła w zamian za sprawowanie opieki nad chorym bratem H. D. oraz nieodpłatnego zaspokajania jego potrzeb mieszkaniowych. Miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni stanowi 1008,33 zł, w skład tej kwoty wchodzi: 208,33 zł uzyskiwane przez skarżącą tytułem dopłat do gruntów rolnych; 250 zł otrzymywane przez D. D. z tytułu alimentów oraz renta H. D. w wysokości 550 zł. D. D. nie osiąga żadnego dochodu. W uzasadnieniu wnioskodawczyni podkreśliła, iż pieniądze uzyskane ze sprzedaży działek zostały przeznaczone na: spłatę zadłużenia, podłączenie prądu, remont i ocieplenie domu, opłacenie renty planistycznej, wybudowanie zjazdu oraz założenie linii energetycznej na sprzedanej działce. Ponadto G. D. uiściła liczne opłaty sądowe i koszty związane z leczeniem (k. 29 - 31). Pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wezwał G. D. do złożenia oświadczenia, w którym należało wskazać: wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem skarżącej oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (np. wysokość wydatków ponoszonych na wyżywienie, lekarstwa, czynsz, elektryczność, telefon itp.); czy na określoną we wniosku nieruchomość rolną wnioskodawczyni otrzymuje dotacje bezpośrednie z Unii Europejskiej należało określić w jakiej wysokości i kiedy; czy na wskazanej nieruchomości rolnej prowadzona jest działalność rolnicza, jeżeli tak to, jakiego rodzaju i jaki faktyczny dochód z tego tytułu jest uzyskiwany. Skarżąca została zobligowana również do dołączenia do akt sprawy: wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat za okres ostatnich trzech miesięcy (k. 36). W odpowiedzi G. D. wywiodła, iż miesięczne wydatki rodziny wynoszą łącznie 990,19 zł, w skład tej kwoty wchodzą opłaty za: czynsz (mieszkanie na ul. S. w B.) – 200 zł; prąd i gaz – 54 zł; prąd (nieruchomość w kol. P.) – 18 zł; ubezpieczenie KRUS – 89,60 zł (269 zł rocznie); doładowanie telefonu komórkowego – 10 zł; podatek rolny 29,16 zł (350 zł rocznie); podatek od nieruchomości (przy ul. B. w B. – 12 zł (140 zł rocznie); wyżywienie lekarstwa – 165,96 zł oraz koszty utrzymania nieruchomości przy ul. B. [...] [...] w B. tj. woda – 100 zł; prąd – 91,47 zł, gaz 80 zł; węgiel – 140 zł (1680 zł rocznie). Dodatkowo wnioskodawczyni poniosła koszty związane ze sprzedażą działki przeznaczonej na budowę magazynu płodów rolnych i budynku mieszkalnego o powierzchni [...] m² (materiał budowlany) w łącznej kwocie 180.000 zł oraz opłaty sądowe w sprawie cywilnej w wysokości 1729,07 zł (do zapłaty pozostało 500 zł). Ponadto, G. D. poniosła opłatę za budowę wjazdu do działki usytuowanej przy [...]. J. P. [...] w B. – 6344 zł oraz za projekt tymczasowego wjazdu – 3000 zł. Skarżąca wskazała również na konieczność opłacenia rachunków za: drewno (krokwie, łaty, kontrłaty) – 11.000 zł; nagrobek – 7000 zł; beton – 4.500 zł oraz zapłaty dla wykonawcy budowy – 10.500 zł. Wnioskodawczyni nie prowadzi działalności rolniczej, nie osiąga z tego tytułu dochodu, otrzymuje dotacje na gospodarstwo rolne położone w kol. P. Do akt sprawy skarżąca dołączyła: rachunki za prąd i gaz (k. 42-43); faktury i rachunki za wykonane roboty budowlane (k. 47-49; k. 51); faktury za materiały budowlane (k. 53-61); odcinek renty H. D. za miesiąc [...] 2008 r. (k. 41); decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. w sprawie płatności do gruntów rolnych za 2007 r. (k. 44); dokumentację medyczną (k. 46); potwierdzenie zapłaty renty planistycznej (k. 50); postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] kwietnia 2008 r. sygn. akt [...] [...] [...] (k. 52); zamówienie na nagrobek (k. 63); kosztorys robót budowlanych (k. 62); wyciąg z rachunków bankowych od [...] maja 2008 r. do [...] sierpnia 2008 r. (k. 64-72); pismo Spółdzielni mieszkaniowej "S. S." w B. z dnia [...] czerwca 2008 r. potwierdzające wysokość opłat eksploatacyjnych za lokal przy ul. S. [...] w B. (k. 41). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu G. D. wykazała, iż źródłem miesięcznego utrzymania czteroosobowej rodziny pozostaje kwota 990,19 zł (150,19 zł - dopłaty do gruntów rolnych; 250 zł - alimenty przyznane D. D.; 590 zł - renta H. D.) – k. 38, k. 41, k. 44. Z dołączonego do akt sprawy wyciągu z rachunku bankowego (E. B. S.A. z siedzibą we W.) wynika, iż w okresie od [...] czerwca 2008 r. do [...] sierpnia 2008 r. z tytułu likwidacji lokat oszczędnościowych na konto wnioskodawczyni wpłynęła łączna kwota 222.538,04 zł (k. 64, k. 68, k. 72). Wyszczególnione wydatki miesięczne są równe osiąganemu dochodowi. W okresie czerwiec – sierpień 2008 r. skarżąca wydała 9942,18 zł na zakup materiałów budowlanych (k. 53 – 54, k. 57, k. 60-61) oraz 7758,66 zł na pokrycie kosztów robót budowlanych (k. 47- 48 i k. 51). Majątek wnioskodawczyni stanowią: dom o powierzchni [...] m², mieszkanie o powierzchni użytkowej [...] m² oraz współwłasność nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha przeliczeniowego. W miesiącu wrześniu 2008 r. G. D. posiadała dwie lokaty terminowe: na kwotę 50.173,45 zł (data końca [...] września 2008 r.) i 25.000 zł (data końca [...] września 2008 r.) – k. 69 i k. 72. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, że G. D. nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, przeciwnie wnioskodawczyni dysponuje środkami umożliwiającymi pokrycie kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie niniejszej. Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego stanowi fakt posiadania przez G. D. na początku września 2008 r. oszczędności zgromadzonych na lokatach terminowych w łącznej kwocie 75.173,45 zł. Ponadto w okresie od [...] czerwca 2008 r. do [...] sierpnia 2008 r. z tytułu likwidacji lokat oszczędnościowych na konto wnioskodawczyni wpłynęła łączna kwota 222.538,04 zł. Skarżąca w wzmiankowanym okresie poczyniła znaczne wydatki na zakup materiałów budowlanych i na pokrycie kosztów robót budowlanych (łącznie 17.700,84 zł). Rodzina G. D. posiada kilka źródeł utrzymania: dopłaty do gruntów rolnych (1802,28 zł rocznie – k. 44), alimenty otrzymywane przez D. D., renta H. D. oraz dochód z tytułu sprzedaży nieruchomości (k. 31 i k. 39). Wykazany dochód (miesięczny i roczny) oraz zgromadzone oszczędności rodziny wnioskodawczyni wystarczają do pokrycia wyszczególnionych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem oraz prowadzonymi pracami budowlanymi - przy jednoczesnym braku zadłużenia skarżącej w tym zakresie, jak i również poczynienia znacznych oszczędności. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż już w momencie zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca powinna w ramach posiadanych środków finansowych wygospodarować kwoty niezbędne do pokrycia niezbędnych kosztów z tym związanych. Tym samym uzyskiwany przez rodzinę skarżącej dochód i posiadane oszczędności powinny być przynajmniej w części przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie niniejszej, zwłaszcza, że wysokość środków pieniężnych posiadanych na lokatach terminowych wielokrotnie je przekracza. Niewątpliwie koszty postępowania sądowoadministracyjnego nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów prowadzonego postępowania. Przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uzależnione jest bowiem od wykazania zupełnego braku środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty postępowania sądowoadministracyjnego. Oznacza to, że sytuacja materialna wnioskodawczyni musi być skrajnie ciężka, wykluczająca możliwość wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. G. D. nie wykazała natomiast zaistnienia okoliczności, pozwalających na uznanie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.