II SA/Bk 51/12

II SA/Bk 51/12 POSTANOWIENIE Dnia 19 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. C. M. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 05 kwietnia 2012 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. C. M. i T. M. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2011 r. znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata J. C. M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, że z tytułu świadczeń emerytalno – rentowych otrzymuje miesięcznie wraz z żoną łącznie kwotę 2.177, 93 zł, posiada dom o powierzchni: parter – 83, 64 m2, piętro – 78, 96 m2 oraz inne nieruchomości o powierzchniach 12, 17 m2, 40,85 m2, 28, 37 m2 i 9, 53 m2. W skład rodziny wchodzą, oprócz jego żony, także synowa z synem i dwoje wnuków, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Poza tym na jego nieruchomości znajdują się stare budynki gospodarcze, w tym kanał samochodowy (k. 48, 87-89). W piśmie z 01.03.2012 r. sprecyzował, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodziną syna (k. 86). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego złożył ponownie wniosek PPF (k. 94), w którym wskazał, że powierzchnia jego nieruchomości wynosi 238, 67 m2, a łącznie z żoną otrzymuje świadczenia emerytalno – rentowe w kwocie miesięcznie 2.343, 80 zł. Do tego wniosku przedłożył: wydruk z rachunku bankowego dokumentujący kwotę otrzymywanej emerytury w wysokości 1.296, 89 zł (k. 96), pokwitowanie wpłaty ubezpieczenia OC i NNW samochodu na kwotę 338 zł (k. 97), umowę nabycia samochodu za kwotę 4.650 zł z grudnia 2010 r. (k. 99), decyzję o wymiarze podatku od nieruchomości na rok 2012 na kwotę 1.563 zł (k. 100), kserokopię faktury z tytułu uiszczenia opłat eksploatacyjnych za okres grudzień 2011 – luty 2012 na kwotę 119, 22 zł (k. 101), informację o wysokości opłat za wywóz nieczystości na kwotę 159, 50 zł rocznie, fragment rachunku za energię elektryczną za luty 2012 r. na kwotę 222, 45 zł (k. 102). Złożył również oświadczenie, w którym wskazał miesięczne wydatki na leki – 100 zł, gaz – 60 zł oraz stwierdził, że ponosi też inne wydatki (opał, ubrania itp.). Wnioskodawca został ponownie wezwany do scharakteryzowania swojej sytuacji majątkowej, w tym w szczególności wskazano, że powinien wykazać czy prowadzi działalność gospodarczą, ewentualnie wysokość dochodów otrzymywanych z tego tytułu, ilość osób partycypujących w wydatkach przedstawionych w załączonych do wniosku dokumentach, przedłożyć wyciągi z rachunków bankowych, dokumenty poświadczające wysokość otrzymywanych świadczeń emerytalno – rentowych, odpisy zeznań podatkowych jego i żony za rok 2011. W przedłożonej odpowiedzi strona wyjaśniła, że przedłożyła wszystkie dokumenty oraz że spłacała kredyt w wysokości 300.000 zł i koszty sądowe. W pozostałym zakresie odpowiedź zawiera subiektywną ocenę działalności instytucji publicznych i sposobu prowadzenia postępowań sądowych, jak również merytoryczne stanowisko w sprawie (k. 107 – 108). W oparciu o powyższe okoliczności oraz wskazując na obowiązek strony wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, jak również na obowiązek ponoszenia kosztów sądowych – postanowieniem z dnia 05.04.2012 r. referendarz tutejszego sądu odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Jak oceniono, skarżący nie wykazał, by znajdował się w sytuacji uniemożliwiającej uiszczenie kosztów sądowych, a przedstawione przez niego dokumenty budzą wątpliwości co do zgodności wykazanej na ich podstawie sytuacji finansowej ze stanem faktycznym, zwłaszcza co do okoliczności gospodarczego wykorzystywania budynków znajdujących się na jego działce oraz ilości osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym i ponoszących z tego tytułu opłaty eksploatacyjne. Od powyższego postanowienia sprzeciw złożył J. C. M. oświadczając, że jego zdaniem referendarz sądowy nie dość dokładnie przeanalizował złożone dokumenty dotyczące jego sytuacji finansowej, na co wskazują liczne błędne ustalenia (wyliczenie miesięcznych wydatków z tytułu opłat eksploatacyjnych, nieprawidłowe przypisanie wysokości emerytur stronie i jego żonie). Wyjaśnił, że wykazana opłata za ubezpieczenie samochodu jest opłatą półroczną, a rachunek za prąd dotyczy opłat comiesięcznych. Oświadczył, że spłacał 20.000 zł kosztów związanych z wypadkiem samochodowym, w którym zniszczone zostało jego auto. W pozostałym zakresie sprzeciw zawiera krytykę działalności sądów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlegał oddaleniu. Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z 30 .08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W sprawie niniejszej aktualne koszty sądowe (wpis od skargi) wynoszą 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16.12.2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.). Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest odpłatność. Wyjątki od tej zasady, a więc sytuacje, gdy dokonanie czynności w postępowaniu sądowym jest nieodpłatne, wynikają z konkretnych przepisów ustawy p.p.s.a. (art. 239) lub też mają charakter prawa pomocy, którego celem jest umożliwienie osobom o niskich dochodach i trudnej sytuacji materialnej poddania ich sprawy rozpatrzeniu przez sąd. Otrzymanie prawa pomocy w zakresie całkowitym uzależnione jest od wykazania przez stronę braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Sytuacja materialna strony podlega ocenie sądu. Analiza sytuacji dochodowej, rodzinnej i majątkowej skarżącego – w zakresie, w jakim była ona możliwa na podstawie przedłożonych dokumentów – nie pozwala na ustalenie, że uiszczenie kwoty 500 zł pozostaje poza zasięgiem jego możliwości finansowych. W ocenie składu orzekającego strona nie wykazała okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, bowiem nie przedstawiła wszystkich dokumentów obrazujących jej sytuację finansową, do których złożenia była dwukrotnie wzywana w dniach 08.03.2012 r. i 21.03.2012 r. (k. 92 i 105). Natomiast dokumenty złożone do akt nasuwają wątpliwości co do wiarygodności deklaracji o uzyskiwanych dochodach i ponoszonych wydatkach. Przykładowo skarżący mimo wezwania nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych obrazujących wpływy i wypłaty środków pieniężnych, ich ilość, częstotliwość i wysokość. Nie wyjaśnił również czy na jego działce i w znajdujących się na niej budynkach gospodarczych prowadzona jest i przez kogo działalność gospodarcza. Tymczasem z decyzji ustalającej wymiar podatku od nieruchomości na rok 2012 r. wynika, że oprócz budynku mieszkalnego i innych określonych w decyzji jako "pozostałe", opodatkowano stronie dwa budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 41 m2 i 40,85 m2 (k. 100). Z formularza PPF złożonego 23.02.2012 r. wynika, że na działce znajduje się kanał samochodowy (k. 88), a w formularzu PPF złożonym 15.03.2012 r. skarżący wskazał w rubryce "inne nieruchomości" - budynek związany z działalnością gospodarczą (k. 94 verte). Mimo wezwania z 08.03.2012 r. o wskazanie wysokości ewentualnych dochodów otrzymywanych z tytułu prowadzonej działalności oraz wskazania czy prowadzi ją samodzielnie czy wspólnie z inną osobą – skarżący nie udzielił w tym zakresie żadnej odpowiedzi. Nie jest zatem możliwe ustalenie, czy zadeklarowane przez niego dochody z tytułu świadczeń emerytalno – rentowych na łączną kwotę 2.343, 80 zł są jedynymi uzyskiwanymi, czy też posiada również inne, w tym ze wskazanej działalności. Skarżący, w związku z rozbieżnymi informacjami co do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (pierwotnie wskazał także na syna z żoną i dwóch wnuków, później zadeklarował, że prowadzi to gospodarstwo wyłącznie z żoną T. M.) - był wzywany do wskazania, czy istnieje i jak wygląda podział ciężaru ponoszenia opłat eksploatacyjnych, czy zadeklarowane wydatki z tego tytułu są jego osobistymi, czy też dzieli je z rodziną syna. W tej kwestii sąd również nie uzyskał wiarygodnego oświadczenia. Nadto skarżący nie przedłożył dokumentów zeznania podatkowego za ubiegły rok, a deklarowane przez niego wydatki, które był zobowiązany ponieść w ubiegłych latach: 300.000 zł z tytułu pożyczki (pismo z 02.04.2012 r., k. 107) i 20.000 zł z tytułu kosztów wypadku (k. 119 verte) nie wynikają z jakichkolwiek dokumentów. Przy tym strona nie wykazuje, aby po ich uiszczeniu zalegała obecnie ze spłatami jakiegokolwiek świadczenia. Budzi wątpliwość możliwość poniesienia tak wysokich wydatków przy uzyskiwaniu dochodów wyłącznie z tytułu świadczeń emerytalno – rentowych. W tych okolicznościach należało stwierdzić, że charakterystyka sytuacji finansowej, jaka wynika ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, budzi uzasadnione wątpliwości, w tym jest także niewyczerpująca. Przy tym sąd nie zaprzecza, że skarżący otrzymuje wraz z żoną zadeklarowaną wysokość emerytury (łącznie 2.343, 80 zł), że ponosi zadeklarowane wydatki na lekarstwa, gaz, opał, odzież oraz wydatki na energię elektryczną i inne opłaty eksploatacyjne, a także koszty ubezpieczenia samochodu czy inne bieżące opłaty. Natomiast mimo przedstawienia dokumentów obrazujących powyższe wydatki, brak innych dokumentów i oświadczeń wskazujących, czy wyczerpują one wszystkie jego dochody i wydatki oraz czy część z nich jest ponoszona samodzielnie przez skarżącego, czy wespół z synem lub innymi osobami (np. rachunek za energię elektryczną na kwotę miesięcznie ponad 220 zł) - uprawnia do wniosku o tym, że strona nie przedstawiła swojej sytuacji wszechstronnie, nie uwzględniła wszystkich faktów mających wpływ na jej pełny obraz. Stąd złożone oświadczenia należało uznać za niewyczerpujące, niepozwalające na dokonanie rzetelnej oceny sytuacji majątkowej, co uniemożliwiało przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wskazać natomiast należy, że oświadczenia strony niezwiązane z sytuacją finansową, a dotyczące meritum sprawy oraz funkcjonowania organów wymiaru sprawiedliwości nie mogły być przedmiotem oceny sądu w postępowaniu wpadkowym dotyczącym prawa pomocy. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.