II SA/Bk 493/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 04 września 2007 r. sprawy ze skargi S. S., J. Sz. i M. S. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania użytkowania obiektu budowlanego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta S. wstrzymał użytkowanie kotłowni olejowej znajdującej się w jednym z pomieszczeń piwnicznych w budynku przy ul. S. w S. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż w wyniku przeprowadzonych w dniu [...] września 2006r. oględzin stwierdzono, że w jednym z pomieszczeń piwnicznych, użytkowanym przez Kancelarie Adwokackie - adw. J. Sz., adw. S. S. i adw. M. S. w S. przy ul. S. zamontowany jest kocioł c.o. na olej opałowy o mocy nominalnej 24 kW wraz z osprzętem. W ocenie organu wstawienie do pomieszczenia piwnicznego kotła na olej opałowy oraz 2 zbiorników na olej opałowy o poj. 1000 l każdy, spowodowało zmianę warunków bezpieczeństwa pożarowego dla tego pomieszczenia w rozumieniu przepisów przeciwpożarowych, a tym samym zmianę sposobu użytkowania części obiektu. Zmiana sposobu użytkowania części pomieszczeń piwnicznych bez wymaganego przepisami pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania - jest samowolą budowlaną w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Z uwagi, iż stwierdzony stan faktyczny narusza przepisy, organ zobowiązany był do wstrzymania użytkowania kotłowni, stosownie do treści art. 50 ustawy Prawo budowlane. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się M. S., S. S. i J. Sz. i złożyli zażalenie do P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucili obrazę prawa materialnego tj. art. 50 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo budowlane, polegającego na orzeczeniu o wstrzymaniu użytkowania kotłowni, w sytuacji gdy w oparciu o w/w przepis organ może wstrzymać roboty budowlane będące w toku, nie zaś wydawać postanowienie w stosunku do robót już zakończonych lub wydawać na tej podstawie nakazy innego rodzaju. Odwołujący się zarzucili także naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art. 124§2 Kpa, art. 7 Kpa, 77 Kpa i 80 Kpa. Po rozpatrzeniu zażalenia, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w przypadku, gdy samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu lub jego części dokonano przed 31 maja 2004 r. zastosowanie będą mieć przepisy art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane z dnia 07.07.1994 r. (jedn. tekst Dz. U. Nr 207 z 5.12.2003 r., poz. 2016), uwzględniające nowelizację Prawa budowlanego z dnia 27.03.2003 r. Zgodnie z przepisem art. 71 ust. 3 w/w Prawa budowlanego w stosunku do samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia, o którym mowa w ust. 1 przepisy art. 50 i art. 51 stosuje się odpowiednio. Jednocześnie w myśl. Art. 71 ust. 2 pkt. 2 Prawa budowlanego przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności podjęcie albo zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunki zdrowotne, higieniczno-sanitarne lub ochrony środowiska, bądź wielkość lub układ obciążeń. Organ zaznaczył, iż z pisma Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w S. z dnia [...] grudnia 2006 r. wynika, iż w przedmiotowym budynku, w którym mieszczą się kancelarie adwokackie stwierdzono szereg nieprawidłowości – naruszenie § 137 i § 220 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zatem, w ocenie organu II instancji, zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, dlatego też zostało utrzymane w mocy. Na powyższe postanowienie S. S., J. Sz. i M. S. wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie prawa materialnego w postaci: - art. 50 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane polegające na orzeczeniu o wstrzymaniu użytkowania kotłowni olejowej, w sytuacji gdy w oparciu o wskazany przepis organ może wyłącznie wstrzymać prace budowlane będące w toku, nie zaś wydawać tej treści postanowienie w stosunku do robót już zakończonych, lub wydawać na tej podstawie nakaz innego rodzaju, - art. 29 ust. 2 pkt. 9 oraz art. 30 ust. 1 pkt. 1 w/w ustawy polegające na niezastosowaniu tych przepisów w sytuacji, gdy z literalnego ich brzmienia wynika, iż instalowanie urządzeń na obiektach budowlanych nie wymaga nie tylko uzyskania pozwolenia, ale nawet nie wymaga zgłoszenia zgodnie z treścią art. 30 ust.1 pkt 1 prawa budowlanego, oraz obrazę art. 50 i art. 71 ust. 3 prawa budowlanego przez ich zastosowanie i ustalenie, iż wymagane jest uzyskanie pozwolenie na montaż pieca c.o. Skarżący zarzucili również obrazę prawa procesowego w postaci art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa przez niewłaściwe zastosowanie przepisów wynikających z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie winny mieć zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14.12.1994 r. obowiązujące w dacie montażu urządzeń kotłowni, a które to przepisy nie obligowały skarżących do przestrzegania warunków technicznych przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 2002 r. Skarżący, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wskazali, iż na podstawie art. 50 Prawa budowlanego organ ma prawo wydać postanowienie o wstrzymaniu prac budowlanych a nie wstrzymywać użytkowania istniejącej kotłowni. Taką wykładnię potwierdza orzecznictwo NSA, m.in. wyrok w sprawie IV SA 228/98 i wyrok IV SA 532/97, z których wynika, iż postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych przewidziane w art. 50 ustawy Prawo budowlane może być wydane jedynie w odniesieniu do będących w toku robót budowlanych. Nie może dotyczyć robót już zakończonych, jak również nie może obejmować innego rodzaju nakazów. Zdaniem skarżących organ błędnie nie zastosował w sprawie art. 29 ust. 2 pkt. 9 i art. 30 ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo budowlane, które to przepisy wskazują, iż na instalowanie urządzeń na obiektach budowlanych nie jest wymagane pozwolenie a nawet zgłoszenie. Skarżący zakwestionowali również obowiązek spełnienia wymagań wynikających z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, skoro kotłownia została oddana do użytku już w 1999 r., a zatem przed wejściem jego w życie. Wcześniejsze rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. nie obligowało do spełnienia takich warunków technicznych. Zaznaczyli również, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta S. w dniu [...] kwietnia 2007 r. wydał decyzję nr [...] nakazującą usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości technicznych, które to nieprawidłowości zostały usunięte. Do dnia dzisiejszego organ nie dokonał kontroli tych prac i nie wydał decyzji merytorycznej. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru budowlanego, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Odnośnie zarzutu dotyczącego zastosowania w sprawie nieobowiązujących w 1999 r. przepisów rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, wskazał, iż zgodnie z §207 ust. 2 tegoż rozporządzenia, ma ono zastosowanie także do istniejących, użytkowanych budynków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego. W sprawie nie jest sporna zasadnicza okoliczność, iż w 1999r. doszło do zmiany sposobu użytkowania pomieszczenia piwnicznego na kotłownię. Został zamontowany kocioł c.o. oraz dwa zbiorniki na olej opałowy. Skarżący nie okazali żadnych dokumentów związanych z adaptacją piwnicy na kotłownię. Organy słusznie więc uznały, że popełniono samowolę budowlaną w postaci zmiany sposobu użytkowania pomieszczenia. Ponieważ roboty związane ze zmianą przeznaczenia pomieszczenia zostały wykonane w 1999r., to nie miał tu zastosowania obecnie obowiązujący art. 71a Prawa budowlanego (dodany ustawą z dnia 16.04.2004r. o zmianie ustawy Prawo budowlane – Dz. U. nr 93, poz. 888), lecz zgodnie z art. 2 ust. 3 tejże ustawy zmieniającej, do takich przypadków mają zastosowanie przepisy dotychczasowe. W związku z powyższym organy obydwu instancji słusznie powołały jako podstawę prawną postanowienia nakazującego wstrzymanie użytkowania kotłowni olejowej, przepisy art. 71 ust. 3 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2003r. nr 207, poz. 2016 ze zm.). Wspomniany art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego odsyła do "odpowiedniego" zastosowania art. 50, co oznacza, że nie chodzi o toczące się roboty budowlane (tak, jak w przypadku nielegalnej budowy obiektu), lecz o stan rzeczy już zaistniały, tj. dokonanej samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu. Dlatego też trudno zgodzić się z zarzutem skargi, że nie ma zastosowania instytucja wstrzymania użytkowania części obiektu, który został pierwotnie przeznaczony (legalnie) dla innych celów. Obecnie obowiązujący art. 71a ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego stanowi wprost, że w razie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu organ postanowieniem wstrzymuje użytkowanie tego obiektu budowlanego (jego części). Obecnie obowiązujący przepis doprecyzował rozważaną kwestię i jest potwierdzeniem obligatoryjności takiego właśnie postępowania organów nadzoru budowlanego, które zarówno w obecnym stanie prawnym, jak i w poprzednim stanowiło pierwszą czynność organu po stwierdzeniu samowoli budowlanej. Na marginesie należy zwrócić uwagę, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego S. wydał (w następstwie zaskarżonego postanowienia) decyzję z dnia [...].04.2007r. zmierzającą do legalizacji spornej kotłowni olejowej. Chybiony jest zarzut skargi mówiący o braku zastosowania przez organy art. 29 ust. 2 pkt 9 oraz art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, które zdaniem skarżących dają podstawę do zamontowania pieca c.o. bez żadnego zezwolenia i zgłoszenia. Jak słusznie zauważa organ odwoławczy, skarżącym zapewne chodziło o pkt 15 ust. 2 art. 29 tj. "instalowanie urządzeń na obiektach budowlanych", albowiem pkt 9 ust. 2 art. 29 dotyczy urządzeń melioracji wodnych i nie ma odniesienia do stanu faktycznego niniejszej sprawy. W ocenie Sądu kocioł c.o. nie dość, że nie jest urządzeniem "na" obiekcie budowlanym, to istota tej sprawy polega na samowolnym urządzeniu kotłowni w pomieszczeniu piwnicznym, gdzie zainstalowano nie tylko kocioł c.o., lecz inne urządzenia i całe pomieszczenie winno spełniać wymogi określone przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.). Zastosowanie w/w rozporządzenia, wbrew twierdzeniom skarżących, jest uprawnione albowiem wynika to z § 207 ust. 2 rozporządzenia, który stanowi o tym, że przepisy tego rozporządzenia stosuje się też do "użytkowanych budynków istniejących". Chodzi bowiem o przestrzeganie aktualnych wymogów bezpieczeństwa pożarowego, które w przypadku kotłowni olejowej umieszczonej w piwnicy, są unormowane w § 137 i § 220 cytowanego rozporządzenia. Przepis przejściowy rozporządzenia tj. § 330 normuje sytuacje, kiedy będą miały zastosowanie uchylone przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepis wymienia dwa przypadki, kiedy należy stosować przepisy "starego" rozporządzenia, a mianowicie tylko wówczas, gdy wniosek o pozwolenie na budowę bądź dokonane zgłoszenie robót budowlanych zostały złożone i opracowane pod rządem przepisów dawnego rozporządzenia. W związku z powyższym zarzut obrazy przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, polegający na niewłaściwym zastosowaniu przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. – nie jest zasadny. Mając na względzie powyższe okoliczności i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd skargę oddalił.