II SA/Bk 465/18
WyrokWSA w Białymstoku2018-11-29
Skład orzekający: Marek Leszczyński, Grażyna Gryglaszewska, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalne jest wydanie decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolnej z datą wsteczną, po faktycznym rozpoczęciu innego niż rolnicze użytkowanie tych gruntów?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. prawidłowo uchyliło decyzję Starosty B. zezwalającą na wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolnej i umorzyło postępowanie, ponieważ faktyczne wyłączenie gruntów nastąpiło przed wydaniem ostatecznej decyzji zezwalającej na takie wyłączenie. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, wyłączenie gruntów z produkcji rolnej może nastąpić wyłącznie po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie. Wydanie decyzji z datą wsteczną po faktycznym wyłączeniu jest niedopuszczalne, a legalizacja takiego stanu rzeczy może nastąpić w trybie kontrolnym na podstawie art. 28 tej ustawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku PGE Dystrybucja Sp. z o.o. o wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolniczej pod budowę linii elektroenergetycznej. Po serii decyzji organów administracyjnych i wyroków sądów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło decyzję Starosty B. zezwalającą na wyłączenie gruntów z datą wsteczną i umorzyło postępowanie. Skarżący, współwłaściciele działek, zarzucili naruszenie przepisów k.p.a. i brak podstaw do umorzenia postępowania. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. L., J. L., H. M. L., M. I. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w I instancji w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej oddala skargę
Z wniosku PGE Dystrybucja Spółka z o.o. w L. Oddział w B. toczyło się postępowanie w przedmiocie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej. Wniosek dotyczył kilkunastu działek położonych w obrębie miejscowości W., P. i L., w tym części działek nr [...] pozostających we współwłasności H. i A. L. oraz M. i J. L. Wniosek został złożony dnia [...].04.2011r. a poprawiony pismem z dnia [...].05.2011r.
Pierwszą wydaną w sprawie decyzją z [...].05.2011 r. Starosta B. zezwolił wnioskodawcy na wyłączenie, ustalił wysokość należności z tego tytułu, wysokość opłaty rocznej oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W wyniku odwołania od tego rozstrzygnięcia złożonego przez wszystkich współwłaścicieli działek nr [...] – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...].07.2011 r. wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia w I instancji. Zaleciło ustalenie wartości gruntu wyłączonego z produkcji rolnej w oparciu o operat szacunkowy oraz wskazało, że stronie uniemożliwiono realizację czynnego udziału w sprawie, bowiem decyzję wydano przed upływem 7 dni od doręczenia zawiadomienia w trybie art. 10 §1 k.p.a.
Powyższą decyzję odwoławczą zaskarżyła do sądu administracyjnego Spółka PGE Dystrybucja w L.. Wyrokiem z 25.10.2011r. w sprawie II SA/Bk 603/11 WSA w Białymstoku skargę oddalił. Orzeczenie uprawomocniło się bez zaskarżenia.
W ponownie prowadzonym postępowaniu w przedmiocie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej organ dopuścił dowód z operatu szacunkowego na okoliczność wartości gruntu wyłączanego z produkcji rolnej.
Decyzją z [...].10.2011r. Starosta Powiatowy w B., na podstawie art. 5, art. 11 ust. 1, 1 "a", 4, art. 12 ust. 1 – 4, 6, 7, 13 i 14, art. 14 ust. 1 ustawy z 03.02.1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a także art. 108 § 1 k.p.a.: w części I rozstrzygnięcia zezwolił PGE Dystrybucja Spółce akcyjnej z siedzibą w L. na wyłączenie z produkcji rolniczej gruntu rolnego o powierzchni 0,0320 ha, wytworzonego z gleb pochodzenia mineralnego i sklasyfikowanych jako grunty orne klasy III b, położonych w obrębie wsi W. gm. B., oznaczonych jako część działek nr [...], przeznaczonych pod budowę słupów projektowanej napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji stacja 110 kV B. – nowoprojektowana stacja 110/SN – stacja 110/15kV H.
W dalszej kolejności organ ustalił należność z powyższego tytułu oraz opłatę roczną z tytułu użytkowania gruntów wyłączonych z produkcji rolniczej.
Wskutek odwołania współwłaścicieli gruntu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (SKO) decyzją z dnia [...].12.2012r. utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, wyrokiem z dnia 25.09.2012r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 254/12 uchylił decyzję organu I i II instancji. Sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego – art. 11 ust. 1, 1a, 3, 4 art. 14 ust. 1 i art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych mających wpływ na wynik sprawy. Sąd nakazał ustalić, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, czy PGE Dystrybucja Sp. z o.o. dokonała faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, a jeśli zostanie to potwierdzone na datę orzekania przez organy, to uniemożliwi rozpoznanie wniosku PGE Dystrybucja Sp. z o.o. z dnia [...].04.2011r. (uzupełnionego dnia [...].05.2011r.) w trybie art. 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (zwanej dalej: u.o.gr.), wywołując obowiązek wszczęcia z urzędu postępowania kontrolnego na podstawie art. 28 u.o.gr.
Następnie, po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta B., decyzją z dnia [...].11.2015r. umorzył postępowanie stwierdzając, że budowa linii elektroenergetycznej przebiegającej przez działki o nr [...] została zakończona i brak jest podstawy na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej na podstawie art. 11 ust. 2 u.o.gr., gdyż możliwość wyłączenia istnieje przed faktycznym ich wyłączeniem.
SKO decyzją z dnia [...].01.2016r., wskutek odwołania p. L., uchyliło decyzję Starosty B. z dnia [...].11.2015r. twierdząc, iż organ nie uzasadnił wyczerpująco przyczyn umorzenia postępowania (zamiast merytorycznego postępowania), jak też nie powiadomił wszystkich stron postępowania o jego zakończeniu, czym naruszył art. 107 § 1 k.p.a. i art. 10 k.p.a.
Kolejną decyzję Starosta B. wydał dnia [...].03.2018r., w której orzekł o częściowym wyłączeniu gruntów rolnych z produkcji rolnej, obejmującym część działek nr [...] położonych w W. w ten sposób, że
- zezwolił, z dniem [...].05.2011r. tj. na dzień złożenia kompletnego wniosku przez PGE Dystrybucja S.A. w L., na wyłączenie z produkcji rolnej 0,0320 ha gruntów rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i sklasyfikowanych jako grunty orne kl. III b jako część działek [...], przewidywanych pod budowę słupów projektowanej napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji stacja 110 kV B. – nowoprojektowana stacja 110/SN – stacja 110/15kV H. zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...].03.2011r. Wójta Gminy B. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w trybie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 3.02.1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych,
- umorzył z dniem [...].05.2011r. postępowanie w sprawie zezwolenia na wyłączenie z produkcji rolnej 0,0054 ha gruntów rolnych sklasyfikowanych jako pastwiska trwałe klasy IV wchodzące w skład działki nr [...],
- wyłączył z dniem [...].07.2011r. (na dzień faktycznego wyłączenia rozpoczęcia robót budowlanych) z produkcji rolnej 0,0320 ha gruntów stanowiących część działek nr [...],
- wyłączył z dniem [...].07.2011r. z produkcji rolnej część działki nr [...] o powierzchni 0,0054 ha, kl IV,
- ustalił PGE S.A. w L. na dzień [...].07.2011r. należność w wysokości 8.393,76zł. z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej stanowiących część działek nr [...],
- ustalił PGE Dystrybucji S.A. w L. wartość rynkową gruntu o pow. 0,0320 ha (część działek numer [...]) na kwotę 1.331,00 zł oraz o tę kwotę pomniejszył należność w wysokości 8.393,76zł.,
- ustalił do uiszczenia przez PGE Dystrybucja S.A. w L. należność w kwocie 7.062,76zł. płatną w terminie 60 dni od daty ostateczności decyzji,
- ustalił wnioskodawcy opłatę roczną w wysokości 839,38zł. z tytułu wyłączenia z produkcji rolnej część działek nr [...] o pow. 0,0320 ha,
- ustalił łączną opłatę roczną za lata 2012-2017 w kwocie 5.036,28zł., zakreślając termin 60 dni do zapłaty od daty ostateczności decyzji,
- zobowiązał PGE Dystrybucja (jw) do uiszczania należności pieniężnych na rzecz Marszałka Województwa P.,
- zwolnił PGE Dystrybucja (jw) z obowiązku zdjęcia próchnicznej warstwy gleby z terenu wyłączonego z produkcji rolnej.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...].03.2018r. Starosta B. przedstawił historię niniejszego postępowania z podkreśleniem ostatnich ustaleń, będących podstawą dla wydanego orzeczenia. Ustalono, że:
- dnia [...].04.2011r. PGE Dystrybucja S.A. w L. (dalej: PGE) złożyła wniosek o wyłącznie z produkcji rolnej część działek nr [...],
- decyzją z dnia [...].05.2011r. zezwolono na wyłączenie z produkcji rolnej część działek o nr [...] o pow. 0,0320 ha nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na ważny interes społeczny,
- decyzją z dnia [...].06.2011r. Starosta B. wydal decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenie na budowę linii elektroenergetycznej na w/w działkach, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności;
- PGE zawiadomiło PINB w B., pismem z dnia [...].06.2011r., że w dniu [...].07.2011r. zamierza rozpocząć roboty budowlane, które zostały zakończone [...].08.2011r., a ponieważ organ nadzoru budowlanego nie wniósł sprzeciwu dzień [...].09.2011r. należy przyjąć jako termin zakończenia budowy linii elektroenergetycznej,
- operat szacunkowy, sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego określił na dzień [...].07.2011r. (faktyczne wyłączenie gruntów z produkcji rolnej wskutek rozpoczęcia robót budowlanych), wysokość należności przypadających inwestorowi za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej.
Na skutek odwołania współwłaścicieli działek o nr [...], SKO w B. decyzją z dnia [...].05.2018r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie w I instancji w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej oznaczonych jako część działek o nr [...] (0,0320 ha gruntów kl III b) i działki nr [...] (części 0,0054 ha kl IV), położonych w obrębie wsi W.. W uzasadnieniu decyzji umarzającej, SKO przytoczyło treść art. 4 pkt 11 oraz art. 11 u.o.gr. i wywiodło, że faktyczne wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolnej wcześniejsze niż ostateczna decyzja zezwalająca na takie wyłączenie, narusza art. 11 ust. 1 u.o.gr. Zgodnie z tym przepisem, nie jest dopuszczalne późniejsze wydanie decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej w sytuacji, gdy nastąpiło faktyczne dokonanie takiego wyłączenia. Nie jest możliwe wydanie decyzji zezwalającej na wyłączenie z data wsteczną. Odstępstwo od wymogu wcześniejszego uzyskania zgody, przewidziane w art. 11 ust. 3 u.o.gr. dotyczy tylko okresowego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej i dotyczy nagłych działań wynikających z koniecznej interwencji: klęsk żywiołowych, co nie dotyczyło okoliczności rozpatrywanej sprawy. Legalizacja faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej następuje wg rozdziału 7 "Kontrola wykonywania przepisów ustawy", a szczególności wg art. 28 u.o.gr, który zobowiązuje do nałożenia, na sprawcę wyłączenia, należności pieniężnych (postępowanie kontrolne wszczyna się z urzędu). Powyższe zasady postępowania wynikały z wyroku WSA w Białymstoku z dnia 25.09.2011r. (sygn. akt II SA/Bk 254/12).
Natomiast, w rozpatrywanej sprawie inwestor (PGE) nie przedstawił dziennika budowy linii elektroenergetycznej, natomiast sam wskazał datę rozpoczęcia robót budowlanych – [...].07.2011r. a więc organ I instancji przyjął datę [...].07.2011r. jako nieprawidłową, a wynikającą z operatu szacunkowego sporządzonego z 2011r., który utracił ważność. Kolejna decyzja zezwalająca na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej wydana została przez organ I instancji dnia [...].10.2011r., a utrzymana w mocy przez SKO decyzją z dnia [...].12.2011r. Decyzja ta miała walor ostateczności (pomimo jej zaskarżenia do sądu). Oznacza to, że do innego niż rolnicze wykorzystanie nieruchomości można było przystąpić legalnie nie wcześniej niż [...].12.2011r., a ponieważ PGE uczyniła to dnia [...].07.2011r., to postępowanie, post factum, nie mogło się toczyć i podlegało umorzeniu. Jeśli chodzi o pozwolenie na budowę linii elektroenergetycznej, to nie zostało ono skutecznie podważone (wyrok w sprawie II SA/Bk 725/13), co oznacza, że nie jest prowadzone żadne postępowanie mające na celu przywrócenie gruntu do stanu poprzedniego tj. wykorzystania rolniczego. Umorzenie postępowanie będzie przesłanką do podjęcia z urzędu czynności przez organ na podstawie rozdziału 7 u.o.gr.
