II SA/Bk 502/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W., decyzją z dnia [...].05.2018 r. przyznał J. G. bezzwrotny zasiłek celowy w kwocie 1977 zł, powołując jako podstawę prawną art. 106 ust. 1 w zw. z art. 40 ust. 2,3 ustawy z dnia 12.03.2014 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.). Na skutek odwołania J. G. (zwanego dalej: skarżącym) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...].06.2018 r. o nr [...] utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Stan faktyczny sprawy, przedstawiał się następująco: Wnioskiem z dnia [...].05.2018 r. J. G. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie strat wynikłych z powodu gradobicia, jakie miało miejsce w dniu [...].05.2018 r. Skarżący oświadczył, że zniszczeniu uległo pokrycie dachowe domu mieszkalnego, którego koszt naprawy ocenia na ok. 2000 zł. Doszło też do uszkodzenia dachu drewutni. We wniosku skarżący zgłosił też zapotrzebowanie na przyznanie mu zasiłków celowych na zaspokojenie innych potrzeb jak: dojazdu na rehabilitację i do lekarzy specjalistów, zakup leków, odzieży i butów, wymianę okien i sufitu oraz instalacji elektrycznej, doprowadzenie wody bieżącej do domu. Z wywiadu środowiskowego wynika, że J. G. jest osobą samotnie gospodarującą, zamieszkuje w drewnianym domu (bez wygód), posiada orzeczeni o lekkim stopniu niepełnosprawności, leczy się w poradni rehabilitacyjnej i ortopedycznej oraz u lekarza rodzinnego. Utrzymuje się z gospodarstwa rolnego o pow. 7,05 ha w tym 2, 7475 ha przeliczeniowych. Dochód z gospodarstwa wynosi 660,28 zł. miesięcznie. Komisja gminna oceniła straty z tytułu gradobicia na kwotę 1976,63 na co składało się uszkodzenie pokrycia dachowego domu na powierzchni 22%. Decyzją z dnia [...].05.2018 r. przyznano skarżącemu zasiłek celowy, z tytułu zdarzenia losowego, w kwocie 1977 zł. Organ I instancji stwierdził, że zaistniałe zdarzenie uprawnia do przyznania zasiłku celowego z mocy art. 40 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej aby zabezpieczyć skarżącemu dokonanie niezbędnych prac naprawczych budynku oraz zaspokoić jego niezbędne potrzeby mieszkaniowo – bytowe. W odwołaniu od w/w decyzji skarżący wskazał, że decyzja jest nierzetelna i nieuczciwa ponieważ nie uwzględnia wszystkich poniesionych strat powstałych w wyniku gradobicia. Zarzucił pracownikom socjalnym, że celowo wprowadzili w błąd J. G. aby podał jak najmniej zniszczeń i strat przez co przyznano mu mniejszą pomoc społeczną. SKO, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wyjaśniło, iż przyznanie pomocy losowej w oparciu o art. 40 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej oparte jest na uznaniu administracyjnym w ramach którego organ brał pod uwagę także własne możliwości finansowe, które musiały wystarczyć na zaspokojenie strat innych 16 osób dotkniętych gradobiciem na terenie W. Przyznana skarżącemu kwota na remont dachu budynku mieszkalnego nie miała charakteru odszkodowawczego, a jej przyznanie należy traktować jako pomoc w przezwyciężeniu trudności życiowych powstałych w wyniku zdarzenia losowego. Skarżącemu przyznano pomoc w żądanej wysokości, zaś odszkodowanie powinien otrzymać od firmy ubezpieczeniowej gdyż (jak oświadczył) budynek był ubezpieczony. W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, J. G. zarzucił decyzji SKO w Ł.: nieuczciwość, nierzetelność, kłamliwość, fałszerstwo, bezczelną manipulację, naruszenie przepisów prawa i konstytucji, zakłamanie pracowników itp. Obszerna skarga jest pełna inwektyw pod adresem organów administracji i ich pracowników, w przeważającej części nie dotyczy zasiłku celowego, ale oceny innych spraw i zdarzeń. Odnośnie przyznanego zasiłku celowego dotyczącego uszkodzenia dachu wskutek gradobicia, to skarżący stwierdził, że przyznana kwota nie pokryje kosztów jego remontu, ponieważ za robociznę będzie musiał zapłacić, gdyż jako osoba niepełnosprawna, sam nie wykona robót naprawczych. Nadto zarzucił, iż organ pominął koszt naprawy dachu drewutni. Podał, że w skutek nie uwzględnienia wszystkich strat wynikłych z gradobicia, złożył w dniu [...].05.2018 r. następny wniosek do PS w celu przyznania pilnej pomocy społecznej, ale otrzymał decyzję odmowną z dnia [...].06.2018 r. na co złożył odwołanie do SKO. Zdaniem skarżącego, na 16 osób które otrzymały zasiłki celowe wskutek zniszczenia dachów przez gradobicie tylko skarżący złożył odwołanie i skargę, gdyż został oszukany przez pracowników U.G. w W. Pracownicy Gminy mówili, że należy podać tylko straty dotyczące uszkodzeń dachu i dlatego skarżący podał kwotę ok 2000 zł. Tymczasem inni znajomi i rodzina pracowników OPS "podostawali po 6000 zł." W piśmie procesowym z dnia 12.12.2018 r. pełnomocnik skarżącego (ustanowiony na zasadzie prawa pomocy) wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przyznanie kosztów zastępstwa prawnego wraz z kwotą poniesionych wydatków na przejazd sądu. Pełnomocnik zarzucił naruszenie przez organy art. 80 k.p.a. oraz ustawy o pomocy społecznej, poprzez nie uwzględnienie wszystkich strat, jakie poniósł J. G. wskutek gradobicia tj. nieuwzględnienie zniszczonych butów, które stały w sieni i uległy całkowitemu zalaniu. W uzasadnieniu pisma procesowego z dnia 12.12.2018 r. pełnomocnik skarżącego podniosła okoliczność, że komisja gminna nie wzięła pod uwagę wszystkich strat powstałych na skutek gradobicia m.in. zniszczonych butów. Skarżący liczył na przyznanie mu specjalnego zasiłku celowego w takiej kwocie, która pokryłaby wszystkie szkody po gradobiciu, a uzyskał kwotę zaniżoną. W odpowiedzi na skargę SKO w Ł. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby konieczność wyeliminowania jej z porządku prawnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm., dalej w skrócie: "u.p.s."). Powyższa ustawa określa przesłanki przyznawania poszczególnych świadczeń z pomocy społecznej oraz wskazuje na cele instytucji polityki społecznej państwa. Z przepisu art. 39 u.p.s. wynika, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Użycie terminu "może" oznacza uznaniowość (nie obowiązek) w zakresie przyznania zasiłku i konieczność ważenia interesu strony i interesu publicznego. To ważenie i ocena interesów następuje, gdy spełnione są pozostałe kryteria uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, do których należą m.in. kryterium dochodowe, a także ubóstwo, bezdomność, bezrobocie, długotrwała lub ciężka choroba, niepełnosprawność, zdarzenia losowe czy sytuacja kryzysowa (wymienione w art. 7 – 15 u.p.s. lub inne uzasadniające przyznanie świadczenia z pomocy społecznej). W sprawie niniejszej przyznano skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 1977 zł. na szczególnej podstawie prawnej, stosując art. 40 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten umożliwia przyznanie zasiłku z uwagi na straty wynikłe ze zdarzenia losowego bez względu na to, czy wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe (co ma znaczenie w przypadku przyznania innych zasiłków z pomocy społecznej). Dlatego też organy nie badały sytuacji dochodowej skarżącego. Przyznanie zasiłku losowego nastąpiło w ramach tzw. uznania administracyjnego, które, w ocenie Sądu, nie zostało przekroczone. Organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w postaci oceny strat, jakie poniósł skarżący w wyniku gradobicia. Komisja oceniła koszt naprawy dachu na budynku mieszkalnym na kwotę 1976,63 zł. i taką kwotę (po zaokrągleniu) przyznano skarżącemu. Co ważne, kwota ta jest zbieżna z kwotą 2000 zł., na jaką sam skarżący ocenił straty. Miarkując przyznaną kwotę zasiłku celowego organ wyjaśnił, że zdarzenie losowe w postaci gradobicia w dniu [...].05.2018 r. dotknęło również inne osoby mieszkające na terenie gminy, którym również przyznano zasiłki celowe. Zatem środki finansowe dotyczące szkód wyrządzonych tym samym zdarzeniem losowym, musiały być rozdzielone pomiędzy 16 rodzin. Skarżący niesłusznie uważa, że powinny być wycenione i zrekompensowane dokładnie wszystkie straty, jakie poniósł w wyniku gradobicia, a więc także zniszczone buty czy uszkodzony dach na drewutni. SKO w Ł. trafnie wyjaśniło skarżącemu, że istotą pomocy społecznej jest tylko wspomaganie osób potrzebujących, a nie pełne pokrycie wszelkich szkód wyrządzonych zdarzeniem losowym i całkowite zaspokojenie potrzeb wnioskodawcy. Zasiłek celowy przyznany na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie ma charakteru odszkodowawczego i nie jest całkowitą rekompensatą poniesionych strat. Dokonanie wyceny remontu dachu na budynku mieszkalnym skarżącego, przez komisję gminną, stanowiło dla organu orientacyjny odnośnik w aspekcie miarkowania wysokości zasiłku losowego, jaki miał być przyznany. Nie oznacza to, że organ musiał wyceniać zniszczone buty skarżącego i zniszczony dach drewutni, ponieważ OPS nie miał obowiązku całkowitego pokrycia strat po gradobiciu. Celem zasiłku jest wspomożenie danej osoby w trudnej, zaskakującej i nieprzewidywalnej sytuacji życiowej spowodowanej zdarzeniem losowym. Jak słusznie zauważył organ, do zapłaty pełnego odszkodowania jest zobowiązana firma ubezpieczeniowa, a nie Gmina. Na marginesie Sąd zauważa, że skarżący składa wiele wniosków o zasiłki celowe, czego efektem jest kilkadziesiąt spraw sądowych. Sądowi znany (z urzędu) jest wynik sprawy o sygn. akt II SA/Bk 572/18, gdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 4.12.2018 r. oddalił skargę J. G. na decyzję SKO w Ł. odmawiającą zasiłku celowego dotyczącego napraw uszkodzeń powstałych po gradobiciu. Sąd wspomina o tym wyroku tylko z tego powodu, że skarżący na str. 3 skargi wyjaśnia, że żądał w innej sprawie zasiłku z tytułu naprawy uszkodzeń po gradobiciu i otrzymał decyzję odmowną. Reasumując okoliczności niniejszej sprawy, tj. całokształt zgromadzonego materiału dowodowego oraz uzasadnienia decyzji organów obu instancji, nie można podzielić zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy orzekające w sprawie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Uznaniowy charakter decyzji nie oznacza bowiem, że organ ma obowiązek uwzględnienia wszelkich zgłoszonych żądań. Zaskarżona decyzja została oparta na prawidłowo i wszechstronnie ustalonych okolicznościach sprawy. Niezasadny pozostaje zatem zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. i art. 40 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej (o co wnosiła pełnomocnik z urzędu w piśmie procesowym z dnia 12.12.2018 r.) Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.