II SA/Bk 47/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Referendarz sądowy Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 04 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. A. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania wykonania rozbiórki obiektu budowlanego postanawia - oddalić wniosek L. A. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonką B. A. oraz trójką dzieci. Źródłem utrzymania pięcioosobowej rodziny pozostaje kwota 4508,71 zł netto uzyskiwana przez: B. A. z tytułu zatrudnienia w S. O. w S. 3412,85 zł netto (wynagrodzenie średnie z trzech miesięcy) - k. 34 oraz skarżącego z tytułu emerytury 795,86 zł netto (k. 32) i wynajmu lokalu w domu na ul. [...] w S. – 300 zł (dołączony do akt sprawy rachunek nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. - k. 33). Majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni [...] m² (współwłasność małżeńska) oraz samochód osobowy marki O. O. rok prod. [...], o wartości około 1000 zł (k. 15). L. A. wskazał, iż w 2007 r. z tytułu najmu lokalu w domu na ul. [...] w S. uzyskał dochód w kwocie 2.067,15 zł, w konkluzji podkreślając, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają uczące się dzieci, utrzymanie których wyczerpuje miesięczny dochód rodziny (k. 13). Pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wezwał L. A. do złożenia oświadczenia, w którym należało wskazać: wysokość miesięcznych wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem rodziny wnioskodawcy np. opłaty za: wodę, czynsz, energię elektryczną, gaz, telefon (w tym telefony komórkowe), lekarstwa itp. - należało przy tym wskazać koszty miesięcznej eksploatacji samochodu osobowego marki O. O.; czy wnioskodawca w roku bieżącym wynajmuje pomieszczenia w domu przy ul. [...] w S., należało wskazać miesięczny dochód uzyskiwany z tego tytułu. Dodatkowo wnioskodawca został zobligowany do nadesłania: zaświadczenia z zakładu pracy małżonki wnioskodawcy B. A. poświadczającego wysokość uzyskiwanego przez nią dochodu za okres trzech ostatnich miesięcy, dokumentów poświadczających wysokość emerytury uzyskiwanej przez skarżącego (np. ostatni odcinek emerytury) – k. 17. W odpowiedzi na powyższe wezwanie L. A. wyszczególnił miesięczne wydatki rodziny w tym opłaty ponoszone za: telefon i internet – 121,23 zł; wodę – 66,01 zł (dołączona do akt sprawy faktura VAT nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. wystawiona na kwotę 198,21 zł przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w S. na okres od [...] września 2007 r. do [...] grudnia 2007 r. – k. 38); energię elektryczną – 332,82 zł; doładowanie telefonów komórkowych - 125 zł; koszty eksploatacji samochodu (wraz z ubezpieczeniem) –od 350 zł do 400 zł; bilety miesięczne – 70 zł; podatek od nieruchomości 40 zł (490 zł rocznie); studia córki S. A. – od 800 zł do 900 zł; korepetycje syna P. A. – 240 zł (k. 23). Dodatkowo wnioskodawca poniósł wydatki związane ze studniówką syna w kwocie 1000 zł. Do akt sprawy skarżący dołączył zaświadczenia o osiąganych dochodach (k. 32-34); oraz rachunki potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków (k. 36-40). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu L. A. wykazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką i trójką uczących się dzieci. Dochód miesięczny pięcioosobowej rodziny stanowi 4508,71 zł netto uzyskiwane przez: B. A. z tytułu zatrudnienia w S. O. w S. oraz skarżącego z tytułu emerytury i wynajmu lokalu. Wyszczególnione miesięczne wydatki wynoszą łącznie od 2145,06 zł do 2295,06 zł. Dodatkowo skarżący poniósł jednorazowy wydatek w kwocie 1000 zł związany ze studniówką syna P. A. Po opłaceniu wykazanych wydatków na pokrycie podstawowych kosztów utrzymania rodziny (tj. żywności, środków czystości) pozostaje wnioskodawcy od 2213,65 zł. do 2363,65 zł. W skład majątku L. A. wchodzi: dom o powierzchni [...] m² oraz samochód osobowy marki O. O. rok prod. [...]. Skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności (k. 14). Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż posiadanie przez małż. A. stałych źródeł dochodu (z tytułu umowy o pracę i świadczenia emerytalnego) oraz osiąganie przez skarżącego dochodu z tytułu wynajmu lokalu w połączeniu z wykazanymi miesięcznymi kosztami utrzymania pięcioosobowej rodziny, pozwalają na uznanie, iż L. A. jest w stanie pokryć koszty sądowe w sprawie niniejszej. Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych stanowi posiadanie przez małż. A. stałych źródeł dochodu w wysokości przekraczającej wykazane wydatki, dodatkowego podkreślenia wymaga, iż wykazany dochód miesięczny wystarcza do pokrycia wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem rodziny, przy jednoczesnym braku zadłużenia w tym zakresie Ponadto, skarżący niewątpliwie może poczynić oszczędności w zakresie ponoszonych wydatków. Wskazują na to m.in. wysokie koszty eksploatacji samochodu osobowego tj. około od 350 zł do 400 zł miesięcznie (k. 31). Wydatki te nie mają charakteru wydatków koniecznych i można w ich zakresie wygospodarować środki niezbędne do pokrycia kosztów sądowych. Skarżący inicjując postępowanie sądowoadministracyjne powinien się liczyć bowiem z obowiązkiem ponoszenia związanych z nim kosztów. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (vide: Magdalena Baduchowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, cz. II, Doradztwo Podatkowe 2005/9/51 [w] System Informacji Prawnej Lex OMEGA nr publ. 49597). Niewątpliwie koszty postępowania sądowoadministracyjnego – w tym koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez L. A. kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł oraz pokrycie innych kosztów, które ewentualnie mogą wystąpić w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu rodziny, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.