II SA/Bk 494/18
WyrokWSA w Białymstoku2018-11-15
Skład orzekający: Marek Leszczyński, Elżbieta Lemańska, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo zakwalifikowały zmiany w lokalizacji budynku mieszkalnego jako istotne odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę, skutkujące wstrzymaniem robót budowlanych, uwzględniając przy tym wytyczne sądu zawarte w poprzednim wyroku?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego nie wykonały prawidłowo wytycznych zawartych w poprzednim wyroku WSA. Organy nie wyjaśniły wystarczająco rozbieżności w pomiarach odległości budynku od granicy działki i pasa drogowego, a także nie uwzględniły faktu, że nowe odległości nie naruszają warunków technicznych. W szczególności, ustalenia dotyczące odległości od granicy działki były sprzeczne z pomiarami dokonanymi przez pracowników organu odwoławczego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowień wstrzymujących roboty budowlane przy budowie budynku mieszkalnego. Organy nadzoru budowlanego uznały, że inwestorzy istotnie odstąpili od warunków pozwolenia na budowę, zmieniając lokalizację budynku względem granicy działki i pasa drogowego. Inwestorzy kwestionowali te ustalenia, wskazując na błędy pomiarowe i brak istotności odstępstw. Wojewódzki Sąd Administracyjny poprzednio uchylił postanowienia organów, wskazując na potrzebę dalszych wyjaśnień. W ponownym postępowaniu organy ponownie wydały postanowienia wstrzymujące roboty, co zostało zaskarżone przez inwestorów.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie organu I instancji. Zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. solidarnie na rzecz skarżących kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi B. M. i M. M. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2018 roku numer [...]; 2. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. solidarnie na rzecz skarżących B. M. i M. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Podstawą zaskarżonego postanowienia były następujące ustalenia faktyczne:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. (dalej w skrócie: "PINB") dokonał w dniu [...] lutego 2017 r. kontroli budowy budynku mieszkalnego w zabudowie zagrodowej zlokalizowanego na działkach nr [...] w W. gm. W., prowadzonej przez B. i M. M.(powoływanych dalej jako "Skarżący"). W toku tej kontroli organ ustalił, że na w/w nieruchomości wybudowany jest budynek murowany, parterowy z poddaszem użytkowym, dachem dwuspadowym, wraz z infrastrukturą, w staniem surowym zamkniętym z wykonanym ociepleniem ścian. Ustalono również, że roboty budowlane prowadzone są na podstawie decyzji Starosty Ł. z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...] znak: [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Skarżącym pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego w zabudowie zagrodowej o powierzchni zabudowy 121 m2, powierzchni użytkowej 262 m2, kubaturze 886 m3 na części działek o nr geod. [...] we wsi W.
Na podstawie tychże okoliczności PINB postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] wstrzymał Skarżącym roboty budowlane przy realizacji przedmiotowego budynku mieszkalnego wskazując jako podstawę prawną art. 50 ust. 1 pkt 4, ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm., dalej: P.b.). Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ uznał, że Skarżący odstąpili w sposób istotny od warunków wydanego pozwolenia na budowę, albowiem: (-) zmienili lokalizację obiektu z projektowanej odległości 4 m od granicy z działką nr [...] (obecnie nr [...]) na odległość 4,80 m oraz z projektowanej odległości 10 m od istniejącego budynku mieszkalnego na działce o nr [...] na odległość 11,50 m oraz (-) doprowadzili do zmiany rzędnych terenu inwestycji. Zdaniem PINB opisane zmiany były możliwe wyłącznie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, gdyż stanowią istotne odstępstwa od ustaleń projektu budowlanego (art. 36a ust. 1 w związku z ust. 5 pkt 1 P.b.), a w konsekwencji konieczne było wstrzymanie prowadzonych robót budowlanych.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB) rozpatrując zażalenie Skarżących od ww. rozstrzygnięcia, postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. znak [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ odwoławczy ocenił jako dokonane bez naruszenia prawa ustalenie PINB, zgodnie z którym roboty budowlane są wykonywane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, albowiem doszło do zlokalizowania obiektu w innym miejscu niż go zaprojektowano oraz zmianie uległo ukształtowanie terenu inwestycji. W konsekwencji zaistniały zatem podstawy do wstrzymania wykonania prowadzonych robót budowlanych. Odnośnie zarzutów zażalenia organ odwoławczy wskazał, że fakt, iż w trakcie kontroli z dnia [...] marca 2014 r. nie stwierdzono odstępstw od pozwolenia na budowę nie powoduje bezzasadności postępowania naprawczego. Niewątpliwie obiekt miał być zlokalizowany w odległości minimalnej 4,00 m od granicy z działką o nr [...] (obecnie nr [...]), z uwagi na umiejscowienie w ścianie szczytowej otworów okiennych. Jego zlokalizowanie w odległości większej niż projektowana narusza warunki pozwolenia na budowę. Także odległość 10,00 m między budynkiem mieszkalnym już istniejącym a projektowanym została uwidoczniona na zatwierdzonym planie zagospodarowania działki. Z kolei zmianę rzędnych terenu ocenia się właśnie poprzez porównanie map, które w niniejszej sprawie wskazują na różnice w wysokościach w momencie projektowania i w trakcie prowadzenia robót budowlanych.
Na skutek skargi wniesionej przez B. i M. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 listopada 2017 r. sygn.. akt II SA/Bk 462/17 uchylił zaskarżone postanowienie PWINB z dnia [...] maja 2017 r. oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie PINB w Ł. z dnia [...] marca 2017 r., wskazując, że organy naruszyły przepisy o postępowaniu wyjaśniającym, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organy przedwcześnie zakwalifikowały stwierdzone zmiany w zakresie lokalizacji budynku na działce nr [...] oraz rzędnych terenu jako istotne odstępstwa od pozwolenia na budowę. Odnosząc się do stwierdzonego odstępstwa w zakresie projektowanej odległości 10 m od istniejącego na działce budynku mieszkalnego na odległość 11,50 m, Skład orzekający stwierdził, że projekt zagospodarowania działki z wyrysowanym pomiarem 10 m nie pozwala jednoznacznie przyjąć, czy ta odległość dotyczy budynku realizowanego i studzienki oczyszczalni czy również, a może tylko lub wcale - lewego górnego rogu drewnianego budynku mieszkalnego. Tym bardziej, że pomiar wyrysowany na mapie stanowiącej załącznik do protokołu kontroli jako 11,5 m został dokonany do górnego lewego roku drewnianego budynku mieszkalnego z zupełnym pominięciem odległości do studzienki oczyszczalni, która to studzienka na tej mapie w ogóle nie jest wyrysowana. Na podstawie zaś zebranego materiału dowodowego nie sposób stwierdzić, jak podkreślono w uzasadnieniu wyroku, że doszło do przesunięcia budynku podczas jego realizacji – w wyżej wskazanym zakresie.
W ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego przedwcześnie dokonały też kwalifikacji ustalenia o zrealizowaniu obiektu w odległości 4, 60 m i 4,80 m od granicy działki nr [...] jako istotnego odstępstwa od projektu budowlanego i w konsekwencji wstrzymały roboty budowlane. Uczyniono to bez uprzedniego rozważenia skąd wynika rozbieżność w tym pomiarze z projektem budowlanym (4,0 m), czy jest to faktycznie odstępstwo (istotne czy nieistotne) czy też błąd projektanta, a w związku z tym czy wymaga postępowania naprawczego i wstrzymania wykonania robót budowlanych, czy też – z uwagi na charakter tego ustalenia – wystarczający byłby wpis do dziennika budowy, ewentualnie dla wyeliminowania rozbieżności między stanem faktycznym, a projektem – czy nie można by potraktować tej okoliczności jako uzasadniającej wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym pozwoleniem na budowę na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W tym zakresie skład orzekający podkreślił, że jeżeli obecna odległość 4,60 m i 4, 80 m wynika nie z przesunięcia budynku w terenie w trakcie robót budowlanych, a z błędnych ustaleń projektu (zwymiarowania na mapie) i z nierzetelnych pomiarów geodezyjnych w dniu [...] czerwca 2012 r. (np. do granicy użytkowania a nie do faktycznego przebiegu granicy), to nie sposób przypisać Skarżącym istotnego odstępstwa od projektu budowlanego. Tym bardziej, co zdaniem Sądu, uszło uwadze organów, nie bez znaczenia dla oceny ewentualnego odstąpienia jako istotnego bądź nieistotnego pozostaje fakt, że te "nowe" odległości budynku od granicy z działką nr [...] nie naruszają warunków technicznych, tj. § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2015 r., poz. 1422 ze zm.), w którym odległość 4 m od granicy z działką sąsiednią budowlaną w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy – jest odległością minimalną.
