II SA/Bk 482/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia NSA Stanisław Prutis, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany prawomocnego aktu własności ziemi oddala skargę Decyzją z dnia [...]05.2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...]04.2010 r. umarzająca postępowanie w sprawie zmiany prawomocnego aktu własności, wszczętego na wniosek J. M. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: Na podstawie ustawy z dnia 26.10.1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250) Naczelnik Powiatu w G. wydał w dniu [...]12.1974r. Akt Własności Ziemi nr [...], z którego wynika, że M. B. i Ś. E. stały się z mocy samego prawa współwłaścicielkami nieruchomości o numerze geodezyjnym [...] o pow. 1,22 ha położonej w Ł. Przed wydaniem w/w aktu własności w dniu 8.10.1974r. został sporządzony protokół przesłuchania współwłaścicielek nieruchomości, gdzie w części "uwagi" zaznaczono: ¾ - M. B., ¼ - Ś. E. Powołując się na tenże protokół J. M. zwrócił się do Starosty Powiatowego w G. (wniosek z 8.03.2010 r.) z prośbą o sprostowanie Aktu Własności Ziemi nr [...] poprzez wpisanie, że E. Ś. została współwłaścicielką działki w ¼ części, zaś B. M. w ¾ części. Wnioskodawca wskazał, że o takie sprostowanie pomyłki ubiegał się w 1992 r., lecz wówczas organ odpowiedział, że skoro J. M. nie jest współwłaścielem działki, to wniosek jego o sprostowanie nie może być uwzględniony. Postanowieniem z dnia [...]12.2009 r. Sąd Rejonowy w G. (sygn. akt [...]) stwierdził min. że J. M. nabył przez zasiedzenie udział ½ części zabudowanej nieruchomości położonej we wsi Ł. oznaczonej nr [...] o pow. 1,22 ha. Powołując się na to postanowienie wnioskodawca twierdzi, że skoro obecnie jest już właścicielem działki, to jako podmiot uprawniony może żądać sprostowania Aktu Własności Ziemi, wydanego dnia [...]12.1974r. Starosta G. decyzją z dnia [...]04.2010 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zmiany prawomocnego Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia [...]12.1974r. Organ powołał się na art. 105 kpa w związku z art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19.10.1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 107, poz. 464), zgodnie z którym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw dotyczących decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26.10.1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, a dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany takich decyzji. Postępowanie w tych sprawach ulega umorzeniu. W wyniku odwołania złożonego przez J. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...]05.2010 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podzieliło stanowisko Starosty G.i powołało się dodatkowo na orzecznictwo sądowoadministracyjne, które potwierdziło zakaz prowadzenia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w sprawach aktów własności uzyskanych w drodze ustawy uwłaszczeniowej po wejściu w życie przepisu art. 63 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywiodło, że skoro nie można wzruszać decyzji uwłaszczeniowych w drodze środków nadzwyczajnych, to tym bardziej nie można tego czynić w drodze środków zwyczajnych (np. w drodze sprostowania błędów i omyłek w trybie art. 113 kpa). W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku J. M. przedstawił stan faktyczny sprawy i przebieg postępowania. Wyraził brak zrozumienia dla negatywnego rozstrzygnięcia, skoro (jak twierdzi) w dniu 9.09.1992r. otrzymał pismo z Wydziału Geodezji z G. potwierdzające zaistniałą pomyłkę tyle, że jako nie-właściciel nie mógł domagać się jej sprostowania. Skarżący wniósł o pozytywne załatwienie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. Zwanej dalej p.p.s.a.). Ponadto Sąd Administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpoznaje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Zatem w niniejszej sprawie Sąd kontrolował, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującym prawem. Sąd nie miał wątpliwości, że decyzja jest słuszna, zaś argumenty Skarżącego nie są zasadne. Od dnia 1 stycznia 1992r. obowiązuje ustawa z dnia 19.10.1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz. U. z 2007 r. nr 231, poz. 1700 ze zm.), której art. 63 ust. 2 stanowi o tym, że nie można prowadzić postępowania w trybie administracyjnym, które miałoby na celu: wznowienie, stwierdzenie nieważności, uchylenie lub zmianę decyzji uwłaszczeniowych (tzn. aktów własności ziemi, wydanych z mocy ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych – Dz. U. Nr 11, poz. 81). Takie postępowanie należy umorzyć przed organem administracji. W niniejszej sprawie J. M. żądał sprostowania aktu własności, mylnie uważając, że dokonano oczywistej omyłki poprzez nie wpisanie w akcie własności części ułamkowych nabycia własności nieruchomości na rzecz M. B. – ¾ i Ś. E.– ¼. W ocenie Sądu nie jest to "oczywista omyłka", o jakiej stanowi art. 113 kpa. Jest to element merytoryczny, istotny dla stwierdzenia własności nieruchomości, ponieważ określa jej zakres (wielkość). Dlatego też słusznie orzekły organy obu instancji powołując się na art. 63 ust. 2 w/w ustawy argumentując, że zmiana taka nie jest możliwa w obecnym stanie prawnym. Błąd jaki został popełniony przy sporządzaniu Aktu Własności w 1974 r. rzutuje na treść tego aktu, zaś skarga administracyjna (jak wyżej wskazano) do jego zmiany w tym zakresie nie jest dopuszczalna. Taki stan prawny obowiązujący od 1 stycznia 1992r. wskazuje na to, że Skarżący występując do Wydziału Geodezji w G. o zmianę aktu w miesiącu wrześniu 1992r. również nie mógłby uzyskać pozytywnego rozstrzygnięcia, nawet gdyby był wówczas właścicielem nieruchomości. Pozostaje Skarżącemu droga postępowania cywilnego przed sądem powszechnym dla dochodzenia swoich praw. Dotychczasowa linia orzecznicza sądów administracyjnych jest jednoznaczna: po 1 stycznia 1992r. istnieje obowiązek umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie, która miałaby dotyczyć wzruszenia aktu własności ziemi, wydanego na podstawie ustawy z dnia 26.10.1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nawet wówczas, gdy akt własności ziemi wydano z naruszeniem prawa (przykładowe wyroki: NSA z dnia 13.05.1999 r. – IISA 569/99 Lex 46213; NSA z dnia 16.12.1998 r. – II SA 1603/98, NSA z dnia 3.06.1998 r. – IISA 515/98, SN z dnia 5.03.2003r. – IIICKN 962/00. Wspomnieć należy, że przepis art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o zagospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa był kontrolowany przez Trybunał Konstytucyjny, który stwierdził, że jest on zgodny z Konstytucją RP (vide: wyrok TK z dnia 15.05.2000r. – SK 29/99 OTK 2000/4/110; TK z dnia 22.02.2000 r. – SK 13/99 OTK 2000/1/5). Dlatego też zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem Natomiast na marginesie Sąd zwraca uwagę organowi na nieprawidłowość części uzasadnienia (na stronie 3 decyzji), gdzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołało się do art. 113 kpa twierdząc, że skoro "nie wolno decyzji uwłaszczeniowych wzruszać w drodze środków nadzwyczajnych, to tym bardziej nie można w drodze środków zwyczajnych". To odniesienie jest błędne, gdyż wniosek Skarżącego faktycznie nie dotyczył "oczywistej omyłki", lecz zmiany merytorycznej i tak powinien być zakwalifikowany przez organ. Natomiast za oczywistą omyłkę można by było uznać inna okoliczność typu: błędów pisarskich, rachunkowych (taka w niniejszej sprawie nie wystąpiła) i wówczas zastosowanie art. 113 kpa byłoby możliwe (vide: wyrok NSA z dnia 21.03.1996r. – IISA 432/95 – ONSA 1997/1/34; wyrok NSA z dnia 17.08.1994r. SA/Ka 2240/93 – ONSA 1995/2/96). Mając na względzie powyższe okoliczności skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.