II SA/Bk 510/06
WyrokWSA w Białymstoku2006-10-19
Skład orzekający: Anna Sobolewska-Nazarczyk, Grażyna Gryglaszewska, Stanisław Prutis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny jest uprawniony do rozstrzygania sporu o tytuł własności nieruchomości przy dokonywaniu wpisów w operacie ewidencji gruntów, gdy istnieją sprzeczne dokumenty dotyczące własności?Ratio decidendi
Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające i nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu. Wpisanie do ewidencji gruntów na podstawie posiadanego tytułu własności jest prawidłowe, dopóki jego prawidłowość nie zostanie skutecznie podważona w stosownym trybie, np. w drodze procesu cywilnego.Stan faktyczny
Skarżący J. G. domagał się wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów, polegającej na wpisaniu go jako właściciela działki nr [...] w miejsce J. B. Skarżący powoływał się na akt notarialny z 1956 r., na mocy którego jego matka nabyła własność nieruchomości, a on jest jej spadkobiercą. Organy administracyjne odmówiły wprowadzenia zmiany, wskazując na istnienie dwóch sprzecznych tytułów własności: aktu własności ziemi z 1974 r. na rzecz T. B. (który darował działkę J. B.) oraz aktu notarialnego z 1956 r. na rzecz H. G. (matki skarżącego). J. B. był wpisany w ewidencji gruntów i księdze wieczystej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 października 2006 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] maja 2006r. nr [...] orzekającą o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji obrębu Cz. gm. K., polegającej na tym, iż w miejsce dotychczasowego właściciela działki nr [...] – J. B., odmówiono wpisania jako jej nowego właściciela J. G.
U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:
Starosta S. w wyniku rozpatrzenia wniosku z dnia 30 marca 2006r. J. G. o wprowadzenie wyżej wymienionej zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu Cz. gm. K., decyzją z dnia [...] maja 2006r. nr [...] odmówił wnioskowanej zmiany. Organ I instancji swoje stanowisko oparł na tym, że działka nr [...] posiada urządzoną księgę wieczystą nr [...] w Sądzie Rejonowym w S. Obecny właściciel tej działki J. B. został wykazany w ewidencji gruntów na podstawie aktu notarialnego nr [...] z dnia [...] stycznia 2000r. Poprzedni właściciel spornej działki T. B. był wykazany w operacie ewidencyjnym zgodnie z treścią prawomocnego aktu własności ziemi nr [...] z dnia [...] kwietnia 1974r.
J. G. wniósł odwołanie od tej decyzji, twierdząc, że na podstawie aktu notarialnego nr [...] z dnia [...] października 1956r., on jako prawny spadkobierca własności po matce – H. G. jest obecnie właścicielem działki nr [...] i ten stan prawny powinien być ujawniony w ewidencji gruntów. Na potwierdzenie słuszności swego stanowiska przytoczył treść art. 140 kpc. Ponadto nadmienił, że jego rodzice opłacali w Urzędzie Gminy w K. podatek gruntowy za grunt wymieniony w akcie notarialnym nr [...].
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ II instancji ustalił i zważył co następuje:
H. G. – matka J. G. aktem notarialnym nr [...] z dnia [...] października 1956r. nabyła własność nieruchomości o powierzchni 1,12 ha, położonej w obrębie Cz. gm. K. Na podstawie dokumentów archiwalnych ustalono, że w skład spornej powierzchni nieruchomości wynoszącej 0,21 ha, wchodziły działki posiadające wówczas nr [...] o powierzchni 0,008 ha i nr [...] o powierzchni 0,12 ha. Mimo uregulowanego stanu prawnego w/w działek podczas założenia pierwszego operatu ewidencji gruntów na obręb Cz. gm. K. w 1964r., stan prawny określony w akcie notarialnym z 1956r. nie został ujawniony. Działki nr [...] i [...] zostały wpisane na rzecz M. B. - matki H. G. jako osoby władającej. W 1974r. działki nr [...] i [...] aktem własności ziemi nr [...] , nabył na własność T. B. - syn M. B. Aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 2000r. nr [...] – umową darowizny, T. B. gospodarstwo rolne w tym działkę nr [...] o powierzchni 0,21 ha, darował na rzecz syna J. B. Powyższa działka posiada założoną księgę wieczystą nr [...].
Organ II instancji podniósł, że na dzień dzisiejszy istnieją dwa dokumenty dotyczące własności spornego gruntu, a stan prawny działki nr [...] o powierzchni 0,21 ha wpisany jest do ewidencji gruntów na podstawie jednego z nich. Jako, że zapisy w ewidencji gruntów mają wyłącznie charakter techniczno – deklaratoryjny, a organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające, stąd też odmówiono wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji.
Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. zaskarżył J. G. i wniósł o jej uchylenie. Skarżący podniósł, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Na potwierdzenie słuszności swojego stanowiska, załączył ksero aktu notarialnego z dnia [...] października 1956r. nr [...], sporządzonego w Państwowym Biurze Notarialnym w S., na podstawie którego H. G. stała się właścicielką działki rolnej o powierzchni 1.12 ha. J. G. podniósł, że jako spadkobierca schedy po matce, posiadającej tytuł własności na w/w działkę powinien być ujawniony w rejestrze gruntów obrębu Cz. gm. K. Nadto wskazał, że jego sprawa powinna być rozpatrzona w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. – o gospodarce nieruchomościami – "regulującej kwestie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości", gdyż niedopuszczalne jest by w sposób bezprawny nie ujawniono go w ewidencji gruntów, jak właściciela tych gruntu, stanowiących wcześniej własność jego matki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie generalnie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje:
Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty i argumenty skargi nie podważają jej legalności, dlatego też skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne celem ewidencji gruntów i budynków jest stworzenie jednolitego dla kraju i systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny w swym dotychczasowym orzecznictwie wielokrotnie wyjaśnił, że zapisy w ewidencji mają wyłącznie charakter techniczno- deklaratoryjny. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą one natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu, budynku lub lokalu. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością ( vide: wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 1998r., sygn. akt II S.A. 766/98, pub. LEX nr 41298).
Zgodnie z art. 22 ust. 3 w/w ustawy ujawniony w ewidencji gruntów stan prawny musi być oparty na odpowiednich dokumentach (prawomocnych orzeczeniach sądowych, ostatecznych decyzjach administracyjnych, czynnościach prawnych dokonanych w formie aktów notarialnych, spisanych umowach i ugodach w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub innych dokumentach posiadających moc dowodową dla ustalenia prawa własności).
W przedmiotowej sprawie istnieją dwa dokumenty dotyczące własności działki nr [...] położonej w obrębie Cz. gm. K. A mianowicie prawomocny akt własności ziemi nr [...] z dnia [...] kwietnia 1974r. wystawiony na rzecz T. B., a następnie notarialny akt darowizny przedmiotowej działki, z dnia [...] stycznia 2000r. nr [...] na rzecz syna T. B. – J. B. oraz akt notarialny z dnia [...] października 1956r. nr [...] na podstawie którego własność spornej działki nabyła H. G.– matka J. G.
Jako właściciel działki nr [...] w ewidencji gruntów został wpisany J. B., który również wpisany jest jako właściciel w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej w Sądzie Rejonowym w S.
Mając powyższe rozważania na uwadze podnieść należy, że organ administracyjny dokonując wpisu w ewidencji gruntów na rzecz J. B. był związany treścią dokumentów z których wywodził on swoje prawo własności i jako, że nikt ich skutecznie nie podważył nie mógł pominąć ich istnienia. Dopiero wówczas, gdy w stosownym trybie ich prawidłowość zostanie zakwestionowana, a tytuł własności ustalony inaczej, niż to wynika obecnie z księgi wieczystej, organ administracyjny będzie uprawniony do dokonania stosownych wpisów do ewidencji. W obecnym stanie prawnym, kiedy występuje spór co do tytułu własności, organ ewidencji gruntów nie jest powołany do tego, aby spór ten rozstrzygać. Wpisanie więc do ewidencji gruntów J. B. zgodnie z posiadanym przez niego tytułem własności jest prawidłowe.
Marginalnie podnieść należy, że rozstrzygnięcie sporu o własność może nastąpić w drodze procesu cywilnego, gdzie podstawę prawną powództwa będzie stanowił przepis art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, który to przepis dotyczy usunięcia niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr. 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło