II SA/Bk 474/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 września 2012 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] marca 2012 roku numer [...]; 2. stwierdza, że wymienione w punkcie 2 decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje adwokatowi Z. Z. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego W. M. wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Decyzją z [...] marca 2012 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił stwierdzenia nieważności prawomocnej decyzji z [...] lutego 2011 r. Nr [...] utrzymanej w mocy decyzją z [...] marca 2011 r. nr [...]. Organ uznał wniosek złożony przez Pana E. M. (dalej także jako skarżący) za niezasadny i niezasługujący na uwzględnienie. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ stwierdził, iż skarżący nie wykazał istnienia jakiejkolwiek przesłanki wymienionej w art.156 §1 kpa, w tym także przesłanka o której mowa w pkt 7. Organ podniósł, że art. 156 § 1 pkt 7 kpa może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji jedynie, gdy przepis prawa materialnego wyraźnie stanowi, że określona w nim wadliwość decyzji powoduje jej nieważność. Stwierdzenie nieważności decyzji następuje na skutek wady, którą decyzja zawiera od chwili jej wydania, a więc tkwi ona w jej elementach. Podkreślono, że decyzja Kierownika Urzędu o z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] i utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] zostały wydane na podstawie obowiązujących przepisów prawa i nie zawierają wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy podniósł, że skarżący nie wskazał, aby w sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Organ podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy w jej całokształcie. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podniósł także, że instytucja nieważności decyzji służy wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji, które zostały dotknięte tak istotnymi wadami pranymi, ze dalsze ich funkcjonowanie w obrocie prawnym sprzeczne byłoby z zasadą praworządności. W ocenie organu nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, w tym także przesłanka określona w art.156 §1 pkt 7 kpa, która mogłaby spowodować jej nieważność z mocy prawa. Dodatkowo organ zauważył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 28 czerwca 2011 r. w sprawie o sygn. II SA/Bk 246/11 uznał decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów Osób Represjonowanych z [...] lutego 2011 r. Nr [...] utrzymaną w mocy decyzją z [...] marca 2011 r. nr [...] w sprawie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich za zgodną z prawem. Nie zgadzając się z powyższą decyzją wydaną w trybie nadzwyczajnym skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W uzasadnieniu skargi skarżący opisał przebieg służby wojskowej wskazał także, że nie prawdą jest jakoby [...] Batalion [...], w którym służył uczestniczył w walkach zbrojnych z opozycją, gdyż nie była jednostką operacyjną, lecz ochronną, do której zadań należała ochrona obiektów państwowych. Podkreślił także, że nie był współpracownikiem UB, bowiem został jedynie oddelegowany do służby wartowniczej w aparacie bezpieczeństwa na okres kilku miesięcy i nie otrzymywał za to wynagrodzenia, a tylko kieszonkowe. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o przywrócenie uprawnień kombatanckich podnosząc równocześnie, że nie zasłużył na tak niesprawiedliwe potraktowanie. Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargę uwzględniono i uchylono decyzje wydane w sprawie, w obu instancjach, jednakże nie z powodów podniesionych w skardze. Na mocy art.134 §1 ustawy z 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz.270), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych sąd administracyjny dokonuje z punktu widzenia ich zgodności z prawem (art.1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Powyższe oznacza, że sąd administracyjny zobowiązany jest uwzględnić każde naruszenie prawa, o którym mowa w art.145 §1 p.p.s.a., które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, nawet, gdyby nie zostało podniesione w skardze. Na wstępie przypomnieć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku prawomocnym wyrokiem z 28 czerwca 2011 r. w sprawie o sygn. II SA/Bk 246/11 oddalił skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] lutego 2011 r. Nr [...] utrzymaną w mocy decyzją z [...] marca 2011 r. nr [...] wydaną w przedmiocie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich. Sąd oddalając skargę za okoliczność bezsporną uznał zatrudnienie skarżącego w organach Bezpieczeństwa Publicznego w G. w charakterze wartownika od [...] grudnia 1945 r. do [...] maja 1946 r. oraz fakt, że [...] Pułk [...], w skład, którego wchodził [...] batalion [...] brał udział w walkach zbrojnych z organizacjami niepodległościowymi. We wskazanym wyroku, Sąd stwierdził także, że sam fakt zatrudnienia w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa przesądza o pozbawieniu uprawnień, bez potrzeby indywidualnej oceny działania konkretnej osoby. Zdaniem Sądu powyższe okoliczności jednoznacznie wskazywały na konieczność pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich i zastosowanie art.25 ust.2 pkt 1 lit. a ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., nr 42, poz. 371 ze zm.). W myśl postanowień art.170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jednakże wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko, co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia (art.171 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe oraz zakres sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych stwierdzić należy, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję administracji publicznej oznacza, że decyzja ta jest w całości zgodna z prawem. W takim wypadku za niedopuszczalne należy uznać podważanie ustaleń dokonanych przez Sąd i prowadzenie przez organy administracji postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji. W takim wypadku żądanie stwierdzenia nieważności decyzji powinno zostać załatwione przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 61a kpa. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt. I OSP 6/09 (publ. LEX nr 530338), stwierdzając, że nie można wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która wyrokiem sądu została uznana za zgodną z prawem wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W świetle powyższego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 28 czerwca 2011 r. przesądza o braku podstaw do zarzucenia decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydanej w przedmiocie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich z [...] lutego 2011 r. Nr [...] utrzymanej w mocy decyzją z [...] marca 2011 r. nr [...], nie tylko wadliwości kwalifikowanej, o której mowa w art.156 §1 pkt 7 kpa, ale i jakiejkolwiek wadliwości branej pod uwagę z urzędu w ramach wyznaczonej sądowi administracyjnemu przez przepisy o jego kognicji. W myśl art.61a §1 kpa organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, gdy: 1) żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej, 2) żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn, z wyjątkiem przyczyn wskazanych w przepisach rozdziału 1 działu II kpa, w których pozostawia podanie bez rozpoznania albo przekazuje sprawę organowi właściwemu w sprawie lub zwraca podanie wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. Z uwagi na to, że sąd administracyjny prawomocnym wyrokiem z 28 czerwca 2011 r. oddalił skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] lutego 2011 r. Nr [...] utrzymanej w mocy decyzją z [...] marca 2011 r. nr [...], którą pozbawiono skarżącego uprawnień kombatanckich, organ powinien był odmówić wszczęcia postępowania w sprawie i wydać postanowienie w sprawie w trybie art.61a §1 kpa, bowiem ewentualne próby stwierdzenia nieważności tej decyzji stanowiłyby niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu. Tymczasem w omawianej sprawie organ wydawał decyzje o odmowie stwierdzenia nieważności prawomocnej decyzji. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a o niewykonalności uchylonych decyzji na podstawie art.152 tej ustawy. O przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi ustanowionemu z urzędu i zwrocie niezbędnych wydatków kosztach Sąd orzekł na mocy art. 250 tejże ustawy oraz przepisów § 2 ust. 1, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).