II SA/Bk 453/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Burmistrza Miasta B. P. z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądzania od Wojewody P. na rzecz skarżącego M. R. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z 16 września 2013 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa w B. P. zwróciła się o wymeldowanie M. R. z pobytu stałego w lokalu przy ul. P. [...] m. [...] w B. P. W uzasadnieniu powyższego wniosku podano, że przedmiotowy lokal jest własnością Spółdzielni, a osoby przebywające w tym lokalu zajmują go bez tytułu prawnego, toczy się wobec nich postępowanie egzekucyjne o jego opróżnienie. Po wszczęciu postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że należący do Spółdzielni lokal mieszkalny położony w B. P. przy ul. P. [...] m. [...] zajmują obecnie L. R. i N. P. (matka i babcia M. R.), natomiast M. R. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania od czasu ukończenia szkoły średniej. Według posiadanych dokumentów mieszka on w N. przy ul. M. [...] - stąd wynika, że nie posiada w miejscu stałego zameldowania swoich rzeczy osobistych. Ustalono też, że nikt z pracowników Spółdzielni nigdy nie spotkał M. R. w lokalu Nr [...] przy ul. P. [...] w B. P. Nie przychodził on również do Spółdzielni w sprawach związanych z tym lokalem. W dniu 17 października 2013 r. M. R. wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania z uwagi na brak podstaw do wymeldowania go z przedmiotowego lokalu, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku, o przeprowadzenie oględzin tego lokalu, przesłuchanie świadków: L. R., M. S. i K. S., umożliwienie złożenia mu wyjaśnień oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt prowadzonego przez Komornika Sądowego w B. P. postępowania. W toku postępowania przed organem I instancji przesłuchano w charakterze świadków: H. Ż., która zeznała, że od 4 lat nie mieszka w miejscu stałego zameldowania, ale M. R. zna z widzenia i od około 6 lat go nie widziała; T. Ł, która podała m.in., że M. R. widziała ostatnio wiosną lub latem 2012 roku, kiedy wysiadał z taksówki przed blokiem, a w lokalu nr [...] przy ul. P. [...] w B. P. mieszkają dwie Panie - matka i babcia M. R..; oraz M. K., która zeznała, że nie zna M. R., ale mieszka w sąsiedztwie przedmiotowego lokalu od sierpnia 2008 r. i nigdy nie widziała tam M. R. Przesłuchana w charakterze świadka A. L.-R. (żona M. R.) wyjaśniła m.in., że mąż mieszka z nią w B. przy ul. A. [...] m. [...], gdzie zamieszkali w marcu 2011 r. M. R. dzieli swoją pracę zawodową pomiędzy B. P., a B. W B. P. prowadzi kancelarię, biuro znajduje się również w B.. Mąż wiele spraw zawodowych prowadzi w B. P. i często przebywa w miejscu stałego zameldowania, posiada tam część swoich rzeczy osobistych. Dodała również, że w przedmiotowym lokalu mieszka matka męża (L. R.) oraz jego babcia (N. P.). W charakterze świadka przesłuchana została również M. S., która podała, że M. R. mieszka w B. P. przy ul. P. [...] m. [...], gdzie posiada swoje rzeczy osobiste - ubrania, książki oraz klucze do lokalu oraz K.S.-F., która z kolei zeznała, że M. R. jest jej bratem ciotecznym i mieszka w B. P. przy ul. P. ]...] m. [...], ale zamieszkuje również w B. przy ul. A., gdzie mieszka jego żona. M. R. ma w spornym lokalu swój pokój, są tam jego rzeczy osobiste, tj. ubrania, książki. Na podstawie wyjaśnień M. R. organ ustalił natomiast, że złożył on do Spółdzielni Mieszkaniowej w B. P. wniosek o przeniesienie własności nieruchomości (wyodrębnienie przedmiotowego lokalu), jednakże uchwałą Zarządu Spółdzielni odmówiono mu nabycia tego lokalu, którą to uchwałę zaskarżył do Rady Nadzorczej. W B. P. przy ul. P. [...] m. [...] został zameldowany na początku lat 90-tych jako członek rodziny głównego lokatora. Cały czas mieszka w tym lokalu, posiada tam swoje rzeczy (ubrania, środki higieny, komputer, sprzęt elektroniczny i AGD). Prowadzi działalność gospodarczą zarejestrowaną w B. P. przy ul. P.[...] m. [...] (główna siedziba) oraz w wynajmowanym lokalu położonym w B. przy ul. W. [...] lok. [...] (biuro). Jest żonaty - żona mieszka przy ul. A. [...] w B. Z uwagi na planowane inwestycje zameldowany jest na pobyt czasowy w N. przy ul. M. [...]. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy Burmistrz Miasta B. P. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], orzekł o wymeldowaniu M. R. z pobytu stałego w lokalu przy ul. P. [...] m. [...] w B. P. Powyższą decyzję zaskarżył M. R. zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na niewłaściwym ich zastosowaniu poprzez błędną subsumpcję przepisu i przyjęcie, że adres: B. P., ul. P. [...] m. [...] nie jest jego miejscem stałego pobytu, a także przyjęcie, że dobrowolnie opuścił ww. lokal. Ponadto w toku postępowania odwoławczego M. R. złożył do akt sprawy pismo z dnia 3 marca 2014 r., w którym podniósł, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek nieuprawnionego podmiotu, tj. J. K., a nie Spółdzielni Mieszkaniowej, a także - zdaniem skarżącego - uniemożliwiono mu obronę jego interesów nie informując go o przesłuchaniu w charakterze strony I. R. Wojewoda P. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] nie podzielił argumentacji odwołania i utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, iż wbrew przekonaniu skarżącego, postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek uprawnionego do tej czynności podmiotu, tj. Spółdzielni Mieszkaniowej w B. P. Wniosek ten został podpisany - zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa – przez prezesa oraz wiceprezesa zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej. Wniosek wszczynający postępowanie pochodzi zatem od uprawnionego podmiotu i w związku z tym był skuteczny. Dalej organ II instancji wyjaśnił jednocześnie, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, iż do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie wymeldowania, niezbędne jest ustalenie, czy spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu. Przy czym opuszczenie to powinno być dobrowolne i trwałe. Wojewoda P. zwrócił też uwagę, że za miejsce stałego pobytu danej osoby uznaje się miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. W przedmiotowej sprawie zdaniem organu spełniona została przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wprawdzie skarżący twierdzi, że cały czas mieszka w miejscu stałego zameldowania, tym niemniej materiał dowodowy zgromadzony w sprawie tego nie potwierdza. W ocenie Wojewody pozostawienie rzeczy osobistych, czy zarejestrowanie działalności gospodarczej w lokalu, gdzie osoba zameldowania jest na pobyt stały, nie świadczy jeszcze o skoncentrowaniu tam jej interesów życiowych. Końcowo organ podkreślił, iż M. R. miał zapewniony czynny udział w trakcie postępowania wyjaśniającego i jak wynika z akt sprawy zapoznawał się z tymi aktami. Miał więc możliwość ustosunkowania się do wyjaśnień I. R. reprezentującej Spółdzielnię Mieszkaniową w B. P. Od powyższej decyzji skargę do sądu administracyjnego wniósł M. R. zarzucając jej naruszenie: - art. 7 w zw. z art. 78 § 1, art. 77 § 1, art. 79 § 2 i art. 86 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i interes obywateli, tj. nieuwzględnienie wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt postępowania prowadzonego przez Komornika Sądowego w B. P. sygn. akt [...] (w szczególności protokołu z 9 września 2013 r.); - art. 6 w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez błędną subsumpcję przepisu i przyjęcie, że adres: B. P., ul. P. [...] m [...] nie jest miejscem stałego pobytu skarżącego, oraz przyjęcie, że M. R. dobrowolnie opuścił lokal przy ul. P. [...] m [...] w B. P.; - art. 78 k.p.a. poprzez przesłuchanie I. R. w charakterze strony, podczas gdy powinna być przesłuchiwana w charakterze świadka i w taki sposób by umożliwić stronie M. R. czynny udział w tej czynności; odmowę przeprowadzenia dowodu z akt postępowania prowadzonego przez Komornika Sądowego w B. P. (sygn. akt 552/13) z którego to wynika, iż sam Komornik we wrześniu 2013r. ustalił, iż M.R. zamieszkuje w lokalu przy ul. P. [...] m [...] w B. P.; nie przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka L. R. oraz nie przeprowadzenie dowodu z oględzin lokalu. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę podtrzymał w pełni stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka niewątpliwie zachodzi. Zasadnicze znaczenie w sprawie ma brzmienie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm. – dalej jako u.e.l.d.o.). Zgodnie z tym przepisem organ gminy, na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, a także z urzędu, wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w tych sprawach opuszczenie lokalu, warunkujące możliwość wymeldowania osoby, powinno mieć cechy trwałości i dobrowolności. W przedmiotowej sprawie, co podkreśla Sąd, taka sytuacja nie zachodziła, co stanowi o błędnej decyzji organu II instancji. Przede wszystkim stwierdzić należy, że organ naruszył podstawowe przepisy postępowania administracyjnego, mianowicie art. 7, art. 77 i art. 79 ora art. 80 i 86 k.p.a. Słuszność ma Skarżący, że organ w sposób nieuzasadniony nie przeprowadził dowodu z przesłuchania świadka L. R., a także nie przeprowadził dowodu z oględzin lokalu. Ponadto organ nie przeprowadził dowodu z akt komorniczych. Ze zgromadzonych akt administracyjnych sprawy nie wynika bowiem, aby organ w sposób chociażby częściowy uprawdopodonił, że Skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Co więcej część zeznań (np. żony Skarżącego) temu przeczy. Z tego powodu organ powinien przeprowadzić całościowe postępowanie, przesłuchać wszystkich świadków, w tym wnioskowanych przez Skarżącego, a także zebrać inne dowody, które potwierdziłyby lub wykluczyły tezę o dobrowolnym opuszczeniu lokalu przez zainteresowanego. Do takich działań zaliczyć należy przede wszystkim przesłuchanie zamieszkujących w lokalu osób oraz przeprowadzenie wizji lokalu pod kątem rzeczy osobistych i innych Skarżącego. Tego organ nie uczynił, co czyni uzasadnione zarzuty skargi w tym zakresie. Nie uzasadniony jest natomiast zarzut skargi dotyczący błędnego wniosku Spółdzielni. Zaznaczyć należy, że wbrew twierdzeniom Skarżącego i sentencji decyzji, wniosek został złożony prawidłowo i podpisany przez dwóch członków zarządu Spółdzielni. Biorąc natomiast pod uwagę że zwyczajowo Spółdzielnie mieszkaniową reprezentuje na zewnątrz jej prezes, zawarcie jego imienia i nazwiska bez jednoczesnego zapisu "z wniosku spółdzielni mieszkaniowej" nie jest naruszeniem eliminującym decyzję z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wezmą pod uwagę argumentację wyrażoną przez Sąd w niniejszym orzeczeniu. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. Uwzględnienie skargi czyniło koniecznym orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 p.p.s.a.). W oparciu o art. 200 p.p.s.a. zasądzono od organu na rzecz skarżącego poniesione przez niego koszty postępowania sądowego.