II SA/Bk 464/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 07 października 2008 r. sprawy ze skargi I. i S.S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Decyzją z dnia [...] września 1978 r., Nr [...], wydaną z upoważnienia Naczelnika Miasta i Gminy w W. wywłaszczono część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]/2, położonej w W. przy ul. G., stanowiącej własność S.S., wydzielając z niej działkę o numerze geodezyjnym [...]/4 o pow. 529 m2, z przeznaczeniem pod realizację zakładu gastronomicznego – restauracji przez Wojewódzki Związek Spółdzielni Rolniczych "S.C." w B. Wywłaszczony grunt wszedł w skład działki oznaczonej nr geodezyjnym [...]/2 o pow. 0,2848 ha. Powyższa nieruchomość została w księdze wieczystej KW Nr [...] wpisana jako własność Gminy W., w użytkowaniu wieczystym Gminnej Spółdzielni "S.C." w W. Powyższego wpisu dokonano w oparciu o akt notarialny Rep. A Nr [...], z dnia [...] kwietnia 1993 r. - umowę oddania gruntu w wieczyste użytkowanie i przeniesienia własności budynku. Następnie na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1997r., Rep. A nr [...] – dotyczącego sprzedaży budynku i użytkowania wieczystego, prawo użytkowania wieczystego przeniesione zostało na rzecz H. i J.R. W księdze wieczystej jako użytkowników wieczystych i właścicieli budynku wpisano w dniu [...].04.1997 r. H. i J.R. Obecnie małżonkowie R. są już właścicielami przedmiotowej działki na podstawie decyzji Burmistrza W. z dnia [...] lutego 1998r. Nr [...] o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Wpisu prawa własności w księdze wieczystej KW Nr [...] dokonano w dniu [...].06.1998r. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2008r. I. i S.S. wystąpili o zwrot części działki budowlanej nr [...]/2 o pow. 529 m2, położonej w W. przy ul. G. We wniosku skarżący podnieśli, że wywłaszczona nieruchomość jest dla Gminy W. zbędna, gdyż istnieje obecnie dojazd do działki, na której posadowiony jest budynek restauracji. Wnioskodawcy podnieśli także, że za wywłaszczoną nieruchomość nie zostało im wypłacone żadne odszkodowanie. Organ I instancji - Starosta B., po rozpoznaniu tego wniosku, decyzją Nr [...], z dnia [...] kwietnia 2008 r., umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż z ustalonego w sprawie stanu faktycznego i prawnego wynika, iż wnioskodawcy obecnie nie są właścicielami przedmiotowej działki. Powołując się na przepis art. 229 ustawy wyjaśniono, że roszczenie o zwrot części tej nieruchomości, będącej uprzednio własnością wnioskodawców, nie przysługuje. Od powyższej decyzji I. i S.S. wnieśli odwołanie, w którym wyjaśnili, że od 30 lat ubiegają się o zwrot działki, nie zgadzają się ze stanowiskiem organu I instancji i wnoszą o ponowne rozpatrzenie sprawy i spowodowanie zwrotu działki w naturze. W jego uzasadnieniu wskazali na krzywdzące ich działania organów administracji oraz bogatych sąsiadów, którzy przez wiele lat nie liczyli się z interesem publicznym ani dobrem wnioskodawców, bacząc tylko na własne sprawy. Skarżący, czując się pokrzywdzonymi w sprawie wywłaszczenia ich nieruchomości podnieśli, że organ administracji publicznej w 1978r. wywłaszczył ich nieruchomość, nie biorąc w ogóle pod uwagę ich stanowiska, a kierując się wyłącznie interesem swoim i innych osób prywatnych. Wskutek odwołania Wojewoda P. decyzją Nr [...], z dnia [...] maja 2008r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji zgodził się z argumentacją zawartą w decyzji organu I instancji, a powołując się na przepis art. 229 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stwierdził, iż roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, albowiem na przedmiotowej nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Powyższy przepis wyłącza prawo domagania się zwrotu nieruchomości oddanych w wieczyste użytkowanie ujawnione w księgach wieczystych przed dniem 1 stycznia 1998 roku, co też nastąpiło w niniejszej sprawie. Zdaniem organu odwoławczego decyzja organu pierwszoinstancyjnego umarzająca postępowanie w zakresie zwrotu nieruchomości jest prawidłowa, gdyż postępowanie w powyższym zakresie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 kpa. Skargę na powyższą decyzję złożyli do tutejszego sądu administracyjnego I. i S.S., używając tych samych argumentów jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji i opisując okoliczności wybudowania Zakładu Gastronomicznego (restauracji) oraz dysponowania wywłaszczoną od skarżących nieruchomością. Z treści skargi wywnioskować można, iż autorzy skargi wnoszą o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie im wywłaszczonej nieruchomości w naturze. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył, co następuje: Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlegała oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ww. ustawy Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne bądź przepisy postępowania administracyjnego, w takim stopniu, że uzasadniałoby jej uchylenie. Materialnoprawną podstawę do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowi przepis art. 136 § 3 w zw. z art. 229 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz. U. 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Stosownie do art. 136 § 3 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. W myśl art. 229 ww. ustawy roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest ustalony przez organy administracji publicznej stan prawny wywłaszczonej nieruchomości, której zwrotu domagają się skarżący. I. i S.S. w swoich pismach potwierdzili fakt, iż po wywłaszczeniu części ich działki, stała się ona przedmiotem użytkowania wieczystego Gminnej Spółdzielni "S.C." w W. Skarżący byli też świadomi, że nowymi użytkownikami wieczystymi gruntu stali się od [...] kwietnia 1997 r. H. i J.R., co też potwierdzają wpisy w księdze wieczystej KW Nr [...]. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ulega też wątpliwości, iż w chwili obecnej małżonkowie R. są właścicielami przedmiotowej działki, na podstawie decyzji Burmistrza W. z dnia [...] lutego 1998r. Nr [...] o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Wpisu prawa własności w księdze wieczystej dokonano natomiast w dniu [...].06.1998r. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oparte jest na prawidłowo wskazanej podstawie prawnej (art. 229 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami), znajduje też potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Pomimo jednak prawidłowości rozstrzygnięcia pod względem materialnoprawnym nie sposób nie zauważyć uchybienia organu I instancji, powtórzonego decyzją organu odwoławczego, mającego charakter procesowy. Niespełnienie przesłanek do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości winno skutkować decyzją odmowną w tym zakresie, nie zaś decyzją umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie. Podstawą materialnoprawną zarówno do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jak też do odmowy zwrotu jest - w zależności od sytuacji - przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami – w tym przypadku art. 136 § 3 w zw. z art. 229 tej ustawy. Niezasadnie organ I instancji umorzył postępowanie, argumentując, iż jest ono dalej bezprzedmiotowe. Także orzecznictwo NSA wskazuje na szczególne znaczenie odróżnienia przypadków bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony, np. w wyroku NSA z 06.05.1988 r., IV S.A. 251/88 (ONSA1989, Nr 1, poz. 8) wskazuje się na to, że "upływ przedawnienia roszczenia o odszkodowanie (art. 160 § 6 kpa) jest przesłanką materialnoprawną, która może powodować odmowę przyznania odszkodowania, nie jest zaś przesłanką procesową, prowadzącą do umorzenia postępowania administracyjnego, na zasadzie art. 105 § 1 kpa". Bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, gdyż będzie to niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (vide: J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, s.490). Niemniej jednak pomimo zauważonego uchybienia w procedowaniu przez organ I instancji, Sąd stwierdza, iż powyższe naruszenie prawa nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Wskazać bowiem należy, że skutki wydanej decyzji organu pierwszoinstancyjnego, utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, są dla skarżących zasadniczo takie same jak załatwiającej sprawę co do istoty, tj. decyzji odmownej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Z tych też względów Sąd uznał, że dostrzeżone uchybienie w zakresie formalnego umorzenia postępowania, zamiast merytorycznej odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nie uzasadniało uchylenia zaskarżonej decyzji. Wskazana kwestia proceduralna nie wpłynęła w sposób istotny na wynik postępowania, rozumiany jako brak możliwości uwzględnienia wniosku skarżących. Reasumując, zaskarżona decyzja nie zawiera w sobie wad prawnych w takim rozmiarze, które obligowałyby sąd do jej wyeliminowania z porządku prawnego. Roszczenie skarżących o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wygasło w myśl art. 229 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, na co zwróciły uwagę organy administracji publicznej, orzekające w sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.