II SA/Bk 496/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska – Bytys po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] czerwca 2008 r. znak [...] w przedmiocie emerytury oraz na pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] marca 2008 r. znak [...] oraz z dnia [...] lutego 2006 r. znak [...] w przedmiocie renty w związku z pobytem w miejscach odosobnienia p o s t a n a w i a odrzucić skargę W dniu 18 lipca 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wpłynęła skarga A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] lutego 2006 r. znak [...] w przedmiocie przyznania emerytury oraz na pisma ZUS z dnia [...] czerwca 2008 r. znak [...] i [...] marca 2008 r. znak [...] stanowiące odpowiedź na pisemne wystąpienia w/w kwestionujące odebranie jej renty inwalidzkiej przysługującej osobie represjonowanej. W bardzo obszernym uzasadnieniu skargi liczącym 62 strony A. K. kwestionowała postępowanie ZUS Oddział w B. w sprawie dotyczącej jej uprawnień do świadczeń na podstawie ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) oraz ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). Powołując się na liczne przepisy Konstytucji RP i orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wywodziła, że ZUS bezprawnie odebrał jej prawo do renty inwalidzkiej osoby represjonowanej oraz również bezprawnie nie chce jej prawa do tego świadczenia przywrócić powołując się na art. 5 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.). Podała, że przepis ten, uzależniający wypłatę świadczeń od przebywania uprawnionego na obszarze Państwa Polskiego jest krzywdzący i niekonstytucyjny, jak również nie odpowiada standardom prawodawstwa europejskiego. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wniósł o jej odrzucenie. Podał, że w dniu [...] marca 2008 r. ustalono skarżącej zwaloryzowaną emeryturę. Zaś w dniu 01 marca 2008 r. w/w wystąpiła do sądu z prośbą o wypłacenie z odsetkami zwaloryzowanej renty inwalidzkiej osobie represjonowanej. Organ powołując się na art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) oraz art. 4778 Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) wskazał, że sprawy z zakresu ubezpieczenia społecznego podlegają kognicji sądów powszechnych, do których to przysługuje odwołanie od decyzji ZUS. Organ wywiódł, że treść skargi wniesionej do WSA w Białymstoku wskazuje na kwestionowanie zasad dotyczących wysokości i wypłaty świadczenia otrzymywanego z ZUS, zatem jej rozpoznanie należy do sądu powszechnego. Podniósł także, że złożona do WSA skarga jest identyczna jak odwołanie wniesione do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. w dniu 05 lipca 2007 r. W dniu 10 marca 2009 r. do tutejszego sądu wpłynęło pismo A. K. zawierające oświadczenie o wycofaniu skargi (k. 109). Wskazała w nim na bliżej nieokreślone porozumienie zawarte przez ZUS i Ministerstwo Pracy o Polityki Społecznej, które - jej zdaniem - czyni skargę bezprzedmiotową. Podniosła również swój zły stan zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 175 Konstytucji RP wymiar sprawiedliwości sprawują w Rzeczypospolitej Polskiej Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Zakres przedmiotowy spraw poddanych regulacji poszczególnych sądów określa ustawa, z tym że zgodnie z art. 177 Konstytucji RP sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. Przepis ten ustanawia domniemanie kompetencji sądów powszechnych. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr 43, poz. 296 ze zm.) normuje on postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). O przynależności sprawy do rozpoznania przez sąd powszechny ustawodawca zadecydował zatem stosując kryterium mieszane materialno - formalne, bowiem do właściwości tych sądów należą zarówno sprawy ze swej istoty cywilne tzn. oparte na równorzędności stron, jak i sprawy, w których ta równorzędność jest załamana, a które wykazują elementy podporządkowania administracyjnego (organ władzy publicznej dysponujący imperium i jednostka mu podporządkowana), jak np. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Te ostatnio wymienione, mimo że posiadają cechy właściwe dla spraw administracyjnych, są jednak z mocy art. 1 Kpc sprawami cywilnymi w znaczeniu formalnym i jako cywilne na podstawie wyraźnego brzmienia art. 2 §1 Kpc podlegają kognicji sądów powszechnych. Żadna inna ustawa nie przekazuje ich do właściwości innych sądów, w tym administracyjnych. W sprawie niniejszej skarżąca wskazała, że kwestionuje trzy "decyzje" ZUS, przy czym analiza akt uprawnia do wniosku, że spośród trzech wskazanych dat tyko w jednej wydano decyzję administracyjną – dnia [...] lutego 2006 r. w przedmiocie przyznania emerytury (k. 27), zaś dwie pozostałe wskazane "decyzje" to pisma ZUS z dnia [...] marca 2008 r. i z [...] czerwca 2008 r. stanowiące odpowiedź tego organu na wystąpienia skarżącej (k. 24 i 24 verte) i informujące, że organ nie może wznowić wypłaty renty w związku z pobytem skarżącej w miejscach odosobnienia, bowiem zgodnie z ustawą z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) w zw. z art. 5 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r., Nr 9, poz. 87 ze zm.) świadczenie przysługuje w czasie pobytu osoby uprawnionej na obszarze Państwa Polskiego, a więc nie przysługuje skarżącej, gdyż zamieszkuje ona poza obszarem Polski. Analiza treści w/w decyzji, jak i wskazanych pism ZUS uprawnia do wniosku, że ich przedmiotem są roszczenia wynikające z prawa skarżącej do zabezpieczenia społecznego w postaci emerytury i renty w związku z pobytem w miejscach odosobnienia. Powyższe kwestie regulują: ustawa z dnia 12 grudnia 1997 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353) i powoływane wyżej ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Świadczenia w oparciu o powyższe akty prawne przyznają właściwe organy emerytalno – rentowe (vide art. 115 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych ... w zw. z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach ... - w zakresie renty inwalidzkiej, jeśli inwalidztwo powstało wskutek pobytu w miejscu odosobnienia). Zgodnie z art. 476 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia rodzinnego, emerytur i rent, innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odszkodowań przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji lub Służbie Więziennej. Stosownie do treści art. 4778 § 1 Kpc sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do właściwości sądów powszechnych – sądów okręgowych, do których wnosi się odwołania od decyzji organów rentowych. Reasumując wskazać należy, że skarga wniesiona w sprawie niniejszej dotyczy kwestii związanych ze świadczeniami z zakresu ubezpieczeń społecznych, a więc pozostaje poza kognicją sądu administracyjnego, o czym wprost stanowią art. 1 w zw. z art. 476 § 2 Kpc przekazując w/w sprawy do rozpoznawania sądom powszechnym. Nie mieszczą się one zatem w zakresie ustalonym przepisem art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Powyższy wniosek potwierdza fakt złożenia przez A. K. identycznego w swej treści jak skarga w sprawie niniejszej odwołania do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. (na okoliczność tę zwraca uwagę organ w odpowiedzi na skargę). Zatem zarzuty skarżącej, mimo odrzucenia skargi w sprawie niniejszej, zostaną poddane kontroli właściwego sądu. Marginalnie wskazać jeszcze należy, że skarżąca pismem z dnia 10 marca 2009 r. cofnęła skargę wskazując na bliżej nieokreślone porozumienie zawarte przez ZUS i Ministerstwo Pracy o Polityki Społecznej, które - jej zdaniem - czyni skargę bezprzedmiotową, jak również podniosła okoliczności związane ze stanem swojego zdrowia. Sąd jednak, wobec stwierdzenia niedopuszczalności drogi sądowej w sprawie niniejszej, tej przesłance, a nie cofnięciu skargi, przyznał pierwszeństwo i skargę odrzucił jako wniesioną w sprawie nienależącej do właściwości sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.