Jeśli chodzi o zarzuty wskazane w odwołaniu przez współwłaścicieli działek o nr [...] p. L., to Kolegium uznało je, w zdecydowanej część, za uzasadnione. SKO wyjaśniło, że brało pod uwagę okoliczność, że decyzja z dnia [...].06.2011r. o pozwoleniu na budowę linii energetycznej, została uchylona przez Wojewodę P., natomiast toczyło się postępowanie legalizujące budowę w/w linii przez organy nadzoru budowlanego i zostało zakończone, co też organ uwzględnił.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiedli A. i H. L. oraz J. i M. L. (zwani dalej skarżącymi).
Wnieśli o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzucili decyzji naruszenie przepisów art. 7, 77 i 107 k.p.a, poprzez sprzeczność ustaleń organów z treścią zebranego materiału dowodowego. Nadto, naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie konkretnej przyczyny powodującej bezprzedmiotowość postepowania i jego umorzenie, skoro na działkach o nr [...] stoi siedem słupów z linią przesyłową bez pozwolenia na budowę, nie ma dziennika budowy i nie wiadomo kto dopuścił do użytkowania, co "stanowi swoiste kuriozum w sprawie".
W ocenie skarżących nie było podstaw do umorzenia postępowania, bo jest sprzeczne z wcześniejszą decyzją SKO z dnia [...].01.2016r., natomiast wskazywanie na to, by wszcząć odrębne postępowanie z urzędu na podstawie art. 28 u.o.gr. nie stanowiło podstawy do umorzenia postępowania tylko do uchylenia decyzji i poczynienia ustaleń faktycznych. Budowa słupów została zrealizowana, a nie jest to uwidocznione w ewidencji gruntów rolnych i w żadnej dokumentacji, co nie może być akceptowane w świetle prawa ("bezprawia przez Państwo Polskie").
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna. Przede wszystkim należy przypomnieć, że interes prawny w uzyskaniu zezwolenia na wyłączenie gruntów rolnych – części działek o nr [...] położonych w W. – posiada głównie PGE Dystrybucja S.A. z siedzibą w L., która uzyskała decyzję zezwalającą na wykonanie robót budowlanych polegających na założeniu i przeprowadzeniu dwutorowej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji stacja 110 kV B. – nowoprojektowana stacja 110/SN – stacja 110/15kV H., w tym na usytuowanie 5 słupów na działce nr [...] i 2 słupów na działce nr [...], a także na przeprowadzenie przewodów nad działkami z wyznaczeniem pasa technologicznego. Na przeprowadzenie linii elektroenergetycznej Wójt B. wydał decyzję z dnia [...].03.2011r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Decyzje są ostateczne. Działki o nr [...] stanowią współwłasność skarżących. Postępowanie w przedmiocie wyłączenia części w/w działek rolnych z produkcji rolnej toczy się od 2011r. z wniosku PGE Dystrybucja S.A. w siedzibą w L.
W ocenie Sądu, SKO w B., po kolejnym odwołaniu skarżących, wydało prawidłową decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a., uchylając merytoryczną decyzję Starosty B. z dnia [...].03.2018r. i umarzając postępowanie.
Za takim rozwiązaniem, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy przemawiają przepisy art. 4 pkt 11 i art. 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. 2017 poz. 1161) oraz wcześniejsze wskazania z uzasadnienia wyroku WSA w Białymstoku z dnia 25.09.2012r. (II SA/Bk 254/12), którymi organy administracji były związane (o czym stanowi art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2018r., poz. 1302, zwana: p.p.s.a.).
Zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 11 u.o.gr. przez wyłączenie gruntów z produkcji rozumie się rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowania gruntów; nie uważa się natomiast za wyłączenie z produkcji gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy, jeżeli przerwa w rolniczym użytkowaniu tych obiektów jest spowodowana zmianą kierunków produkcji rolniczej i trwa nie dłużej niż 5 lat. Stosownie do treści art. 11 ust. 1 wskazanej ustawy wyłączenie z produkcji określonych rodzajów użytków rolnych (szczegółowo wskazanych w tym przepisie) oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne - może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. Zatem faktyczne wyłączenie gruntów z użytkowania rolniczego, wcześniejsze niż ostateczna decyzja zezwalająca na takie działanie, narusza przepis art. 11 ust. 1 u.o.gr.
Treść art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych jednoznacznie wskazuje, że w sytuacji faktycznego dokonania wyłączenia użytków rolnych z produkcji rolniczej, nie jest dopuszczalne późniejsze wydanie na podstawie tego przepisu, na wniosek inwestora, decyzji zezwalającej na przedmiotowe wyłączenie.
Zgodnie z utrwalonym już w tym względzie poglądem orzecznictwa, wyłączenie z produkcji jest czynnością faktyczną, która w świetle przepisu art. 11 ust. 1 u.o.gr. nastąpić może tylko po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie i w jej następstwie. W przeciwnym wypadku wyłączenie z produkcji narusza przepisy wskazanej ustawy (vide wyrok NSA z 18.06.2008 r., II OSK 674/07, CBOSA). Podkreślenia wymaga, że ustawodawca określając w art. 3 istotę regulacji ustawy z 03.02.1995 r., w stosunku do gruntów rolnych jako pierwszy cel wskazał "ograniczenie przeznaczenia tych gruntów na cele nierolne i nieleśne". Dlatego, aby uniknąć samowolnych zmian, nałożył w art. 11 ust. 1 obowiązek uzyskania zgody właściwego organu na długotrwałą zmianę sposobu użytkowania. Odstępstwo od wymogu wcześniejszego uzyskania zgody zawarł w art. 11 ust. 3 wskazując, że po dniu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji mogą być wydane wyłącznie decyzje dotyczące okresowego wyłączania gruntów, związanego z podjęciem natychmiastowych działań interwencyjnych wynikających z klęsk żywiołowych lub wypadków losowych. Uzasadnienie odstępstwa stanowi czasokres wyłączenia oraz sytuacje szczególne uzasadniające konieczność działań faktycznych. Tego wyjątku nie można interpretować rozszerzająco, o czym świadczy konstrukcja całego art. 11 ustawy oraz jej idea. Gdyby ustawodawca dopuszczał inne wyjątki, zawarłby to w regulacji prawnej. Także wykładania celowościowa nie pozwala na rozszerzenie katalogu sytuacji umożliwiających samowolne, faktyczne wyłączenie gruntów z rolniczego użytkowania z możliwością uzyskania post fatum decyzji zezwalającej. Argumentację powyższą umacnia także treść art. 11 ust. 4 nakazujący uzyskanie decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z rolniczego użytkowania przed uzyskaniem pozwolenia na budowę.
Legalizacja faktycznie dokonanej zmiany użytkowania gruntu rolnego bez zezwolenia odbywa się według regulacji rozdziału 7 ustawy "Kontrola wykonywania przepisów ustawy", w szczególności art. 28. Jest ona dopuszczalna poprzez wydanie decyzji zezwalającej na wyłączenie w trybie określonym w tym przepisie tylko wówczas, gdy grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2 (art. 28 ust. 2 ustawy). W pozostałych przypadkach nie jest możliwe ich wyłączenie z produkcji, a organ działający z urzędu nakłada wyłącznie obowiązek pieniężny na sprawcę wyłączenia według zasad z art. 28 ust. 1 (vide wyrok NSA z 05.01.2012 r., II OSK 1843/10, CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy zaznaczyć, że organy prowadzące postępowanie w trybie art. 11 u.o.gr, miały przede wszystkim ustalić, kiedy nastąpiło faktyczne wyłączenie części działek o nr [...] z produkcji rolnej (o tym, że taka sytuacja nastąpiła wynikało z oświadczenia A. L., złożonego w sprawie II SA/Bk 254/12).
W toku postępowania Starosta B. tę kwestię wyjaśnił, jednakże nie wyprowadził właściwych wniosków, wydając merytoryczną decyzję zezwalającą na wyłączenie części gruntów z produkcji rolnej.
Kolegium słusznie przyjęło wobec nieprzedstawienia przez inwestora dziennika budowy, że datą nierolniczego wykorzystania spornych gruntów był [...].07.2011r., bowiem data ta została wskazana przez samego inwestora (zawiadomienie PGE Dystrybucja S.A. z dnia [...].06.2011r. – str. 437 akt adm.). Potwierdzeniem jest notatka służbowa (str. 95 akt adm.), z której wynika, że w dniu [...].07.2011r. przystąpiono już do budowy słupów linii elektroenergetycznej.
Pierwsza decyzja o wyłączeniu części działek o nr [...] została wydana przez organ I instancji dnia [...].05.2011r. i miała nadany rygor natychmiastowej wykonalności, lecz nie była ostateczna, ponieważ SKO uchyliło ją decyzją z dnia [...].07.2011r. Kolejna decyzja w tym przedmiocie została wydana przez organ I instancji dnia [...].10.2011r. i utrzymana w mocy przez SKO decyzją z dnia [...].12.2011r. Pomimo zaskarżenia jej do sądu, sąd nie wstrzymał jej wykonania, wobec czego stała się ostateczna i PGE mogło legalnie przystąpić do robót budowlanych dopiero z dniem [...].12.2011r. tj. do wyłączenia faktycznego gruntów z produkcji rolnej. Pomimo posiadania pozwolenia na budowę decyzja z dnia [...].06.2011r. (która w późniejszym terminie została wyeliminowana z obrotu prawnego), PGE nie mogło przystąpić do robót budowlanych nie posiadając ostatecznej decyzji o wyłączeniu działek z produkcji rolnej Wydanie decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej, po fakcie jej fizycznego wyłączenia (a co uczynił organ I instancji), było niedopuszczalne z mocy art. 11 ust. 1 u.o.gr. Dlatego też SKO słusznie uchyliło decyzję merytoryczną Starosty B. i umorzyło postępowanie administracyjne wskazując, że "legalizacja" dokonań inwestora jest możliwa na podstawie rozdziału 7 "Kontrola wykonywania przepisów ustawy" art. 28 u.o.gr. wszczęta z urzędu.
Wobec treści decyzji organu II instancji (uchylenie i umorzenie) niecelowym stała się analiza prawidłowości wyceny części działek o nr [...] na dzień faktycznego ich wyłączenia z produkcji rolnej, jak też wszelkich należności finansowych z tym związanych.
Wartość wyceny organ I instancji przyjął na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego w 2011r. przez rzeczoznawcę majątkowego. Jak słusznie zauważa SKO treść operatu straciła ważność, ponieważ aktualność operatu nie została potwierdzona przez rzeczoznawcę majątkowego (art. 156 ust. 3,4 u.g.n.). Zatem z tego względu decyzja organu I instancji nie mogła podlegać rozpatrzeniu.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi, Sąd stwierdza, że jej treść jest dość chaotyczna, ponieważ jej autorzy poruszyli wiele wątków związanych z tą sprawą, ale nie dotyczą jej istoty. Kwestia eliminacji z obrotu prawnego pozwolenia na budowę, a następnie legalizacja dokonanych robót budowlanych na działkach skarżących były przedmiotem innych postępowań administracyjnych i sądowych. Sąd w niniejszej sprawie nie zajmował się ich oceną. Natomiast, wbrew twierdzeniom skargi, postępowanie toczące się w przedmiocie wyłączenia z produkcji rolnej części działek o nr [...] na wniosek PGE, zostało ostatecznie prawidłowo zweryfikowane przez organ II instancji, który rzeczowo wyjaśnił przyczyny umorzenia postepowania, nawiązując słusznie do wyroku WSA ze sprawy o sygn. akt II SA/Bk 254/12. Nie doszło do naruszenia przepisów postępowania – art. 7, 77, 107 i 105 § 1 k.p.a., gdyż materiał dowodowy został wyczerpująco zebrany, tyle że oceniony przez organ II instancji w sposób inny (ale zasadny) niż uczynił to Starosta B. decyzją z dnia [...].03.2018r.
Faktem jest, że sytuacja prawna części działek skarżących nie została dotychczas uregulowana i pozostają one w ewidencji jako grunty rolne, co może bulwersować współwłaścicieli. Jednakże nie zamyka to drogi skarżącym do żądania rekompensat finansowych wobec inwestora linii elektroenergetycznej przebiegającej przez sporne nieruchomości.
Mając na względzie powyższe i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło