II SA/Bk 482/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi G. O. i H. O. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z., orzekając na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.), dalej: "p.b.", w trakcie prowadzonego postępowania w sprawie niezgodności z projektem budowlanym zbiornika wodnego w miejscowości R. gm. R., na działkach nr [...].: - nakazał inwestorom G. O. i H. O. wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych przy budowie ww. zbiornika wodnego oraz zabezpieczenie terenu budowy przed dostępem osób trzecich poprzez jego ogrodzenie (wskazał w treści rozstrzygnięcia, że powodem wstrzymania robót budowlanych są istotne odstępstwa od projektu budowlanego); - nałożył na inwestorów obowiązek przedstawienia inwentaryzacji i oceny technicznej wykonanych robót budowlanych, sporządzonych przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane, w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia. Organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu [...] września 2016 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie budowy zbiornika wodnego na działkach nr [...] w obrębie wsi R., gmina R. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] października 2016 r. ustalono m.in., że: budowa realizowana jest na podstawie decyzji o pozwoleniu nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. na budowę zbiornika wodnego do hodowli ryb karpiowatych, przeniesionej następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. na obecnych inwestorów, tj. G. i H. O. W trakcie oględzin stwierdzono roboty ziemne w postaci wykopu o głębokości od 2 m do 15 m, o wymiarach zewnętrznych od 180 m do 200 m szerokości i 210 m – 250 m długości. Wzdłuż wykopów wykonano wał ziemny z humusu o wysokości od 1 m do 2,5 m, ulokowany w odległości około 1 m od skraju - krawędzi wykopu. Jak ustalono, roboty przy wykonaniu zbiornika wodnego rozpoczęto po [...] czerwca 2015 r., roboty ziemne wydobywcze gruntu zostały zakończone pod koniec 2015 r. i od tego czasu nie prowadzono prac ziemnych. Według oświadczenia stron postępowania (małżonków J.), w ramach wykonywanych robót ziemnych inwestorzy weszli na teren ich działki nr [...]. Organ pierwszej instancji ustalił także, że teren wykopu nie jest ogrodzony ani zabezpieczony przed dostępem osób trzecich, w Sądzie Okręgowym w Ł. toczy się postępowanie cywilne w sprawie naruszenia własności działki nr [...], zaś strony przedmiotowego postępowania sformułowały żądanie przywrócenia terenu do pierwotnego stanu wraz z odbudową struktury gruntu do klasy jaka była przed rozpoczęciem wykopów pod zbiornik wodny (małżonkowie J.) oraz przywrócenia terenu do stanu pierwotnego, bądź w najgorszym przypadku wykonania robót zgodnie z projektem budowlanym (pełnomocnik E. B.). Jak ustalił także organ pierwszej instancji, według projektu budowlanego stanowiącego załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] maja 2012 r. zbiornik wodny do hodowli ryb karpiowatych powinien być zlokalizowany na terenie działek nr [...] gruntów wsi R. Parametry techniczne zbiornika miały być następujące: powierzchnia zbiornika 23 500 m2, powierzchnia lustra wody 14 850 m2, powierzchnia czaszy dna zbiornika 11 680 m2, głębokość zbiornika 2 - 2,5 m. Niewątpliwie zatem, zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w sprawie doszło do zwiększenia powierzchni zabudowy obiektu zbiornika wskutek wejścia z robotami na teren działki nr [...], doszło do zmiany rzędnych dna zbiornika, bowiem wykop poniżej głębokości 2,5 m stanowi istotne odstępstwo od projektu budowlanego, wymagające uprzedniego uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, zaś inwestor decyzji takiej nie posiada. Brak jest również informacji autora projektu i kierownika budowy o kwalifikacji dokonanych zmian. Dlatego orzeczono na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 p.b. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli inwestorzy G. i H. O. Zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 50 ust. 1 p.b. poprzez wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych w sytuacji, gdy prace budowlane zostały zakończone pod koniec 2015 r.; art. 50 ust. 3 p.b. poprzez bezpodstawne nałożenie obowiązku przedstawienia inwentaryzacji i oceny technicznej wykonanych robót budowlanych w sytuacji, gdy obowiązek przedstawienia tych dokumentów może zostać nałożony dopiero, gdy organ wykaże, że jest to niezbędne do podjęcia decyzji w trybie art. 51 ust. 1 p.b. lub wymaga tego charakter wykonanych robót, czego w przedmiotowej sprawie organ nie uczynił. W uzasadnieniu zażalenia strony wywiodły, że jeżeli budowa obiektu budowlanego została zakończona, to organ nadzoru budowlanego nie może na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. wstrzymać prowadzenia robót budowlanych, gdyż postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe, a więc wydane postanowienie dotknięte jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 K.p.a. Jak wskazali żalący się, okolicznością bezsporną jest fakt, że prace wykonywane na działkach nr [...] oraz [...] zostały zakończone pod koniec 2015 r., co potwierdził także organ pierwszej instancji. Ponadto organ nie wykazał, że uzyskanie dokumentów, których obowiązek przedłożenia sformułowano jest konieczne do podjęcia decyzji kończącej postępowanie. Organ nie dokonał też w sposób dostateczny określenia podstawy prawnej, w oparciu o którą skarżący mieliby dokonać zabezpieczenia miejsca wykonywania robót. Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej nałożenia na inwestorów obowiązku przedłożenia w zakreślonym terminie inwentaryzacji i oceny technicznej dotychczas wykonanych robót, zaś w pozostałej części dotyczącej wstrzymania prowadzenia robót budowlanych i zabezpieczenia terenu budowy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zastosowana przez organ pierwszej instancji podstawa prawna zaskarżonego postanowienia jest jednak wyłącznie w części właściwa. Projekt zagospodarowania działki objętej inwestycją, zatwierdzony w decyzji o pozwoleniu na budowę, został sporządzony w oparciu o rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. poz. 462 ze zm.), które w § 8 ust. 3 pkt 3 wskazuje, iż część rysunkowa projektu zagospodarowania terenu winna być sporządzona na kopii aktualnej mapy zasadniczej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, i zawierać ukształtowanie terenu, z oznaczeniem zmian w stosunku do stanu istniejącego, a w razie potrzeby charakterystyczne rzędne i przekroje pionowe terenu. Jak wskazał organ odwoławczy, ze znajdującego się w aktach sprawy - zatwierdzonego w decyzji o pozwoleniu na budowę - projektu zagospodarowania działek nr [...] (sporządzonego na mapie do celów projektowych aktualnej na dzień [...] września 2011 r.) oraz z danych zawartych w projekcie budowlanym z operatem wodnoprawnym zbiornika wodnego do hodowli ryb karpiowatych położonego we wsi R. gm. R. (sporządzonego w styczniu 2012 r.) wynika jednoznacznie, że projektowana powierzchnia zbiornika miała wynosić 23 500m2, jego głębokość od 2,0 m do 2,5 m a długość grobli 245,0 m (wg pkt 3.1 Podstawowe dane charakteryzujące projektowaną inwestycję). Tymczasem w trakcie oględzin przeprowadzonych przez Okręgowy Urząd Górniczy w L. w dniu [...] marca 2016 r. (z których protokół znajduje się w aktach przedmiotowej sprawy) ustalono, że łączna powierzchnia prowadzonych robót wynosi około 37 878,81 m2 (29075, 23 + 8298, 77+ 504, 81) i znacznie przekracza teren inwestycji wynikający z zatwierdzonego projektu budowlanego. Ponadto ustalona w trakcie oględzin organu pierwszej instancji i oględzin Urzędu Górniczego głębokość wykopu kilkakrotnie przekracza 2 - 2,5 m zatwierdzone w projekcie budowlanym, bowiem wynosi około 15 m. Zdaniem organu odwoławczego, samowolna zmiana zakresu objętego projektem zagospodarowania działki lub terenu jest istotnym odstępstwem od projektu budowlanego w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 p.b. i wymaga zmiany (art. 36a ust. 1) decyzji o pozwoleniu na budowę, której inwestor nie uzyskał. Zdaniem organu odwoławczego, inwestor dokonał również odstępstwa od projektu budowlanego w rozumieniu art. 36a ust 5 pkt 2 p.b. w zakresie innych charakterystycznych parametrów spornego obiektu budowlanego. Z zaprojektowanego zbiornika wodnego (kat XXIV) o dopuszczalnej głębokości 2 - 2,5 m powstał wykop o głębokości około 15 m, co w sposób znaczący wpływa na warunki gruntowo-wodne i warunki pierwotnie uzyskanego pozwolenia wodnoprawnego. W ocenie Inspektora Wojewódzkiego, inwestor powinien uzyskać nowe pozwolenie wodnoprawne, a także wykazać się prawem dysponowania działką nr [...] na cele budowlane, bowiem wkroczył inwestycją na jej teren, ewentualnie inwestor powinien ograniczyć budowę do terenu własnych działek. Nakazane przez organ pierwszej instancji w skarżonym postanowieniu dostarczenie inwentaryzacji i oceny technicznej nie zastępuje pozwolenia wodnoprawnego i projektu zamiennego oraz prawa dysponowania nieruchomością (działka nr [...]) - koniecznych i niezbędnych w dalszym toku postępowania naprawczego. Uchylenie postanowienia pierwszoinstancyjnego w tej części (w zakresie obowiązku dostarczenia inwentaryzacji i oceny technicznej) wynika zatem z tego, że dokumentacja ta jest zbędna na obecnym etapie postępowania, zatem zastosowanie art. 50 ust 3 p.b. w tej części było bezpodstawne. Wprawdzie przepis ten uprawnia organ nadzoru budowlanego do żądania dokumentów i ocen w oparciu o które organ prowadzić może dalsze postępowanie naprawcze, jednakże w niniejszej sprawie zasadnym jest uzyskanie nie inwentaryzacji i oceny technicznej a projektu zamiennego wraz ze zmianą pozwolenia wodnoprawnego, w związku z wybudowaniem urządzenia o innych parametrach niż wskazywała decyzja o pozwoleniu na budowę. Jak wskazał Inspektor Wojewódzki, uzasadnione jest wstrzymanie budowy i zabezpieczenie terenu przed dostępem osób trzecich (art. 50 ust 1 pkt 4 w związku z art. 50 ust. 2 p.b.). W trakcie oględzin ustalono prowadzenie robót w okresie od [...]. czerwca 2015 r. do końca 2015 r. i ich niewykonywanie od tego czasu. Zbiornik wodny ma zaś tworzyć czasza zbiornika, skarpy zbiornika, grobla okalająca zbiornik od strony zabudowań oraz ogrodzenia trwałe. Przerwanych z końcem 2015 r. przez inwestora robót ziemnych przy zbiorniku wodnym nie można uznać za zakończone, bowiem nie zostały wykonane w zakresie objętym zatwierdzonym projektem budowlanym. Także decyzja o pozwoleniu na budowę nakłada na inwestora obowiązek, aby przed przystąpieniem do użytkowania uzyskał ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Inwestor takiej decyzji nie uzyskał. Zdaniem organu odwoławczego, niezasadnie również zarzucono nieokreślenie podstawy prawnej dokonania zabezpieczenia miejsca wykonywania robót, bowiem w sentencji zaskarżonego postanowienia wskazano art. 50 ust. 2 p.b. Skargę na postanowienie organu drugiej instancji złożyli do sądu administracyjnego G. i H. O., którzy zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 1 p.b. polegające na nakazaniu wstrzymania prowadzenia robót budowlanych w sytuacji, gdy skarżący zakończyli prace budowlane pod koniec 2015 r. Wstrzymanie wydane w przedmiotowej sprawie jest zatem dotknięte wadą z art. 156 § 2 w związku z art. 126 K.p.a. W ich ocenie, okoliczność zakończenia prac potwierdził również organ stwierdzając, iż "od tego czasu nie były wykonywane roboty ziemne". Zdaniem skarżących, postanowienie wydane we wskazanym zakresie jest bezprzedmiotowe. Także, jak wskazali, organ nie dokonał w sposób dostateczny określenia podstawy nakazania wykonania zabezpieczenia miejsca wykonywania robót. W szczególności brak jest uzasadnienia celowości wykonania ogrodzenia działki, a także wskazania obszaru, jaki miałby zostać zabezpieczony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu jest postanowienie w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych wykonywanych przy budowie zbiornika wodnego i zabezpieczenie terenu budowy przed dostępem osób trzecich. Podstawą materialnoprawną podjętego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 50 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 p.b., w myśl których w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych, wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4). Zgodnie zaś z ust. 2 powołanego przepisu w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych należy: 1) podać przyczynę wstrzymania robót; 2) ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia - w oparciu o powołane wyżej przepisy i w granicach sprawy – Sąd w składzie obecnym - doszedł do przekonania, że organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w przedmiocie budowy zbiornika wodnego na działkach nr [...] w obrębie wsi R., gmina R. Jak wynika z ustaleń organów obu instancji sporna budowa realizowana jest na podstawie decyzji Starosty Z. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] o pozwoleniu na budowę zbiornika wodnego do hodowli ryb karpiowatych, przeniesionej następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. na obecnych inwestorów, tj. skarżących. Według znajdującego się w aktach sprawy - zatwierdzonego w decyzji o pozwoleniu na budowę - projektu zagospodarowania działek nr [...] oraz z danych zawartych w projekcie budowlanym z operatem wodnoprawnym zbiornika wodnego do hodowli ryb karpiowatych położonego we wsi R. gm. R. projektowana powierzchnia zbiornika miała wynosić 23 500 m2, jego głębokość została określona od 2,0 m do 2,5 m zaś długość grobli na 245 m. Tymczasem przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało, że inwestorzy realizując omawianą inwestycję odstąpili od warunków pozwolenia na budowę w zakresie zagospodarowania terenu działek, głębokości i wymiarów zbiornika, zmiany rzędnych zbiornika i jego lokalizacji. Jak wynika bowiem z protokołu oględzin przeprowadzonych przez Okręgowy Urząd Górniczy w L. w dniu [...] marca 2016 r. łączna powierzchnia prowadzonych robót wynosi około 37 878,81 m2 (29075, 23 + 8298, 77+ 504, 81) i znacznie przekracza teren inwestycji wynikający z zatwierdzonego projektu budowlanego. Ponadto z ustaleń oględzin organu pierwszej instancji i ww. oględzin Urzędu Górniczego wynika, że głębokość wykopu kilkakrotnie przekracza zatwierdzoną w projekcie budowlanym wielkość 2 – 2,5 m, bowiem wynosi około 15 m. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i jako takie nie budzą wątpliwości Sądu, nie są też kwestionowane co do zasady przez stronę skarżącą. W tym stanie rzecz rację mają organy, że w okolicznościach niniejszej sprawie doszło do samowolnej zmiany zakresu objętego projektem zagospodarowania działki lub terenu, co jest istotnym odstępstwem od projektu budowlanego w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 p.b. i wymaga zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę, której inwestor nie uzyskał (art. 36a ust. 1). Sąd podziela także ocenę organu II instancji, że, inwestor dokonał odstępstwa od projektu budowlanego w rozumieniu art. 36a ust 5 pkt 2 p.b. w zakresie innych charakterystycznych parametrów spornego obiektu budowlanego. Z zaprojektowanego zbiornika wodnego o dopuszczalnej głębokości 2 - 2,5 m powstał bowiem wykop o głębokości około 15 m, co w sposób znaczący wpływa na warunki gruntowo-wodne i warunki pierwotnie uzyskanego pozwolenia wodnoprawnego. Słuszne jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że inwestor powinien uzyskać nowe pozwolenie wodnoprawne, a także wykazać się prawem dysponowania działką nr [...] na cele budowlane, bowiem wkroczył inwestycją na jej teren, ewentualnie inwestor powinien ograniczyć budowę do terenu własnych działek. W konsekwencji powyższych ustaleń, organy nadzoru budowlanego prawidłowo przyjęły, że inwestorzy istotnie naruszyli warunki pozwolenia na budowę i wszczęły postępowanie naprawcze, wydając postanowienie w trybie 50 ust. 1 pkt 4 p.b. W przypadkach bowiem określonych w art. 50 ust. 1, gdy roboty budowlane tam wskazane prowadzone są w warunkach naruszenia prawa i istnieje możliwość ich legalizacji, właściwy organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wstrzymania prowadzenia tych robót. Wstrzymanie robót umożliwia przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i podjęcie rozstrzygnięcia co do dalszych losów realizowanego przedsięwzięcia inwestycyjnego, jako że samo w sobie rozstrzygniecie to nie załatwia sprawy co do istoty. Omawiany przepis stanowi zatem podstawę wstrzymania robót celem rozważenia tego, jakie nakazy względnie zakazy odniesienia do prowadzonej budowy powinny być wydane. Następuje to w drodze postanowienia, co też organy w niniejszej sprawie prawidłowo uczyniły. Podstawą zaś orzeczenia dotyczącego zabezpieczenia terenu budowy stanowił wspomniany już na wstępie ust. 2 omawianego przepisu, wedle którego w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych należy ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń (pkt 2). Z okoliczności sprawy wynika, że teren wykopu nie jest ogrodzony ani zabezpieczony przed dostępem osób trzecich, a zatem rozstrzygnięcie organów w tym zakresie (zabezpieczenia terenu budowy przed dostępem osób trzecich poprzez jego ogrodzenie) uznać należy za w pełni uzasadnione. Nie budzi również wątpliwości Sądu orzeczenie organu odwoławczego o uchyleniu rozstrzygnięcia organu I instancji w zakresie obowiązku dostarczenia inwentaryzacji i oceny technicznej. Jak słusznie bowiem uznano w związku z wybudowaniem urządzenia o innych parametrach niż wskazywała decyzja o pozwoleniu na budowę zasadnym jest obecnie uzyskanie projektu zamiennego wraz ze zmianą pozwolenia wodnoprawnego, celem doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Odnosząc się natomiast do zasadniczego zarzutu skargi wskazać należy, że słuszność ma strona skarżąca, że jeżeli budowa obiektu budowlanego została zakończona, to organ budowlany nie może postanowieniem wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. wstrzymać prowadzenie robót budowlanych, gdyż postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe, a takie postanowienie dotknięte jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 k.p.a. Jednakże z całą stanowczością stwierdzić należy, że taka sytuacja wbrew twierdzeniom skarżących w realiach rozpatrywanej sprawy nie miała miejsca. Faktem jest, że roboty przy wykonaniu zbiornika wodnego rozpoczęto po [...] czerwca 2015 r. i trwały one do końca 2015 r., i od tego czasu nie prowadzono prac ziemnych. Nie oznacza to jednak, że budowa obiektu budowlanego została zakończona. Jak słusznie bowiem podniósł organ odwoławczy, przerwanych z końcem 2015 r. przez inwestora robót ziemnych przy zbiorniku wodnym nie można uznać za ich zakończone, bowiem nie zostały one wykonane w zakresie objętym zatwierdzonym projektem budowlanym (zbiornik wodny ma tworzyć czasza zbiornika, skarpy zbiornika, grobla okalająca zbiornik od strony zabudowań oraz ogrodzenia trwałe). Ponadto decyzja o pozwoleniu na budowę nakłada na inwestora obowiązek, aby przed przystąpieniem do użytkowania uzyskał ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Inwestor takiej decyzji nie uzyskał. Z wyżej wskazanych przyczyn nie można zarzucić zaskarżonemu postanowieniu naruszenia prawa materialnego. W niniejszej sprawy nie uchybiono również przepisom prawa procesowego. Wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 kpa). Zgodnie zaś z art. 107 kpa w rozstrzygnięciu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne postanowienia z przytoczeniem przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku.