II SA/Bk 51/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Marta Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 maja 2008 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu J. K. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B.) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2007 roku Nr [...] Wojewoda P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 2007 roku Nr [...] o wymeldowaniu pana M. W. z pobytu stałego w B. przy ulicy J. [...] mieszkanie [...]. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: Lokatorskie prawo do lokalu spółdzielczego położonego w B. przy ul. J. [...] m [...] przydzielone zostało M. W., a w przydziale ujęta była również jego żona D. W. oraz matka. D. W. wymeldowana została z przedmiotowego lokalu decyzją Prezydenta B. z dnia [...]07.1998r. nr [...]. Wobec zaległości w uiszczaniu opłat za użytkowanie lokalu Rada Nadzorcza Spółdzielni Mieszkaniowej "R. K." w B. wykluczyła w dniu [...]12.1997r. M. W. z rejestru członków Spółdzielni. Następnie Sąd Rejonowy w B. Wydział II Cywilny wyrokiem z dnia [...]11.2000r. sygn. [...] nakazał M. W., aby opróżnił i wydał lokal Spółdzielni Mieszkaniowej "R. K." w B. W dniu [...]09.2005r. zawarta została pomiędzy Zarządem Mienia Komunalnego w B., a M. W. umowa najmu lokalu socjalnego na czas oznaczony do dnia [...]09.2006. Przedmiotem tej umowy był lokal położony przy ul. D. [...] w B., w którym M. W. zameldował się na pobyt czasowy od dnia [...]10.2005r.do dnia [...]09.2006r. W związku z powyższym Komornik Sądowy Rewiru IV przy Sądzie w B. wezwał M. W. do dobrowolnego wykonania wyroku o eksmisji z lokalu przy ul. J. [...] m [...] w B., tj. do opróżnienia i wydania tego lokalu w terminie do dnia [...]02.2006r. Eksmitowana został również matka M. W. – M. P. G. do przyznanego jej lokalu socjalnego. Następnie Spółdzielnia Mieszkaniowa "R. K." w B. oddała lokal przy ul. J. [...] m [...] w B. na zasadzie spółdzielczego, własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, małżonkom M. i I. A. K. (umowa z dnia [...]01.2007r. Nr [...]). W dniu [...]03.2007r. I. A. K. wskazała, iż lokal nr [...] przy ul. J. [...] w B. nabyła z mężem z przetargu od Spółdzielni Mieszkaniowej "R. K." w B. Opróżniony już ze sprzętów i ludzi lokal przejęli z mężem w dniu [...]01.2007r. Musieli przeprowadzić generalny remont i dezynsekcję. Remont jest nadal kontynuowany. Natomiast pełnomocnik wnioskodawcy w sprawie – D. N. oświadczyła w dniu [...]04.2007r., że M. W. - po wezwaniu przez Komornika do opróżnienia przedmiotowego lokalu - sam zabrał swoje rzeczy i przeniósł je do lokalu socjalnego przy ul. D. Wyprowadził się sam, gdyż lokal socjalny dostał tylko dla siebie. Jego matka pozostała w lokalu przy ul. J. [...] m [...] w B. do chwili przyznania jej mieszkania socjalnego przy ul. Św. P. E. W jej przypadku eksmisja z przedmiotowego lokalu miała miejsce w dniu [...]12.2006r. Matka M. W. wzięła ze sobą wszystkie rzeczy nadające się do użytku, a resztę - zgodnie z jej pisemnym oświadczeniem - usunięto na śmietnik. W lokalu przy ul. J. [...] m [...] w B. nie pozostały żadne rzeczy należące do M. W.. Z informacji uzyskanych od Dyrekcji Zakładu Karnego w B. (pismo z dnia [...]04.2007r. Nr [...]) wynika, iż M. W. przebywa w jednostkach penitencjarnych od dnia [...]03.2006r. M. W. zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie podał, że nie wyraża zgody na wymeldowanie go z lokalu przy ul. J. [...] m [...] w B. Wyjaśnił przy tym, że w w/w lokalu zamieszkiwał od jesieni 1993r. do dnia zatrzymania przez Policję tj. do dnia [...]03.2006r. Zatrzymany został na ul. A. Nie opuścił całkowicie przedmiotowego lokalu z uwagi na konieczność opieki nad matką. W większości przebywał w miejscu stałego zameldowania, a czasami w miejscu zameldowania na pobyt czasowy. Po jego zatrzymaniu przez Policję i upływie czasowego zameldowania przy ul. D., przyjaciółka przewiozła jego rzeczy z powrotem do lokalu przy ul. J. Podczas eksmisji matki z lokalu przy ul. J. [...] m [...] w B. wywieziono jedynie wyposażenie jednego z trzech pokoi. Podkreślił, iż po opuszczeniu Zakładu Karnego zamierza wrócić do tego lokalu. Odnosząc się do powyższych wyjaśnień, pełnomocnik wnioskodawcy – D. N.wykluczyła możliwość powrotu M. W. do lokalu przy ul. J. [...] m [...] w B., ponieważ lokal ten sprzedano nowym nabywcom. Powtórzyła, iż podczas eksmisji matki M. W., z przedmiotowego lokalu wyniesiono wszystkie sprzęty. Ruchomości, które przedstawiały wartość użytkową zabrała matka M. W., natomiast resztę - zgodnie z jej wolą - usunięto na śmietnik. Ponadto w toku postępowania ustalono, że zawarta z M. W. umowa najmu lokalu socjalnego przy ul. D. [...] w B. wygasła w dniu [...]09.2006r. i nie została przedłużona. W/w lokal został przez M. W. podnajęty, a w chwili obecnej Gmina jest w trakcie jego przejmowania (pismo Zarządu Mienia Komunalnego z dnia [...]06.2007r. Nr [...]). W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy decyzją z dnia [...] września 2007 roku Nr [...] Prezydent Miasta B. działając na wniosek Administracji Osiedla "Dz. II" Spółdzielni Mieszkaniowej "R. K." w B. orzekł o wymeldowaniu pana M. W. z pobytu stałego w B. przy ulicy J. [...] mieszkanie [...] uznając, że zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych. M. W. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewody P. Podniósł przy tym, iż nie opuścił miejsca stałego zameldowania w sposób dobrowolny i trwały. Przy ul. D. nie zamieszkiwał trwale. Podczas eksmisji jego matki z przedmiotowego lokalu wyniesiono wyposażenie tylko jednego pokoju. Matka ze względu na schorzenia umysłowe, nie mogła w sposób świadomy zgodzić się na wyrzucenie do śmietnika pozostałych rzeczy. Prawdopodobnie nie zrozumiała treści składanego w tym zakresie oświadczenia. Wojewoda P. decyzją z dnia [...] listopada 2007 roku Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołując się na art. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.). wskazał, iż jedyną przesłanką warunkującą rozstrzygnięcie spraw o wymeldowanie jest opuszczenie przez osobę jej dotychczasowego miejsca pobytu stałego, przy czym zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, opuszczenie to powinno nosić cechy trwałości i dobrowolności. W uzasadnieniu swego stanowiska organ podkreślił, iż w 2000 roku w Sądzie Rejonowym w B. zapadł wyrok, nakazujący skarżącemu opróżnienie i wydanie lokalu Spółdzielni Mieszkaniowej "R. K." w B. Wyrok powyższy został złożony do realizacji przez Komornika. Skarżącemu zapewniono lokal socjalny przy ul. D., skarżący lokal ten przyjął i już w październiku 2005r. dokonał w nim zameldowania na pobyt czasowy (odpowiednio do umowy najmu lokalu socjalnego). Następnie, po wezwaniu w styczniu 2006r. przez Komornika do opróżnienia lokalu przy ul. J. [...] w B., M. W. wyprowadził się z tego lokalu co potwierdził w sprawie pełnomocnik wnioskodawcy. Co prawda skarżący podał, że już po jego zatrzymaniu przez Policję i upływie okresu trwania umowy najmu lokalu socjalnego, jego rzeczy zostały z powrotem przewiezione do lokalu przy ul. J. [...] w B., to jednak – zdaniem organu - okoliczności powyższej nie można uznać za przejaw powrotu M. W. do w/w lokalu. M. W. nie mieszkał już bowiem w tym lokalu (przebywał i przebywa w Zakładzie Karnym), lokalu tego nie mógł zająć w celu stałego w nim zamieszkiwania (wcześniejszy wyrok o eksmisji) i ostatecznie lokal ten został opróżniony i wydany Spółdzielni Mieszkaniowej "R. K." w B. w postępowaniu egzekucyjnym realizującym prawomocny wyrok sądowy. W nawiązaniu do powyższego organ stwierdził, iż nie przedstawia żadnego znaczenia deklarowany przez skarżącego zamiar powrotu do lokalu przy ul. J. [...] w B. Z poszanowaniem obowiązujących przepisów w/w lokal został nabyty przez nowych właścicieli, którzy osiedlili się w nim na stałe i M. W. nie dysponuje żadnymi uprawnieniami, by móc w przyszłości ów stan podważyć. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku M. W. żądając uchylenia zaskarżonej decyzji jako niesprawiedliwej. Zarzucił, że organ II instancji bezpodstawnie przyjął, iż opuścił mieszkanie dobrowolnie i na trwałe, zaś obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Przedstawił szereg okoliczności przemawiających jego zdaniem za tym, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.). W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, w której przyjęto, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki opuszczenia lokalu, określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd nie podziela poglądu skarżącego o braku podstaw prawnych do wydania zaskarżonej decyzji w przedmiocie wymeldowania go z pobytu stałego w B. przy ulicy J. [...] mieszkanie [...]. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm) osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, jest obowiązana dopełnić obowiązku wymeldowania się. Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W przepisie tym wskazano, iż opuszczenie lokalu jest podstawową przesłanką, której zaistnienie rodzi obowiązek danej osoby zainicjowania postępowania o wymeldowanie z lokalu lub też może doprowadzić do wymeldowania na skutek wniosku złożonego przez inną osobę, a nawet z urzędu. Brak ustawowej definicji pojęcia opuszczenia lokalu spowodował, że stało się ono przedmiotem licznych orzeczeń i komentarzy. Z uwzględnieniem jednolitego stanowiska doktryny i judykatury należy stwierdzić, iż przy ustalaniu, czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy badać przede wszystkim zamiar osoby, która ma być wymeldowana, trwałość tego zamiaru i dobrowolność podjęcia decyzji o opuszczeniu lokalu. Podkreślić trzeba w szczególności, iż do spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania nie wystarczy samo fizyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu. Nadto, rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia lub też poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża powziętą dobrowolnie i nie pod przymusem wolę opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem z nim wszelkich więzów, a skoncentrowaniem ośrodka swoich interesów życiowych w innym miejscu. Trwały i dobrowolny zamiar opuszczenia lokalu powinien dać się wyinterpretować z okoliczności obiektywnych, jak np. wyprowadzenie się wraz z zabraniem z lokalu wszystkich swoich rzeczy (vide wyrok NSA w Warszawie z dnia 18.12.2002r. w sprawie sygn. akt V SA 935/02, LEX 14953, wyrok NSA w Warszawie z dnia 23.04.2001r. w sprawie sygn. akt V SA 3169/00, LEX 50123, wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 13.02.2002r. II SA/Wr 15/2000). W świetle powyższego przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie czy w niniejszej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające wymeldowanie pana M. W. z pobytu stałego w B. przy ulicy J. [...] mieszkanie [...]. W ocenie Sądu Administracyjnego zarówno ustalenia faktyczne jak i rozważania prawne organu II instancji w tej mierze są słuszne i zasługują na aprobatę. Bezspornym w sprawie pozostawało to, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. Wydziału II Cywilnego z dnia [...] listopada 2000 roku sygn. akt [...] orzeczona została eksmisja M. W. z lokalu przy ul. J. [...] w B. Następnie M. W. zawarł w dniu [...] września 2005 roku z Zarządu Mienia Komunalnego w B. umowę najmu lokalu socjalnego od dnia [...] października 2005 roku do dnia [...] września 2006 roku, po czym zameldował się na pobyt czasowy i przewiózł swoje rzeczy do lokalu socjalnego położonego w B. przy ul. D. [...]. Tym samym warunki eksmisji skarżącego z lokalu przy ul. J. [...] w B. zostały wypełnione i w związku z tym Komornik Sądowy wezwał jedynie M. W. do dobrowolnego wykonania wyroku o eksmisję, ale nie było potrzeby wykonywania czynności faktycznych z tym związanych. Również matka skarżącego została eksmitowana z lokalu przy ul. J. [...] w B. (co do niej były wykonywane czynności egzekucyjne) i opróżniony lokal został wydany w toku postępowania egzekucyjnego Spółdzielni Mieszkaniowej "R. K." w B. Na tej podstawie Spółdzielnia w dniu [...] stycznia 2007 roku oddała przedmiotowy lokal na zasadzie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego małżonkom M. i I. A. K. Skarżący natomiast od dnia [...]marca 2006 roku przebywa w jednostkach penitencjarnych. Powyższego nie zmieniają zatem - jak trafnie wskazał organ II instancji -podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczącego jego dalszego przebywania w lokalu przy ul. J. z uwagi na konieczność opieki nad matką, czy też ponowne zwiezienie do w/w lokalu rzeczy skarżącego podczas odbywania przez niego kary pozbawienia wolności. Kwestią sporną było natomiast ustalenie, czy opuszczenie mieszkania w tych okolicznościach miało charakter dobrowolny, gdyż jak twierdził skarżący lokalu nie opuścił dobrowolnie, a został do tego zmuszony wskutek osadzenia go w jednostce penitencjarnej. Ponadto skarżący podkreślił, iż nigdy nie wyprowadził się z tego adresu, eksmisja co do niego nie została wykonana, nie zabrał ze sobą rzeczy, a lokal socjalny był przez niego odnajmowany. Ponadto skarżący podniósł, iż w chwili eksmitowania matki nadal był mieszkańcem tego lokalu. Organ II instancji przyjął jednak za udowodnione, że skarżący z własnej woli opuścił miejsce stałego zameldowania oraz utracił uprawnienie do pobytu w nim na skutek trwałego opuszczenia spornego lokalu. Ustalenia te, mające w sprawie zasadnicze znaczenie dla możliwości zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jako podstawy prawnej wymeldowania, zostały - w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - należycie udowodnione i ocenione w toku postępowania administracyjnego. Znamiennym bowiem jest w przedmiotowej sprawie to, iż wprawdzie samo umieszczenie i przebywanie w jednostce penitencjarnej nie posiada charakteru dobrowolności, nie mniej jednak już wcześniejsze zdarzenia prawne tj. zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego i zameldowanie się na pobyt czasowy oraz przewiezienie swoich rzeczy do lokalu socjalnego położonego w B. przy ul. D. [...], a także brak konieczności faktycznego wykonywania wyroku nakazującego eksmisję skarżącego (nie mieszkał już wówczas w spornym mieszkaniu) świadczą o tym, iż skarżący wyraził powziętą dobrowolnie i nie pod przymusem wolę opuszczenia przedmiotowego lokalu. Uczynił to w sposób wyraźny poprzez dokonanie w/w czynności i zameldowanie się na pobyt czasowy w innym miejscu. Tym samym skarżący zrezygnował z tego, aby przedmiotowy lokal stanowił jego ośrodek osobistych i majątkowych spraw, zarówno w trakcie pobytu w jednostce penitencjarnej, jak i po jego opuszczeniu. Ponadto okoliczność, iż również matka skarżącego została eksmitowana z lokalu przy ul. J. [...] w B. (co do niej były wykonywane czynności egzekucyjne) i opróżniony lokal został wydany w toku postępowania egzekucyjnego Spółdzielni Mieszkaniowej "R. K." w B. potwierdzają, iż nawet jeśli skarżący opiekował się matką to mógł to czynić, ale nie w przedmiotowym mieszkaniu. Zauważyć należy, że zameldowanie w lokalu ma charakter jedynie ewidencyjno-porządkowy i odzwierciedla wyłącznie określony stan faktyczny tj. okoliczność stałego lub czasowego przebywania określonej osoby w konkretnym miejscu. Podobnie wymeldowanie ma to tylko znaczenie, iż ewidencjonuje trwałą i dobrowolną zmianę miejsca przebywania oznaczonego podmiotu, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Z tych też względów Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Obejmują one opłatę ze czynności radcy prawnego w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22% stawki w kwocie 52,80 zł.