II SA/Bk 473/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 26 czerwca 2024 r. nr SKO.440/37/2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie pomocy społecznej na ciepłe posiłki oddala skargę. Wnioskiem z dnia 4 czerwca 2024 r. J. G.(dalej powoływany jako: "skarżący") wystąpił do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o pilną pomoc społeczną na ciepłe posiłki w wysokości 900 zł na każdy miesiąc począwszy od stycznia 2024r., które ostatnio zdrożały łub dostarczanie takich posiłków do domu, zgodnie z programem rządowym i uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2024r. nr 503.1.5.2024 Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W., działający z upoważnienia Wójta Gminy W. odmówił, na podstawie art. 61a §1 k.p.a., wszczęcia postępowania administracyjnego zainicjowanego ww. wnioskiem "z innych uzasadnionych przyczyn", wskazując, że w sprawie tej zapadło już rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia 25 stycznia 2024 r. nr OPS.5023.2.2024 przyznał już J. G. pomoc społeczną w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku w wysokości 300 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. Przedmiotowa decyzja jest ostateczna od dnia 12 lutego 2024 r., gdyż została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 12 lutego 2024 r. Z postanowieniem tym nie zgodził się Skarżący i wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży podtrzymując wszystko co napisał we wniosku z dnia 4 czerwca 2024 r., a co – jego zdaniem – jest całkowicie pomijane i nieuwzględniane. Po rozpoznaniu powyższego zażalenia SKO w Łomży postanowieniem z dnia 26 czerwca 2024r. nr SKO.440/37/2024 utrzymało w mocy ww. postanowienie, wskazując że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. postępowanie nie może być wszczęte gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Taka zaś sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest bowiem, że skarżący wnioskiem z dnia 4 czerwca 2024 r. wystąpił o pilną pomoc społeczną na ciepłe posiłki w wysokości 900 zł na każdy miesiąc począwszy od stycznia 2024 r., które ostatnio zdrożały lub dostarczanie takich posiłków do domu, zgodnie z programem rządowym i uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. Bezsporne jest również to, że decyzją z dnia 25 stycznia 2024 r. organ I instancji przyznał skarżącemu pomoc społeczną w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku w wysokości 300 zł (miesięcznie) na okres od 1 stycznia 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. Przedmiotowa decyzja jest ostateczna od dnia 12 lutego 2024 r., gdyż została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży nr SKO.440/10/2024, wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego. Istnienie zatem w obrocie prawym ostatecznej decyzji przyznającej skarżącemu pomoc w formie gorących posiłków od 1 stycznia do 30 czerwca 2024 r. powoduje, że kwestia ta nie podlega ponownemu procedowaniu. Skargę na postanowienie SKO w Łomży wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku J. G. zarzucając mu naruszenie przepisów prawa: (-) Konstytucji RP; (-) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego; (-) ustawy o pracownikach samorządowych; (-) ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie podtrzymał, to wszystko co napisał we wniosku o pilną pomoc społeczną z dnia 4 czerwca 2024 r., a następnie w zażaleniu z dnia 21 czerwca 2024 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, co jest celowe pomijane i nieuwzględniane. W skardze skarżący zawarł też wniosek o wyłączenie z rozpatrywania zainicjowanej sprawy wymienionych we wniosku sędziów z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Prawomocnym postanowieniem z dnia 4 września 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 473/24 WSA w Białymstoku odmówił wyłączenia wnioskowanych sędziów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej w niniejszej sprawie kontroli sądowej jest postanowienie SKO w Łomży z dnia 26 czerwca 2024r. utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W., działającego z upoważnienia Wójta Gminy W. z dnia 11 czerwca 2024r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku skarżącego z dnia 4 czerwca 2024 r. o udzielenie pomocy społecznej w postaci gorących posiłków z programu rządowego ustalonego uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustalenia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023. Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 4 czerwca 2024r. zatytułowanym "wniosek o pilną pomoc społeczną", w którym skarżący między innymi ponownie zwrócił się o "przyznanie zasiłku celowego na ciepłe posiłki w wysokości 900 zł na każdy miesiąc, które w ostatnim czasie mocno zdrożały lub dostarczenie mi takich posiłków do domu, zgodnie z programem rządowych i uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r.". Podkreślił, że przyznana kwota 300 zł od stycznia do czerwca 2024 r. jest nie wystarczająca na zakup gorących posiłków w obliczu znacznego wzrostu cen żywności i cen posiłków w barach, gdzie najtańszy gorący posiłek zdrożał o prawie 14%. Tak sformułowane żądanie zakreśliło przedmiot sprawy i granice jej rozpoznania w postępowaniu administracyjnym do kwestii udzielenia pomocy społecznej w postaci świadczenia pieniężnego na zakup posiłku. Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postepowania. Przepis ten ustanawia dwie samodzielne podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: 1) gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną, 2) jeżeli z "innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Unormowanie to wskazuje na przyczyny podmiotowe i przedmiotowe, które uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w procesowej formie decyzji administracyjnej. Jeśli chodzi o tę ostatnią podstawę odmowy wszczęcia postępowania, wskazać należy, że przyczyny te nie zostały skonkretyzowane w ustawie. Stąd należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub nie ma w przepisach prawa podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, także gdy uprawnienia lub obowiązki wynikają z mocy samego prawa. Użyte zaś przez ustawodawcę kategoryczne sformułowanie "nie może być wszczęte" wskazuje, że określone w art. 61a § 1 k.p.a. przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku, czyli być oczywiste. Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Nie zajmuje się natomiast analizą zasadności wniosku. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy za organami obu instancji, że w konkretnym przypadku mamy do czynienia z "inną uzasadnioną przyczyną", której zaistnienie powoduje, że postępowanie nie może być wszczęte. W omawianej sprawie zapadły już bowiem rozstrzygnięcia, które stanowią przeszkodę do ponownego prowadzenia postępowania w tej sprawie. Analiza akt niniejszej sprawy wskazuje bowiem, że roszczenie skarżącego o udzielenie pomocy społecznej w postaci gorących posiłków z programu rządowego, ustalonego uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. zostało już rozpoznane. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W., działający z upoważnienia Wójta Gminy W. decyzją z dnia 25 stycznia 2024 r. nr OPS.5023.2.2024 przyznał bowiem skarżącemu pomoc społeczną w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku w wysokości 300 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. Przedmiotowa decyzja jest ostateczna od dnia 12 lutego 2024r., albowiem została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży nr SKO.440/10/2024 z dnia 12 lutego 2024 r. Powyższe ustalenia nie budzą wątpliwości Sądu, nie są też kwestionowane co do zasady przez samego skarżącego i jako takie dowodzą, że sprawa dotycząca przyznania pomocy w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku została zakończona ww. ostateczną decyzją. W konsekwencji skoro intencją wniosku skarżącego z dnia 4 czerwca 2024r. było podwyższenie kwoty już udzielonej ostateczną decyzją pomocy począwszy od stycznia 2024r., to w tej sytuacji organy zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej już decyzją ostateczną. Z tego też powodu Sąd nie podziela podniesionych w skardze zarzutów. W sprawie niniejszej nie mogło dojść do naruszenia przepisów przywołanych ustaw, gdyż sprawa zakończyła się na etapie odmowy wszczęcia postępowania. W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzono już postępowanie i wydano rozstrzygnięcie - ponowne postępowanie nie może być wszczęte, a zatem organy obu instancji zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia 4 czerwca 2024 r. Przy czym podkreślenia wymaga, że kwestia prawidłowości przywołanych ostatecznych rozstrzygnięć nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, co wyjaśniono już na wstępie. Z tych też względów zarzuty skargi formułowane w powyższym zakresie nie mogły odnieść skutków prawnych w tym postępowaniu. Reasumując, zdaniem Sądu, postępowanie przed organami zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś zgromadzony w sprawie materiał był wystarczający do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia. Sąd nie doszukał się tez innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych postanowień. Ponadto należy podkreślić, że pomimo, iż wynik przeprowadzonego postępowania jest niezgodny z oczekiwaniami strony skarżącej, nie może to oznaczać, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Z tego względu racje słuszności, czy sprawiedliwości społecznej, nie mogą być brane pod uwagę. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ww. ustawy. Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie.