II SA/Bk 451/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzje Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], w której odmówiono R. K.(dalej jako skarżący) skierowania do Domu Pomocy Społecznej w C. Kolegium wskazało, że w świetle art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) powstanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej uwarunkowane jest ustaleniem, że dana osoba wymaga całodobowej opieki (z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności), nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, a potrzeba opieki nie może być zapewniona w formie usług opiekuńczych. Regulacja ta ma moc obligatoryjnie wiążącą, co oznacza, że przepis ten nakłada na organy administracji publicznej obowiązek skierowania danej osoby do domu pomocy społecznej danego typu w każdym przypadku, gdy po stronie takiej osoby zaistnieją wszystkie przesłanki warunkujące powstanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Zdaniem organu odwoławczego skarżący jest niewątpliwie osobą niepełnosprawną i wymaga całodobowej opieki. Niemniej jednak w chwili obecnej nie może być skierowany do domu pomocy społecznej, bowiem ma zapewnioną całodobową opiekę w tym m.in. wyżywienie, opiekę medyczną, leczenie farmakologiczne i oddziaływania edukacyjne - rehabilitacyjne. Z akt sprawy wynika, że przebywa na internacji na Oddziale Psychiatrii Sądowej Samodzielnego Publicznego Psychiatrycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w C. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. XV Wydział Karny w B. z dnia [...] czerwca 2013 r. sygn. akt [...] i postanowienia tego Sądu z dnia [...] stycznia 2014 r. sygn. akt [...]. Orzekając umieszczenie sprawcy czynu zabronionego w zakładzie psychiatrycznym Sąd nie określa z góry czasu pobytu w tym zakładzie. Nie ma więc w chwili obecnej podstaw do skierowania skarżącego do DPS. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do tut. Sądu. Jego zdaniem decyzja wydana została z naruszeniem zasad logiki i zdrowego rozsądku. Wskazał, że od wielu lat choruje na schizofrenię, posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, utrzymuje się z zasiłku stałego z pomocy społecznej i jest osobą bezdomną. Jako osoba mało zaradna życiowo czuje, że po opuszczeniu szpitala nie odnajdzie się w społeczeństwie. Skarżący podniósł, że jego bezdomność wydaje się być sytuacją bez wyjścia. Ogromny kłopot sprawi mu systematyczne przyjmowanie niezbędnych leków i racjonalne gospodarowanie skromnym budżetem. Rodzeństwo skarżącego nie ma odpowiednich warunków, aby przyjąć go pod swój dach, nie deklaruje żadnego wsparcia, nie interesuje się tym, co będzie się działo ze skarżącym po opuszczeniu szpitala. Skarżący podkreślił, że w tej chwili musi znaleźć się jedynie na liście osób oczekujących na miejsce w domu pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić. Rozpoznając sprawę w jej granicach i nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja Prezydenta Miasta B. naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Granice tej sprawy wyznaczył wniosek skarżącego ubiegającego się o skierowanie do DPS. Pobyt i usługi w domu pomocy społecznej, są jedną z form świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej (art. 36 pkt 2 lit. o ustawy o pomocy społecznej). Zgodnie z art. 54 ust. 1 omawianej ustawy, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Stosownie do treści art. 54 ust. 2 tej ustawy, osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. W myśl art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Z kolei, decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej. W przypadku regionalnych domów pomocy społecznej decyzję wydaje marszałek województwa, z zastrzeżeniem ust. 5 (art. 59 ust. 2 ustawy). Z powyższego jednoznacznie wynika, że ustawodawca rozróżnił dwa rodzaje decyzji wydawanych w kwestii świadczenia pobytu i usługi w domu pomocy społecznej, tj. po pierwsze - decyzję o skierowaniu do DPS, po drugie zaś - decyzję o umieszczeniu w DPS. Przedmiot obu tych rozstrzygnięć jest odmienny. W obu wskazanych przypadkach inna jest też właściwość organów. Decyzja w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej rozstrzyga o przyznaniu lub nieprzyznaniu świadczenia określonego w art. 36 pkt 2 lit. o oraz o typie placówki, w której adresat powinien zostać umieszczony. Zgodnie z art. 56 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, jednym z typów domu pomocy społecznej, w zależności od tego, dla kogo są przeznaczone, są domy dla osób przewlekle psychicznie chorych. Decyzję o skierowaniu wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast wskazanie konkretnego domu pomocy społecznej oraz określenie warunków pobytu powinno nastąpić w decyzji o umieszczeniu w placówce. Decyzję w tym przedmiocie wydaje organ gminy prowadzącej dom lub starosta powiatu prowadzącego daną placówkę. Podsumowując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że postępowanie dotyczące przyznania świadczenia niepieniężnego w postaci pobytu w domu pomocy społecznej odbywa się trzyetapowo. Pierwszy jego etap prowadzony jest przez organ gminy właściwy wedle miejsca zamieszkania dla wnioskodawcy i kończy się decyzją o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Kolejny etap postępowania toczy się przed organem gminy prowadzącej dany dom pomocy społecznej lub starostą powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej, który to organ rozstrzyga o umieszczeniu danej osoby w takiej placówce. Trzeci etap obejmuje przyjęcie osoby do domu pomocy społecznej, co następuje w drodze czynności materialno-technicznej realizowanej przez dyrektora domu pomocy społecznej (zob. np. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Lu 891/13 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W realiach rozpatrywanej sprawy nie było przeciwwskazań do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej. Przebywanie na internacji w szpitalu psychiatrycznym nie stanowi przeszkody do wydania takiej decyzji. Z akt sprawy wynika, że skarżący jest osobą niepełnosprawną i wymaga całodobowej opieki, nadzoru nad przyjmowaniem leków. Skarżący nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb życiowych. Jest bezdomny i nie jest zdolny do samodzielnego funkcjonowania (zob. zaświadczenia lekarskie lekarza psychiatry, opinia dotycząca stopnia sprawności). Wobec powyższego, skarżącemu nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Tym samym spełnione zostały przesłanki umożliwiające skierowanie skarżącego do domu pomocy społecznej. Jak już wyższej podkreślono decyzja w tym przedmiocie potwierdza prawo do uzyskania tego typu świadczenia z pomocy społecznej. Nie przesądza jednak o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, które stanowi kolejny etap realizacji prawa do pobytu w DPS. Zdaniem Sądu ocena zebranych dowodów była zatem w tej sprawie dowolna, czym organy naruszyły art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.). Organy naruszyły również art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze orzeczono o uchyleniu decyzji organów obu instancji, a podstawę ku temu stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O niewykonalności zaskarżonych decyzji Sąd orzekł w oparciu o art. 152 ww. ustawy procesowej. Ponownie rozpatrując sprawę organy uwzględnią zaprezentowaną w wyroku wykładnię przepisów ustawy o pomocy społecznej.