II SA/Bk 489/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie sędzia WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 02 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich - oddala skargę.- Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności faktycznych. Ostateczną i prawomocną decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił J. R. przyznania uprawnień kombatanckich (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę na tę decyzję wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2008 r. sygn. akt [...]). W dniu 4 września 2009 r. J. R. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją. Do wniosku dołączył oświadczenie świadka J. T. – potwierdzające fakt uczestnictwa zainteresowanego w pracach i akcjach w czasie tworzenia się Solidarności w Stoczni Szczecińskiej. Pierwotne rozstrzygnięcie dotyczące odmowy wznowienia postępowania ze względu na uchybienie miesięcznego terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] lutego 2010 r. sygn. akt [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. wznowił postępowanie. Następnie decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 1, art. 150 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa i art. 1, 2, 3 ,4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. nr 42, poz. 371 ze zm.), odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia 22 lutego 2008 r. W uzasadnieniu podano, że nowy dowód w sprawie – oświadczenie J. T. nie zmienia stanu faktycznego sprawy będącego podstawą odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. W przedmiotowym oświadczeniu potwierdzony został udział zainteresowanego w protestach w latach 80 - tych oraz działalność w podziemnej Solidarności po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 r. Okoliczności te nie stanowią żadnej z przesłanek zawartych w art. 1-4 ustawy o kombatantach (...). J. R. nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem i złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podał, iż nie może pogodzić się z tym iż w latach stanu wojennego jak również przed i po stanie wojennym działając w opozycji przeciw systemowi totalitarnemu utracił zdrowie i możliwość pracy w swoim zawodzie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję i podał, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że strona prowadziła działalność kombatancką bądź równorzędną z kombatancką lub podlegała represjom określonym w ustawie o kombatantach. Podnoszone przez zainteresowanego okoliczności brania czynnego udziału w protestach w latach 80 - tych, nie stanowią podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich. J. R. od powyższej decyzji wywiódł skargę do sądu administracyjnego. Skarżący podał, że poniósł stratę zdrowia w czasie wojennym jak również przed i po stanie wojennym. Dowodem na to jest zeznanie świadka jak również dokumenty medyczne o uszkodzeniu głowy (krwiak na potylicy), powiększona śledziona, choroba nerek. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem argumenty i zarzuty w niej podniesione nie podważają legalności kwestionowanego rozstrzygnięcia. Przedmiotem oceny Sądu, w niniejszym postępowaniu, była wydana w trybie wznowienia postępowania, decyzja Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na mocy której utrzymano w mocy decyzję własną odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej, wobec ustalenia, że przesłanka stanowiąca podstawę wznowienia tj. pojawienie się nowego dowodu w sprawie, nie zmieniła stanu faktycznego sprawy będącego podstawą odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Kodeks postępowania administracyjnego, w drodze wyjątku od zasady trwałości decyzji administracyjnych, dopuszcza możliwość weryfikowania przez organy administracji wydanych przez nie decyzji. Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, którego przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Celem wznowieniowego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej, oraz - w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i pkt 2 kpa). Decyzje wydane po wznowieniu postępowania dotyczą w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w trybie zwykłym (por. uchwała NSA z dnia 2 grudnia 2002 r. sygn. akt OPS 11/02, ONSA 2003/3/86). Stosownie do art. 147 kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Przesłanki wznowienia postępowania to przesłanki, których wystąpienie otwiera możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Kodeks postępowania administracyjnego uzależnia tę możliwość prawną od wystąpienia w sprawie dwóch przesłanek pozytywnych oraz braku dwóch przesłanek negatywnych. Przesłankami pozytywnymi są: rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną i wystąpienie jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 i 145a § 1 kpa podstaw prawnych wznowienia. Przesłanki negatywne to przesłanka terminu - art. 146 § 1 kpa, oraz przesłanka dotycząca tego, że treść rozstrzygnięcia sprawy w trybie wznowienia postępowania odpowiadałby treści decyzji ostatecznej- art. 146 § 2 kpa. Oznacza to, że możliwość wzruszenia decyzji w tym nadzwyczajnym trybie z powodu wystąpienia którejś z istotnych wad postępowania określonych powyższym przepisem, ograniczona jest do wyraźnie wskazanych przypadków bez możliwości zastosowania uznania administracyjnego przy ich stosowaniu. Formę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania określa art. 149 kpa. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia następuje w formie postanowienia - art. 149 § 1 kpa, natomiast odmowa wznowienia postępowania, stosownie do § 3 art. 149 kpa następuje w drodze decyzji. Z powyższego wynika, że nadzwyczajny tryb postępowania, jakim jest wznowienie postępowania uruchamiany jest w wyniku wydania postanowienia na podstawie art. 149 § 1 i 2 kpa. Ten akt procesowy jedynie otwiera drogę do dalszego postępowania, którego przedmiotem jest badanie rzeczywistego zaistnienia podstawy wznowienia jak i ocena skutków, jakie jej istnienie wywiera na rozstrzygnięcie sprawy. Tym samym treścią postanowienia może być jedynie wskazanie przesłanki, uzasadniającej zastosowanie instytucji wznowienia postępowania. Jak potwierdza utrwalone w tej materii orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tej fazie organ może się wypowiadać jedynie co do zarzutów, a nie ich podstaw (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1999 r., IV SA 2397/98, Lex nr 47857, w którym jednoznacznie stwierdzono, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 kpa oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 kpa). W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wznowił na wniosek J. R. postępowanie, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Przyczyna wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status prawny strony, tj. zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, należy rozumieć więc okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, ale nie znane organowi, który wydał tę decyzję. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie nie mogło nastąpić uchylenie ostatecznej decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, gdyż nie zaistniała podstawa wznowienia wskazana przez wnioskodawcę – art. 145 § 1 pkt 5 kpa ani też żadna inna z podstaw określonych w art. 145 § 1 i art. 145 a kpa. We wniosku o wznowienie postępowania wskazano, że nowym dowodem w sprawie są zeznania J. T., które potwierdzają udział skarżącego w protestach w latach 80 – tych oraz działalność w podziemnej Solidarności po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 r. Zeznania ten nie mają wpływu na treść merytorycznego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Działalność skarżącego, w zakresie potwierdzonym zeznaniami świadka, była przedmiotem oceny sądu administracyjnego na etapie kontroli legalności decyzji o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. W wyroku z dnia 28 sierpnia 2008 r. oddalającym skargę przesądzono, że działalność w związku zawodowym "Solidarność" i uczestnictwo w protestach robotniczych w latach 1977 - 9186 nie może być uznana za kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. nr 42, poz. 371 ze zm.). Jako, że zeznania świadka potwierdzają jedynie prowadzenie przez skarżącego działalności która nie może być uznana za kombatancką a jednocześnie nie wynika z nich prowadzenie przez skarżącego innej działalności która za taką mogłaby być uznana, stwierdzić należy, że dowód ten nie stanowi nowego dowodu w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Nie zaistniała zatem w sprawie podstawa wznowienia postępowania. Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa jest zaistnienie przesłanek z art. 145 § 1 i 145a kpa (w tym wypadku określonych w pkt 5). W wyroku z dnia 9 stycznia 2001 r. sygn. akt I SA 1788/99 NSA przyjął, że uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia z wynikiem negatywnym - rażąco narusza zasadę trwałości decyzji oraz przepisy regulujące ten tryb postępowania - co prowadzi do wady takiej decyzji określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa (Lex nr 75514). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargę jako niezasadną oddalił.