II SA/Bk 498/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 września 2012 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi M. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej Z. P. wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] maja 2012 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z [...] kwietnia 2012 r. nr [...], w której uchylono z dniem 1 stycznia 2011 r. ostateczną decyzję z [...] marca 2008 r. nr [...], przyznającą Z. P. (dalej również jako skarżąca) zasiłek stały. Wymienione rozstrzygnięcia podjęte zostały w następujących okolicznościach faktycznych. Po wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zasiłku stałego przyznanego skarżącej decyzją z [...] marca 2008 r., Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wydał [...] lutego 2011 r. decyzję uchylającą w całości z dniem 1 stycznia 2011 r. ww. rozstrzygnięcie przyznające stronie zasiłek stały. Zdaniem tego organu uległa zmianie sytuacja dochodowa rodziny skarżącej, która zamieszkuje i prowadzi z K. L. wspólne gospodarstwo domowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jednak na skutek skargi złożonej do Sądu, korzystając z tzw. instytucji autokontroli, uwzględniło skargę, uchyliło w całości własną decyzję z [...] marca 2011 r. oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej z [...] lutego 2011 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, zwracając uwagę na zgłoszone przez stronę nowe okoliczności, dotychczas nieznane i wymagające wyjaśnienia. Rozstrzygnięcie kasacyjne Kolegium było efektem próby podważenia przez stronę podanej przez siebie w wywiadzie środowiskowym informacji dotyczącej wspólnego zamieszkiwania z K. L. Skarżąca powołała się na okoliczność faktycznego przebywania u W. L. i Z. L. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, organ pierwszej instancji decyzją z [...] kwietnia 2012 r. nr [...], uchylił z dniem 1 stycznia 2011 r. własną decyzję z [...] marca 2008 r. nr [...], przyznającą skarżącej zasiłek stały. Jako podstawę prawną wskazano m.in. art. 163 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz z art. 106 ust. 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Organ pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie spełnia obecnie kryterium dochodowego wynikającego z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Dodał przy tym, że nie zmieniła się jej sytuacja rodzinna, ponieważ prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i zamieszkuje z K. L. Zaskarżoną w tej sprawie do Sądu decyzją z [...] maja 2012 r. Kolegium utrzymało w mocy ww. rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy uznał, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego [...] stycznia 2011 r. oraz zeznań świadków W. L. i Z. L. wynika, iż skarżąca tworzy rodzinę z K. L. Wskazał, że to do wywiadu środowiskowego skarżąca podała, że jest panną i tworzy rodzinę z K. L., który jest kawalerem. Oboje nie pracują. K. L. ma dochód w kwocie 753,80 zł. Skarżąca nie posiada żadnego majątku. Zamieszkuje u K. L. Prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził późniejszych twierdzeń strony, że mieszkała u W. L. i Z. L. Powyższe dane posłużyły organowi pierwszej instancji do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie zasiłku stałego, ponieważ dochód K. L. w przeliczeniu na osobę w rodzinie jest wyższy od ustawowego kryterium dochodowego, które zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej nie może przekroczyć kwoty 351 zł (organ wskazał, że miesięczny dochód uzyskany przez niego wynosił w okresie od 1 grudnia 2010 r. do 28 lutego 2011 r. - 753,80 zł, od 1 marca 2011 r. do 29 lutego 2012 r. - 775,95 zł i od 1 marca 2012 r. - 828,95 zł, co daje w przeliczeniu dochód na osobę w rodzinie odpowiednio 376,90 zł, 387, 98 zł i 412,43 zł). Zdaniem Kolegium, w związku z zaistniałą zmianą sytuacji dochodowej rodziny, która powoduje utratę uprawnień do zasiłku, należało więc podjąć działania w kierunku weryfikacji ostatecznej decyzji z [...] marca 2008 r. W skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego skarżąca podniosła, że została potraktowana przez organy krzywdząco i złośliwie, z uwagi na pozbawienie jej prawa do zasiłku stałego, który jest jej potrzebny na życie. Zaprzeczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo z K. L. Zaznaczyła, że wynajmuje u niego mieszkanie i chętnie wyprowadziłaby się od niego, ale nie ma funduszy na wynajęcie mieszkania. Skarżąca dodała, że jest chora na padaczkę, jednak musi pracować i pokonuje dziennie 10-15 km po drodze publicznej, ryzykując swoim życiem. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja uchylająca ostateczną decyzję przyznającą skarżącej prawo zasiłku stałego. Podstawę prawną do takiego rozstrzygnięcia stanowi art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 163 Kodeksu, organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w rozdziale 13 tej ustawy, o ile przewidują to przepisy szczególne. Takim przepisem szczególnym jest przywołany wyżej art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. W rozpatrywanej sprawie zastosowanie trybu nadzwyczajnego wzruszenia ostatecznej decyzji przyznającej zasiłek stały uzasadniono zmianą sytuacji dochodowej strony. Wskazać trzeba, że w decyzji przyznającej zasiłek stały, określono jego wysokość w oparciu o kryterium zawarte w art. 37 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej uznając, że skarżąca jest osobą pozostającą w rodzinie. Rozstrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy przez SKO w B. WSA w Białymstoku prawomocnym wyrokiem z 16 października 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 486/08 oddalił zaś skargę Z. P. na decyzję organu odwoławczego, podzielając stanowisko organów, że skarżąca prowadzi wraz z K. L. wspólne gospodarstwo domowe. W postępowaniu prowadzonym w sprawie przyznanego stronie zasiłku stałego skarżąca nadal kwestionuje ustalenia faktyczne organów dotyczące prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z K. L. Jak wynika jednak z akt sprawy organy trafnie uznały, że w tej spornej kwestii nie wystąpiły żadne zmiany. Przede wszystkim podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego [...] stycznia 2011 r. strona podała, że prowadzi z K. L. wspólne gospodarstwo domowe. Wskazała, że jest to rodzina dwuosobowa. Źródłem ich utrzymania jest emerytura K. L. Późniejsze próby przekonania, że w rzeczywistości mieszka u innych osób uznać należy za wersję przygotowaną na użytek postępowania administracyjnego. Twierdzenia te pojawiły się, bowiem po wydaniu pierwszej decyzji w sprawie uchylenia rozstrzygnięcia przyznającego stronie prawo do zasiłku stałego. Ponadto organy zweryfikowały stanowisko skarżącej i przeprowadziły dowód z zeznań świadków, u których skarżaca miałaby rzekomo mieszkać. Z zeznań tych jednoznacznie wynika, że skarżąca nie zamieszkuje u tych osób, tylko z K. L. Zeznania te są spójne, logiczne i znajdują potwierdzenie w zgromadzonych w tej sprawie dowodach (przede wszystkim w twierdzeniach skarżącej uzyskanych podczas wywiadu środowiskowego). Skarżąca nie zakwestionowała ich skutecznie. W świetle tych dowodów za niewiarygodną należało uznać podnoszoną przez stronę okoliczność najmu mieszkania od K. L. Trafnie Kolegium zauważyło, że faktu tego strona nie zgłaszała w żadnym z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych. W związku z powyższym należało przyjąć, że sytuacja osobista skarżącej nie uległa zmianie. Fakt pozostawania w rodzinie z K. L. potwierdzony już została w wymienionym wyżej prawomocnym wyroku tutejszego Sądu. Skarżąca nie wykazała zaś, aby od tego czasu nastąpiła w tej kwestii jakakolwiek zmiana uzasadniająca uznanie jej jako osobę samotnie gospodarującą. Przypomnieć przy tym trzeba, że dla potrzeb ustawy o pomocy społecznej pojęcie -rodzina - oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (zob. art. 6 pkt 14 tej ustawy). W tym stanie rzeczy organy prawidłowo wskazały, że zasiłek stały przysługiwałby skarżącej, tylko, gdyby dochód na osobę w rodzinie był niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (zob. art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). Poza sporem w tej sprawie pozostaje całkowita niezdolność do pracy (w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej) skarżącej, legitymującej się orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, nie uzyskiwanie przez nią żadnego dochodu oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez K. L. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej 351 zł. W związku z tym, że w tej sprawie zostało ono przekroczone, organy zasadnie zweryfikowały przyznane skarżącej świadczenie i uchyliły decyzję z [...] marca 2008 r. W wyniki oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, bowiem zmianę sytuacji dochodowej skarżącej, co w świetle art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej obligowało do wydania takiego rozstrzygnięcia. Uznając, że w rozpatrywanej sprawie organy nie naruszyły prawa, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzeczono o oddaleniu skargi. O przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi ustanowionemu z urzędu i zwrocie niezbędnych wydatków kosztach Sąd orzekł na mocy art. 250 tejże ustawy oraz przepisów § 2 ust. 1, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).