Za niedostatecznie wyjaśnioną i wykazaną Sąd uznał także okoliczność zmiany rzędnych terenu, którą organ zakwalifikował jako istotne odstępstwo od projektu budowalnego. W tym zakresie skład orzekający podkreślił, iż organ ustalając niezgodność pomiędzy rzędnymi na mapie w projekcie budowlanym i rzędnymi na mapie, którą organ posłużył się do sporządzenia protokołu kontroli, nie wskazał w sposób jednoznaczny, jakie rzędne występują na gruncie i czy rzędne na mapie stanowiącej załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę (na której sporządzono projekt zagospodarowania działki spornej inwestycji) są odbiegające od tych na gruncie. Innymi słowy, organ wskazał jedynie na niespójność treści map bez wskazania, czy stan na gruncie pokrywa się z treścią mapy stanowiącej załącznik do pozwolenia na budowę. W ocenie Sądu są to zbyt ogólne, przedwczesne i niepełne ustalenia aby formułować kategoryczny wniosek o istotnym odstępstwie od projektu budowlanego polegającym na zmianie rzędnych realizowanego obiektu, i w tym zakresie konieczne są dodatkowe wyjaśnienia, których zabrakło.
Rozpatrując ponownie sprawę w zakresie oceny prawnej zawartej w powołanym orzeczeniu PINB w Ł. ustalił, iż stwierdzona na poprzednim etapie postępowania różnica w wysokościach terenu nastąpiła na skutek prawidłowo wykonanych pomiarów geodezyjnych, nie zaś robót budowlanych wykonanych przez Skarżących, co wynika z pisma Starosty Ł. z dnia [...] lipca 2017r. W toku uzupełniającego materiału dowodowego wyjaśniono również, iż w wyniku rozgraniczenia z 2016 roku geodeta stwierdził, iż stan wykazany w materiałach archiwalnych dotyczący przebiegu granic między działkami [...] (przed podziałem) i [...] nie pokrywa się ze stanem ich użytkowania na gruncie. Na podstawie uzyskanego w dniu [...] marca 2018r. oświadczenia projektanta - kierownika budowy, organ I instancji ustalił, iż podana w pozwoleniu na budowę odległość 31 m (10,0 + 16,50 + 4,50) określa lokalizację przydomowej oczyszczalni ścieków i wskazuje odległość budynku od pasa drogowego. Z kolei z treści oświadczenia uprawnionego geodety, który wytyczał kontrolowany budynek mieszkalny oraz sporządzał inwentaryzację powykonawczą wynikało, iż wytyczając budynek w odległości 4,0 m od granicy z działką nr [...] i w odległości 31 m od linii rozgraniczającej drogę, geodeta korzystał z aktualnego operatu geodezyjnego z 2012r., opierając się na projekcie zagospodarowania działki oraz projekcie budowlanym. Po wykonaniu inwentaryzacji w 2017 r. geodeta stwierdził natomiast, iż budynek Skarżących jest odsunięty od drogi 33 m oraz znajduje się w odległości 4,60 m i 4,80 m w stosunku do granicy z działką nr [...]. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy PINB w Ł. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018r. nr [...] ponownie wstrzymał Skarżącym roboty budowlane wykonywane przy realizacji budynku mieszkalnego na działkach o nr geod. [...] we wsi W. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie uznał, że Skarżący w sposób istotny odstąpili od warunków pozwolenia na budowę zwiększając po pierwsze odległość przedmiotowego budynku od granicy z działką sąsiednią nr [...] z przewidzianych 4 m do 4,60 m – 4,8 m, a po drugie odległość od pasa drogi gminnej z projektowanych 31 m do 33 m. Powyższa zmiana lokalizacji budynku została, zdaniem organu, potwierdzona w inwentaryzacji geodezyjnej (operat wpisany do ewidencji Starosty w dniu [...] czerwca 2017 r.). Odnośnie zmiany rzędnych terenu organ I instancji uznał, że w tym zakresie Skarżący nie odstąpili od zatwierdzonego projektu budowlanego.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli Skarżący zarzucając organowi naruszenie art. 79 i 86 k.p.a. Odnosząc się szczegółowo do przyjętych przez organ odległości kontrolowanego budynku do granicy z działką sąsiednią i pasa drogi gminnej, Skarżący podkreślili, że kontrolowany budynek nie jest zaprojektowany i posadowiony równolegle do drogi, a przyjęta odległość 33 m nie ma potwierdzenia w dołączonym do akt operacie geodezyjnym. Autorzy zażalenia wytknęli dodatkowo, że organ I instancji nie zastosował się też do zaleceń z wyroku sądowego II SA/Bk 462/17 w zakresie konieczności uzyskania wypowiedzi kierownika budowy i projektanta, który jednoznacznie wskaże czego w projekcie dotyczył wymiar 10 m, a ponadto wykreował nowy zarzut w zakresie odsunięcia kontrolowanego budynku od drogi publicznej.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nie podzielił zarzutów zażalenia i postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy, przyjmując za organem I instancji, że usytuowanie kontrolowanego budynku mieszkalnego należącego do Skarżących nie jest zbieżne z lokalizacją określoną w pozwoleniu na budowę. Przedmiotowy budynek posadowiony jest bowiem w odległości 4,60 m i 4,80 m od granicy z działką o nr geod. [...], stanowiącą własność K., zamiast w odległości 4,00 m, wskazanych w projekcie zagospodarowania działki, stanowiącym załącznik do projektu budowlanego, zatwierdzonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...]. PWINB stwierdził również odstępstwo w zakresie odległości przedmiotowego budynku w stosunku do drogi publicznej, wskazując, że jest zlokalizowany w odległości 33 m zamiast 31 m określonych w pozwoleniu na budowę. Stwierdzone odstępstwa od warunków udzielonego pozwolenia na budowę organ odwoławczy zakwalifikował, podobnie jak organ I instancji, jako istotne, przyjmując, że jest to odstąpienie w zakresie projektu zagospodarowania działki.
Jednocześnie organ odwoławczy nie stwierdził istnienia podstaw do podważenia inwentaryzacji sporządzonej przez uprawnionego geodetę. Odnosząc się zaś do podnoszonych przez Skarżących okoliczności związanych z budową, w tym kwestii wytyczenia budynku, warunków udzielonego pozwolenia na budowę oraz wykonanej inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, organ uznał, że w żaden sposób nie zmieniają one faktu, iż kontrolowany budynek mieszkalny nie jest zgodny z warunkami udzielonego pozwolenia, a także iż okoliczność ta obciąża inwestorów, stosownie do przepisu z art. 52 ustawy Prawo budowlane.
Skargę na postanowienie PWINB złożyli do sądu administracyjnego B. i M. M., którzy zarzucili naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 124 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) poprzez: (-) nieuwzględnienie ich słusznego interesu oraz niewykorzystanie wszelkich możliwości zebrania dokumentów i ich analizy, wskutek czego ponownie wstrzymano roboty budowlane i błędnie ustalono, że odległość 31 metrów, po zsumowaniu wymiarów przydomowej oczyszczalni ścieków, odnoszącej się tylko i wyłącznie do oczyszczalni, jest odległością zarówno przydomowej oczyszczalni jak i odległością nowo wybudowanego domu do pasa drogi; (-) brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w oparciu o wadliwą, niespójną i niepełną dokumentację oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy.
Wskazując na powyższe zarzuty Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji i umorzenie postępowania, które stało się bezprzedmiotowe i przywrócenie prac przy realizacji budynku mieszkalnego.
Uzasadniając skargę jej autorzy wskazali, że od momentu pierwszego wstrzymania prac budowlanych (tj. [...] marca 2017 r.), stan faktyczny budynku w budowie nie uległ zmianie, a mimo to organ do zarzutu odległości od granicy z działką sąsiadującą, który jako jedyny został z pierwszych zarzutów, doszukał się dodatkowego zarzutu w postaci odsunięcia kontrolowanego budynku od pasa drogowego. Według organu odległość ta powinna wynosić po zsumowaniu (10+16,5+4,5) = 31 m od linii rozgraniczającej drogę. Tymczasem, jak podkreślili Skarżący, przy wytyczaniu w 2012 roku Pani geodeta nie dokonała pomiaru tej odległości. Ponadto geodeta nigdy nie wyznaczył w terenie odległości 4,60 i 4,80 od granicy sąsiadów, a odległości te zostały wzięte z mapy "Projekt zagospodarowania działki K., działka nr geod. [...]" z dnia [...] września 2015 r. Zdaniem skarżących, do wyznaczenia odległości budynku do pasa drogi korzystano z dokumentów z 2015 r., gdy został dokonany podział działek, ale nikt nigdy tego miejsca nie wytyczył na gruncie i do dnia dzisiejszego nie znane jest miejsce lokalizacji linii pomiaru. W uzasadnieniu postanowienie organ również nie podał na jakiej podstawie ustalił linię rozgraniczającą drogę z posesją, nie posiadając podczas wizji lokalnej w trakcie pomiarów żadnych urządzeń pomiarowych (geodezyjnych), a w dokumentach nie ma potwierdzenia miejsca pomiaru.
Jak wskazali, jedynym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego jest odległość budynku od granicy, która wynosi 4,35 m i 4,61 m oraz powstała ona z winy geodety, który źle wytyczył i posadowił budynek mieszkalny, jednakże nie jest to odstępstwo istotne, ponieważ odległości są zgodne z warunkami technicznymi. Skarżący wskazali, że zakwalifikowanie odstępstwa jako istotnego powinno wynikać z całokształtu materiału dowodowego, co potwierdził również WSA w wyroku z dnia 8 listopada 2017 r. Zarzucili także, że pozbawiono ich możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i złożenia uwag oraz wniosków.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności
z prawem, co wynika z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz.1302). Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Poddawszy takiej kontroli zaskarżone postanowienie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie zostały prawidłowo wykonane wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. II SA/Bk 462/17.
Punktem wyjaśnia dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia decyzji jest zatem powołany wyżej wyrok, na mocy którego Sąd uchylił postanowienie PWINB z dnia [...] maja 2017 r. oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie PINB w Ł. z dnia [...] marca 2017 r. wstrzymujące Skarżącym roboty budowlane przy realizacji należącego do nich budynku mieszkalnego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4, ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa materialnego i procesowego. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu tego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (Jan Paweł Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz" LexisNexis Warszawa 2008 r.). Ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu, i co do których Sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, ponownie oceniane być nie mogą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w opisanym wyżej wyroku wskazał zaś precyzyjnie uchybienia, jakich dopuściły się organy nadzoru budowlanego w zakresie ustalenia zmiany lokalizacji budynku na działce nr [...] oraz rzędnych terenu, co skutkowało przedwczesnym przypisaniem Skarżącym istotnego odstępstwo od pozwolenia na budowę, a w konsekwencji bezpodstawnym wstrzymaniem prowadzonych robót budowalnych.
W zakresie pomiaru odległości 10 m uwidocznionej na projekcie zagospodarowania działki i w protokole kontroli z dnia [...] lutego 2017 r. Sąd doszedł do przekonania, że projekt zagospodarowania działki z wyrysowanym pomiarem 10 m nie pozwala jednoznacznie przyjąć, czy ta odległość dotyczy budynku realizowanego i studzienki oczyszczalni czy również, a może tylko lub wcale - lewego górnego rogu drewnianego budynku mieszkalnego. W tym celu zalecił organom przeprowadzenie dodatkowych ustaleń w tym zakresie po uprzednim uzyskaniu oświadczenia kierownika budowy i jednocześnie projektanta, który jednoznacznie wskaże czego w projekcie dotyczył wymiar 10 m. Realizując powyższe wytyczne organ I instancji uzyskał co prawda wyjaśnienia autora projektu budowlanego – K. J., tym niemniej kwestia ustalonej uprzednio odległości 10 m nie została w ogóle wyjaśniona, a organ wydając ponowne rozstrzygnięcie w sprawie całkowicie "przemilczał" powyższą okoliczność uznając, jak należy tylko przypuszczać, że nie stanowi to odstąpienia od warunków udzielonego pozwolenia.
Analogiczną ocenę, choć wyrażoną już wprost w uzasadnieniu rozstrzygnięcia I instancji, organy nadzoru budowlanego przypisały ustalonej uprzednio zmianie rzędnych terenu wskazując, że w tym zakresie Skarżący nie odstąpili od zatwierdzonego projektu budowlanego. Wyjaśnienia w powyższej materii stanowią realizację zaleceń WSA zawartych w wyroku II SA/Bk 462/17 stąd też nie wymagają na tym etapie postępowania dalszej analizy.
Największe zastrzeżenia Składu rozstrzygającego aktualnie sprawę w kontekście realizacji wytycznych zawartych w wyroku z dnia 8 listopada 2017r. budzą natomiast ustalenia organów nadzoru budowlanego w zakresie pomiaru odległości odsunięcia budynku od granicy działki nr [...] w stosunku do ustaleń projektu budowlanego. Sąd w powołanym wyżej orzeczeniu wskazał bowiem, że organy nadzoru budowlanego przedwcześnie dokonały kwalifikacji ustalenia o zrealizowaniu obiektu w odległości 4, 60 m i 4,80 m od granicy działki nr [...] jako istotnego odstępstwa od projektu budowlanego, czyniąc to bez uprzedniego rozważenia skąd wynika rozbieżność w tym pomiarze z projektem budowlanym (4, 0 m), czy jest to faktycznie odstępstwo (istotne czy nieistotne) czy też błąd projektanta, a w związku z tym czy wymaga postępowania naprawczego i wstrzymania wykonania robót budowlanych, czy też – z uwagi na charakter tego ustalenia – wystarczający byłby wpis do dziennika budowy, ewentualnie dla wyeliminowania rozbieżności między stanem faktycznym, a projektem – czy nie można by potraktować tej okoliczności jako uzasadniającej wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym pozwoleniem na budowę na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Dokonując oceny powyższej kwestii Sąd zalecił wziąć dodatkowo pod uwagę fakt, że "nowe" odległości budynku od granicy z działką nr [...] nie naruszają warunków technicznych, tj. § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2015 r., poz. 1422 ze zm.).
Pomimo, iż zalecenia w zakresie sposobu ustalenia rzeczywistej odległości odsunięcia budynku od granicy działki nr [...] były szczegółowe, to orzekające ponownie w sprawie organy nie sprostały tym obowiązkom. Organ I instancji przyjmując, że w przedmiotowej sprawie doszło do zmiany lokalizacji budynku i posadowienia go w odległości 4,60 m i 4,80 m w stosunku do granicy z działką nr [...] oparł się na Inwentaryzacji Powykonawczej – Operacie Technicznym sporządzonym w dniu [...] maja 2017 r., tym niemniej, jak słusznie zauważają Skarżący, trudno w powyższym dokumencie odnaleźć przywołane parametry.
Analogiczne odległości kontrolowanego budynku od granicy z działką sąsiednią nr [...] przyjmuje w zaskarżonym postanowieniu PWINB, podczas gdy odległości te stoją w ewidentnej sprzeczności z odległościami wymierzonymi przez pracowników tego organu podczas oględzin i naniesionymi na szkic dołączony do protokołu z dnia [...] maja 2018 r. Z dołączonego do szkicu wynika, że odległość kontrolowanego budynku do drogi publicznej wynosi 29,50 m, a do ogrodzenia z działką sąsiednią nr [...] od 4,02 m do 4,11 m, a do granicy wytyczonej rozgraniczeniem od 4,32 m. Powyższe wartości nie znalazły jednak odzwierciedlenia w zaskarżonym orzeczeniu. W ocenie Sądu wykonanie pomiarów w terenie, szczególnie w aspekcie odległości danego obiektu od innego, nie wymaga wiadomości specjalnych ani nie przekracza możliwości pracowników organu nadzoru budowlanego, stąd też całkowicie niezrozumiałe jest, dlaczego organ odwoławczy zaniechał próby wyjaśnienia stwierdzonych rozbieżności. Okoliczności te, jak już uprzednio zaakcentowano w wyroku z dnia 8 listopada 2017r., wymagały jednoznacznego wyjaśnienia przez organy nadzoru budowlanego, albowiem rzutują one na możliwość przypisania Skarżącym odpowiedzialności za niezachowanie odległości z projektu budowlanego, a w konsekwencji istotnego odstępstwa do pozwolenia na budowę.
Organy nadzoru budowlanego nie przeanalizowały też w sposób zalecony wyrokiem z dnia 8 listopada 2017 r. okoliczności, że "nowe" odległości budynku od granicy z działką nr [...] nie naruszają warunków technicznych, tj. § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2015 r., poz. 1422 ze zm.).
W zaistniałych okolicznościach Sąd uznał, że wydane w niniejszej sprawie postanowienie o wstrzymaniu Skarżącym robót budowlanych wykonywanych przy realizacji kontrolowanego budynku oraz utrzymujące je w mocy zaskarżone postanowienie organu odwoławczego wydane zostały z naruszeniem wymogów określonych w art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z powołanych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był uchylić zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono stosownie do art. 200 p.p.s.a.
Ponownie zatem rozpatrując sprawę, organy uwzględnią treść powyższych rozważań Sądu, w tym nadal wiążące wskazania i wykładnię zawarte w wyroku z dnia 8 listopada 2017 r., stosownie do art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło