II SA/Bk 453/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 października 2009 r. sprawy ze skargi A. A. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca jej wydanie decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. z dnia [...].04.2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M. decyzją z dnia [...].04.2009 r. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u Pani A. A. D., pod nazwą: "alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych". W uzasadnieniu organ podał, iż P. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. orzeczeniem nr [...] stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, a wydane w trybie odwoławczym orzeczenie nr [...] Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z [...].12.2008r. podtrzymało tezę PWOMP. Od powyższej decyzji odwołała się Pani A. A. D. wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie choroby zawodowej pod postacią alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych. Zdaniem strony decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. jest niesprawiedliwa i krzywdząca, bowiem wykonując pracę jako rolnik nabawiła się choroby, przez którą nie może pracować w gospodarstwie rolnym, a dotychczas był to jedyny i wyłączny jej zawód. Pani A. A. D. podkreśla, iż objawy chorobowe natychmiast się uaktywniają, jeśli podejmuje jakąkolwiek pracę na gospodarstwie, związaną z obsługą inwentarza, pracą na siedlisku, w oborze. Dlatego też uważa, że jej choroba ma związek przyczynowy z pracą na roli i jest choroba zawodową. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. po rozpoznaniu odwołania utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W motywach rozstrzygnięcia podano, że Poradnia Chorób Zawodowych P. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. wydała orzeczenie lekarskie nr [...] z [...].10.2008r. z ustaleniem klinicznym: obserwacja w kierunku choroby zawodowej - alergicznego zewnątrzpochodnego zapalenia pęcherzyków płucnych- ujemna oraz uzasadnieniem, iż "pacjentka została skierowana przez Poradnię Alergologiczną Szpitala Klinicznego Akademii Medycznej w B. z podejrzeniem choroby zawodowej układu oddechowego - zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych. Leczona w poradni rejonowej, później pulmonologicznej. Hospitalizowana w dniach 24-27.04.2007r. w Klinice Alergologii i Chorób Wewnętrznych Akademii Medycznej w B. z rozpoznaniem: zapalenie płuc z nadwrażliwości, wywołane nieokreślonym pyłem organicznym. Badania czynnościowe układu oddechowego (spirometria, odoskrzelowy test prowokacyjny z histaminą) wypadły ujemnie. W badaniu HRCT klatki piersiowej cechy zapalenia pęcherzyków płucnych. Ze względu na utrzymywanie się duszności wysiłkowej, towarzyszący suchy kaszel oraz okresowe stany podgorączkowe Panią D. hospitalizowano w dniach 02-11.07.2007r. w Klinice Chorób Wewnętrznych i Zawodowych Instytutu Medycyny Wsi w L. z rozpoznaniem: podejrzenie alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych. Ponownie wykonane badania czynnościowe układu oddechowego (spirometria, badania dyfuzyjne) oraz próba tuberkulinowa wypadły ujemnie. Rtg klatki piersiowej zmian nie wykazało. Wykonane w Instytucie Medycyny Wsi w L. badania serologiczne w kierunku alergicznego zewnątrzpochodnego zapalenia pęcherzyków płucnych z antygenami bakteryjnymi i zwierzęcymi występującymi w pyłach organicznych wypadły ujemnie. Od czasu zachorowania pacjentka nie pracuje w gospodarstwie - mimo tego objawy chorobowe (suchy kaszel i duszność wysiłkowa o małym nasileniem) utrzymują się nadal. Na podstawie diagnostyki wykonanej w Instytucie Medycyny Wsi w L. oraz analizy całości dokumentacji medycznej nie stwierdzono aktualnie podstaw do rozpoznania choroby zawodowej układu oddechowego: zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych. Również Instytut Medycyny Pracy w Ł. wydał orzeczenie lekarskie z [...].12.2008r. z rozpoznaniem: obserwacja negatywna w kierunku zawodowego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych. Wskazano, że wyniki aktualnie wykonanych badań w tym CT klatki piersiowej nie dają podstaw do rozpoznania u pacjentki zawodowego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych, natomiast wywiad dotyczący początku i przebiegu choroby układu oddechowego, dane o narażeniu zawodowym oraz analiza dokumentacji lekarskiej wskazują na przebycie przez pacjentkę podostrego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych. Podczas prowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego Pani A. A. D. była w okresie 30.11.-12.12.2008r. hospitalizowana w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii Instytutu Medycyny Pracy w Ł. oraz poddana szczegółowej diagnostyce. Wyniki badań, w tym CT klatki piersiowej, nie dały podstaw do rozpoznania u pacjentki zawodowego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych. Pismem z dnia 16.03.2009r. strona została poinformowana przez Klinikę Chorób Zawodowych EMP w Ł., iż występujące u niej dolegliwości chorobowe wymagają pozostawania pod stałą opieką lekarską oraz odpowiedniego leczenia. Zasugerowano, aby odbywało się ono w specjalistycznej poradni chorób płuc. Odczuwane objawy alergologiczne mogą stanowić przeciwwskazania do pracy w gospodarstwie rolnym. Schorzenia stwierdzone podczas badania Pani A. A. D. w Poradni Chorób Zawodowych PWOMP w B. oraz Przychodni Chorób Zawodowych IMP w Ł. nie wystarczają do uznania choroby zawodowej, bowiem zgodnie z § 2.1. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, póz. 1115 ) przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny narażenia warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W tej sprawie dwie jednostki orzecznicze autorytatywnie stwierdziły, że dowody przeprowadzone przez te organy nie dają podstaw do rozpoznania u pacjentki zawodowego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych. Skoro choroba wprawdzie jest stwierdzona, ale wykluczony został jej charakter zawodowy, to organ nie może uznać tej choroby za zawodową. W myśl § 6.1. cytowanego rozporządzenia orzeczenie lekarskie wydawane jest na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Oznacza to, że organy administracyjne nie mogą w sposób dowolny orzekać, a postępowanie w tych sprawach przewiduje specjalny tryb. Organ odwoławczy zaznaczył, iż organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej wydaje decyzję na podstawie orzeczenia lekarskiego i jest związany z treścią tego orzeczenia. Nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. W skardze wywiedzionej do tut. Sądu Pani A. D. podniosła, że z uwagi na chorobę nie może pracować na roli a dotychczas był to jej jedyny i wyłączny zawód. Podniosła, że nie rozumie argumentacji zawartej w piśmie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z 16.03.2009 r., w którym stwierdzono, że jej objawy chorobowe stanowią przeciwwskazanie do pracy w gospodarstwie rolnym, a z drugiej strony w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że nie ma związku przyczynowego między jej stanem zdrowia a wykonywaną pracą na roli. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w swojej decyzji. Na rozprawie przed tut. Sądem skarżąca złożyła kartę informacyjną, z dnia 15.09.2009 r., z Kliniki Chorób Płuc i Gruźlicy Uniwersytetu Medycznego w B., z rozpoznaniem: zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rację ma Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny twierdząc, że organ wydaje decyzję na podstawie orzeczenia lekarskiego i jest związany treścią tego orzeczenia. Organ nie może więc oceniać dokumentacji lekarskiej w sposób prowadzący do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie treścią orzeczenia wynika z treści § 8 ust. 1 w związku z § 6 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Jednakże z brzmienia w/w § 8 ust. 1 rozporządzenia wynika, iż orzeczenie lekarskie jest tylko jednym z dowodów w sprawie, a nie dowodem jedynym. Państwowy Inspektor Sanitarny, jako organ prowadzący postępowanie, może podejmować też czynności dowodowe innego rodzaju, o których stanowi ust. 2 § 8 w/w rozporządzenia, o ile poweźmie wątpliwości co do treści wydanego orzeczenia lekarskiego. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym zostało wyjaśnione (wyroki NSA: z 6.08.1998r. - sygn. akt IISA/Wr 1980/97; z dnia 19.02.1999r. - IISA/Wr 1452/97 publ. w ONSA zeszyt 2 poz. 63 z 2000r.), że orzeczenie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznania chorób zawodowych, ma charakter opinii biegłego. Oznacza to, że organ sanitarny ma obowiązek dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Pierwsza wątpliwość jaką powziął Sąd w rozpoznawanej sprawie to zauważalna niespójność orzeczenia lekarskiego nr [...], wydanego przez lekarza P. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. W orzeczeniu tym w zakresie okresu narażenia zawodowego wskazano: "1992 –nadal" Na drugiej stronie orzeczenia wskazano "Od czasu zachorowania pacjentka nie pracuje w gospodarstwie mimo tego objawy chorobowe (kaszel suchy i duszność wysiłkowa o małym nasileniu) utrzymują się nadal." Zdaniem Sądu przytoczone stwierdzenia można uznać za sprzeczne względem siebie, bowiem najpierw biegły określa, że okres narażenia zawodowego trwa nadal a następnie stwierdza, że pacjentka nie pracuje w gospodarstwie rolnym od czasu zachorowania. Przesądzenia więc wymagała kwestia czy narażenie zawodowe trwa nadal czy też nie. Na końcu opinii wskazano, że nie rozpoznano u skarżącej zewnątrzpochodnego alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych. Jednak jak wynika z wymienionej opinii objawy chorobowe utrzymują się nadal. Nie przesądzono w opinii jednoznacznie czy oznacza to, że u skarżącej stwierdzono zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, tyle że ta jednostka chorobowa nie ma związku z pracą na gospodarstwie rolnym czy też stwierdzono, że skarżąca tę chorobę już przebyła i obecnie nie stwierdza się jej u skarżącej. Z kolei z konkluzji wynikających z orzeczenia lekarskiego wystawionego przez Instytut Medycyny Pracy w Ł., z [...].12.2008 r., wynika, że skarżąca była chora na zewnątrzpochodne alergiczne pęcherzyków płucnych, jednakże aktualne badania lekarskie nie dają podstaw do rozpoznania u skarżącej tej choroby. W zaistniałej sytuacji organ winien odnieść się do konkluzji wynikających z obu opinii. Tymczasem z rozważań organu odwoławczego wynika, że stwierdzono u skarżącej chorobę, jednakże wykluczono jej charakter zawodowy. Powyższa konstatacja jest sprzeczna z opinią Instytutu Medycyny Pracy w Ł., natomiast opinia P. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy nie może być uznana za podstawę rozstrzygnięcia z uwagi na jej niespójność. Jak wynika z literatury przedmiotu objawy alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych mogą pojawiać się po upływie 4-12 godzin od chwili ekspozycji na czynnik sprawczy. Z kolei znaczna poprawa stanu klinicznego następuje nawet w ciągu 24 godzin od ustania kontaktu z alergenem (J. Malinowski, Alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych i inne choroby wywołane pyłami organicznymi, Postępy Nauk Medycznych 11/2007, s. 482-491). W świetle tego, w ocenie Sądu, opinie biegłych w niniejszej sprawie winny odnosić się również do kwestii wpływu ustania ekspozycji na alergeny występujące w miejscu pracy na później wykonane badania lekarskie a w konsekwencji winny wyjaśniać w jakim zakresie fakt wykonywania badań przez biegłych po pewnym okresie od daty kontaktu z alergenami w środowisku pracy powoduje, że typowe objawy kliniczne choroby mogą nie występować bądź mogą być zauważalne w dużo mniejszym zakresie. Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji naruszenia przepisów art. 7, 77 i 80 kpa i dlatego zaskarżoną decyzję należało uchylić (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Uchyleniem sąd objął także decyzję organu I instancji uznając, że jej wyeliminowanie przyczyni się do szybszego załatwienia sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy uwzględnią wskazówki Sądu i będą stosować już przepisy najnowszego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych tj. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), które weszło w życie z dniem 3 lipca 2009r., albowiem z par. 11 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że do postępowań w sprawie zgłaszania, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, ze czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. W aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych również wymieniono zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych.