II SA/Bk 516/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. K. Z. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż jej sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródło utrzymania skarżącej stanowi dochód roczny z gospodarstwa rolnego tj. 15.792,14 zł dopłaty rolne oraz 7.788,56 zł dochód ze sprzedaży. Majątek skarżącej stanowi dom w stanie surowym o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Poza tym skarżąca nie posiada żadnych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Do rocznych wydatków skarżącej należy zaliczyć: zakup nawozów – 7.500 zł, zakup paliwa – 500 zł, dojazdy do szkoły – 1.000 zł, opłata za mieszkanie – 3.540 zł, wydatki związane z utrzymaniem – 6.000 zł, zakup pasz dla zwierząt - 5.000 zł. Łącznie daje to rocznie kwotę 23.540 zł (k. 19-20). Pismem z dnia 09 sierpnia 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącą do złożenia w terminie 7 dni dodatkowego oświadczenia m.in. wskazania: rodzaju prowadzonej działalności rolniczej oraz posiadanego stanu inwentarza żywego i maszyn rolniczych, wysokości dochodu osiąganego z pracy na gospodarstwie rolnym, miesięcznych wydatków oraz posiadanego majątku, a także przedłożenia dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności, w szczególności w zakresie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków oraz wyciągów z rachunków bankowych (k. 23). W zakreślonym terminie skarżąca oświadczyła, że gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, w tym [...] ha (posesja wokół domu) zostało przekazane jej przez rodziców. Wnioskodawczyni aktualnie zajmuje się jedynie produkcją roślinną i nie prowadzi żadnej innej działalności rolniczej. K. Z. podniosła także, iż jej dochód z gospodarstwa rolne zamyka się kwotą 23.580,70 zł (dopłaty i dochód ze sprzedaży). Natomiast wydatki z produkcja rolną wynoszą około 12.500 zł. Dodatkowo wnioskodawczyni ponosi wydatki związane ze studiami 10.700 zł oraz inne wydatki nieudokumentowane w zależności od posiadanych środków. Końcowo skarżąca wskazała, iż podczas odbywania nauki na studiach zamieszkuje w O., a w dniach wolnych od nauki przebywa u brata w [...] (k. 24). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie natomiast z art. 252 § 1 powołanej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy winien zawierać oświadczenie strony obejmujące, między innymi, dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Wniosek ten powinien również obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i dochodów, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskodawczyni jednakże nie zadośćuczyniła powyższemu wezwaniu i nie przedłożyła żądanych dokumentów, w szczególności w przedmiocie ponoszonych wydatków, uzyskiwanych dochodów oraz wyciągów z rachunków bankowych. Fakt ten uniemożliwia dokonanie pełnej i wszechstronnej oceny sytuacji majątkowej strony, w kontekście podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym oświadczeniu K. Z. wykazała, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, przy czym w okresie nauki zamieszkuje w O., zaś w dniach wolnych od nauki przebywa u brata w F. Wysokość miesięcznego dochodu netto wynosi aktualnie około 2.000 zł (dopłaty unijne i dochód ze sprzedaży/12 miesięcy). Ponoszone przez skarżącą miesięczne wydatki związane z produkcją rolną i własnym utrzymanie zamykają się również kwotą około 2.000 zł. Skarżąca posiada dom w stanie surowym o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z nienadesłaniem żądanych dokumentów i informacji skutkują brakiem możliwości potwierdzenia oświadczenia strony w zakresie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków, które zostały przedstawione, a w konsekwencji uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej i pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nadto należy zaakcentować, iż na podstawie oświadczeń strony można wnioskować, iż skarżąca zajmuje się nie tylko produkcją rośliną, ale hoduje również zwierzęta, skoro w wykazie swoich wydatków przeznacza kwotę około 5.000 zł na zakup pasz dla zwierząt (k. 20). Dochód skarżącej faktycznie może być zatem zupełnie inny niż wskazany we wniosku. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy bowiem stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącą stałego źródła dochodu oraz majątku pozwala na uznanie, iż K. Z. jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają majątek. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawczyni natomiast nie udowodniła zaistnienia takiej okoliczności. Tym bardziej, iż nie wykazała, aby posiadała jakiekolwiek zadłużenie z tytułu bieżących płatności. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.