II SA/Bk 501/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 08 listopada 2011 r. sprzeciwu S. T. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 października 2011 r. przyznającego S. T. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł i odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi S. T. na decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w B. P. z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej p o s t a n a w i a 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł (pięćdziesięciu złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. S. T. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podając, że jest inwalidą I grupy prowadzącym samodzielnie gospodarstwo domowe. Dochód miesięczny wnioskodawcy stanowi około 1.640 zł brutto (netto 1.357 zł), uzyskiwane z tytułu renty inwalidzkiej. Wyszczególnione wydatki miesięczne skarżącego przedstawiają się następująco: czynsz za mieszkanie - 430 zł, koszty lekarstw- 510 zł, gaz – 50 zł, energia elektryczna-50 zł, ubezpieczenie -62 zł, opłata za telewizję -39 zł, telefon-38,55 zł. Dodatkowo Skarżący kupił opony do samochodu za kwotę 400 zł i opłacił ostatnią ratę za telewizor w kwocie 213 zł. S. T. posiada mieszkanie o powierzchni około 61 m², nieruchomość z zabudową drewnianą, przekazaną przez rodziców (posesja jest przez nich zamieszkała), las o powierzchni 2,91 ha oraz samochód osobowy z 1994 r. (współwłasność). Do wniosku skarżący dołączył: dokument potwierdzający uiszczenie opłaty za: ubezpieczenie (k. 47); czynsz i telefon (k. 48), paragony za lekarstwa (k. 49); gaz (k. 51) oraz fakturę za zakup i wymianę opon (k. 50). W oparciu o powyższe okoliczności referendarz sądowy przyznał wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych powyżej kwoty 50 złotych. W uzasadnieniu podano, że sytuacja materialna Skarżącego uzasadnia stwierdzenie, że uiszczenie tej kwoty przy jednoczesnym zwolnieniu z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w pozostałym zakresie, nie doprowadzi do powstania niedostatku w jego utrzymaniu, przeciwnie mieści się w jego możliwościach płatniczych. Od powyższego postanowienia Wnioskodawca wywiódł sprzeciw. W uzasadnieniu podniósł, że wszelkie wydatki ponoszone przez niego są uzasadnione. Strona skarżąca podniosła, że jest zobowiązana do uiszczania opłat za telewizję, samochód (paliwo) itp. Nadmienił również, że cyt. "sam Sąd stwierdza, iż poniesienie wydatków we wszystkich sprawach stanowi zbyt duże obciążenie i może spowodować uszczerbek na życiu i zdrowiu". Skarżący wskazał, że po poniesieniu wszystkich wydatków pozostaje mu na życie ponad 200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniesienie sprzeciwu zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie: "u.p.p.s.a.", spowodowało utratę mocy postanowienia referendarza i konieczność rozpoznania sprawy będącej przedmiotem wniosku przez Sąd. Podmiot inicjujący postępowanie sądowe winien liczyć się z koniecznością ponoszenia wynikających z tego tytułu kosztów. Wywiązanie się z obowiązku odpłatności ustanowionego w art. 199 u.p.p.s.a. oznacza, że strona powinna w pełni wykorzystać dostępne dla niej środki, by w kosztach sądowych w miarę możliwości uczestniczyć, a jeśli tych środków nie posiada, powinna to w sposób przekonujący i nie budzący wątpliwości uzasadnić i wykazać. Powyższa zasada znajduje odzwierciedlenie w treści art. 245 § 3 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 u.p.p.s.a. Z regulacji tej wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar wykazania tych okoliczności spoczywa na wnioskodawcy (J. P. Tarno "Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Kraków 2005, s. 592). Z treści złożonego przez S. T. oświadczenia wynika, że jest on inwalidą I grupy, samodzielnie prowadzącym gospodarstwo domowe. Jego źródłem utrzymania jest kwota 1.357 zł netto uzyskiwana z tytułu renty inwalidzkiej. Wskazane wydatki miesięczne wynoszą około 1.100 zł. Majątek Skarżącego stanowi: mieszkanie o powierzchni 62 m²; nieruchomość z drewnianym domem przekazana przez rodziców – posesja jest przez nich zamieszkała, las o powierzchni około 2,91 ha oraz siedemnastoletni samochód osobowy (współwłasność). W ocenie Sądu przywołane okoliczności stanowią dostateczne uzasadnienie do przyznania Wnioskodawcy prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym ponad kwotę 50 zł. Uiszczenie tej kwoty nie spowoduje uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Nie ulega wątpliwości, że ponoszone przez Wnioskodawcę wydatki na leczenie, utrzymanie gospodarstwa domowego czy też spłata zaciągniętych kredytów są dotkliwym obciążeniem budżetu domowego. Niemniej jednak koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania i dopiero wówczas, gdy okażą się one niewystarczające może zwrócić się o przyznanie prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od całości kosztów sądowych stanowi przede wszystkim fakt osiągania przez Skarżącego stałego miesięcznego dochodu pozwalającego na pokrycie wykazanych wydatków. Po odliczeniu od tej kwoty wskazanych wydatków pozostaje mu jeszcze wolna kwota środków finansowych. O posiadaniu przez skarżącego płynności finansowej świadczy fakt zaciągania kredytów i regularne spłacanie rat. Należy zauważyć, że Skarżącego stać na utrzymanie i eksploatację samochodu osobowego. Ponoszenie wydatków chociażby na ten cel (przy wysokiej cenie paliwa), a niemożność uiszczenia kwoty 50 zł wpisu, nie może odbywać się kosztem Skarbu Państwa, zwłaszcza przy wielości spraw sądowych wytoczonych przez Skarżącego różnym organom administracji państwowej. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.