II SA/Bk 517/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu I.S. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 września 2008r. oddalającego wniosek I.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi I.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2008r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w kwocie powyżej 200 (dwustu) złotych; 1. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. I.S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonkiem W.S. i pełnoletnim synem P.S. (k. 13). Źródłem miesięcznego utrzymania rodziny pozostaje emerytura otrzymywana przez wnioskodawczynię w wysokości 1337,47 zł oraz dochód w kwocie 2950 zł uzyskiwany przez W.S. W skład majątku I.S. wchodzi: dom o powierzchni 160 m², nieruchomość rolna o powierzchni 10 ha i 900 m² oraz samochód osobowy dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych. Wnioskodawczyni posiada oszczędności w kwocie 32.000 zł. P.S. pozostaje na utrzymaniu rodziców, studiuje na Politechnice w B. W.S. od 1970 r. jest inwalidą (stan po amputacji prawej nogi). Starszy syn wnioskodawczyni jest również osobą niepełnosprawną (bezwład prawej ręki). I.S. podkreśliła, iż jest osobą schorowaną oraz, że z uwagi na zły stan zdrowia domowników do prac przy domu zmuszona jest wynajmować osoby trzecie (k. 13-14). Wskutek niepełnych danych zawartych we wniosku dotyczących stanu majątkowego skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wezwał I.S. do sprecyzowania wniosku i złożenia oświadczenia uszczegółowiającego jej pozycję materialną (k. 15), do czego skarżąca nie ustosunkowała się. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 września 2008r. oddalony został wniosek o przyznanie I.S. prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca wywiodła sprzeciw. W uzasadnieniu podniosła, że jej sytuacja życiowa jest skomplikowana przez męża, który nadużywa alkoholu. Wnioskodawczyni od pięciu lat pobiera emeryturę w wysokości 1337,47 zł. Małżonek W.S. nie partycypuje w kosztach utrzymania rodziny, a pobierając rentę inwalidzką przeznacza ją wyłącznie na własne potrzeby, w szczególności na alkohol. Nie dokłada się ani do zakupów pierwszej potrzeby ani na leki dla dzieci. Wnioskodawczyni jest natomiast osobą schorowaną, wymagającą wciąż nowych lekarstw. Sytuacja w domu choć patologiczna (mąż nadużywający alkoholu) to jest trudna do przezwyciężenia, albowiem skarżąca nie ma ani środków finansowych na trudne procesy sądowe ani sił, gdyż jest wyczerpana psychicznie. Także syn wnioskodawczyni studiujący na Politechnice B., a będący na jej utrzymaniu, oprócz tego, że jego nauka wymaga nakładów finansowych to cierpi na załamanie psychiczne, co pochłania dodatkowe oszczędności. Syn nie osiąga żadnych dochodów. Skarżąca nie jest w stanie określić sytuacji finansowej męża, gdyż ten nie mówi jej ile zarabia, sama zaś z własnej emerytury utrzymuje rodzinę. Wnioskodawczyni do sprzeciwu załączyła odcinek emerytury na kwotę 1337,47 zł i podała, że na same leki w miesiącu wrześniu wydała ok. 250 zł, czego jednak nie potrafiła udokumentować. Koszty utrzymania zaś przedstawiają się następująco: podatek za budynek – 50 zł kwartalnie, wywóz nieczystości – 160 zł miesięcznie, prąd – 230 zł miesięcznie, gaz – 50 zł miesięcznie, telefon i Internet – 120 zł miesięcznie, ubezpieczenie – 135 zł kwartalnie. Wniesienie sprzeciwu zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) spowodowało utratę mocy postanowienia referendarza i konieczność rozpoznania sprawy będącej przedmiotem wniosku przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł. W ocenie Sądu wykazany przez wnioskodawczynię majątek oraz wysokość osiąganego dochodu (emerytura) pozwalają na przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w kwocie powyżej 200 zł. Sytuacja materialna i faktyczna wnioskodawczyni uzasadnia stwierdzenie, że poniesienie przez nią pełnych kosztów sądowych, stanowiłoby zbyt duże obciążenie finansowe i mogłoby spowodować uszczerbek w jej utrzymaniu koniecznym oraz jej rodziny. Natomiast – zdaniem Sądu – jest ona w stanie uiścić przynajmniej część opłaty sądowej, tym bardziej, że jest w posiadaniu znacznych oszczędności. Wnioskodawczyni osiąga dochód w wysokości 1337,47 zł miesięcznie. Na utrzymanie domu i rodziny wydaje średnio ok. 622 zł + na lekarstwa ok. 250 zł co łącznie daje wydatki w kwocie ok. 872 zł. Reszta, jaka pozostaje na żywność, ubrania i środki higieny to kwota ok. 465 zł miesięcznie. W ocenie Sądu, sytuacja majątkowa, w jakiej znajduje się wnioskodawczyni nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na uwagę zasługuje bowiem fakt, iż I.S. jest wraz z mężem w posiadaniu znacznej kwoty oszczędności (32.000 zł), a także gospodarstwa rolnego o pow. 10,90 ha i domu o pow. 160 m2, mających także znaczną wartość. Chociaż sytuacja faktyczna, w jakiej znalazła się skarżąca jest zapewne bardzo dla niej uciążliwa i trudna do przezwyciężenia, to nie przesądza jednak, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd zauważa przy tym, iż trudna sytuacja rodzinna nie pozwala wnioskodawczyni na sprzedaż wartościowych ruchomości czy nieruchomości, ani też na otrzymanie od męża jakiejkolwiek kwoty, jednakże zgromadzone przez małżonków oszczędności przesądzają, iż Sąd nie może pozostać koło tego obojętnie. Trudno bowiem w sytuacji, gdy skarżąca jest w posiadaniu tak znacznej kwoty oszczędności, dawać jej specjalne względy i zwolnić od partycypowania w kosztach sądowych w całości. Zdaniem Sądu, kwota jaką wnioskodawczyni zobowiązana będzie wpłacić na poczet kosztów sądowych, nie uszczupli jej majątku w takim stopniu, że nie będzie mogła dalej normalnie egzystować bez uszczerbku dla siebie i rodziny. W zakresie ustanowienia adwokata Sąd oddalił wniosek, albowiem w jego ocenie w niniejszym postępowaniu nie będzie wymagana obecność profesjonalnego pełnomocnika. Jak wynika ze skargi i pism kierowanych do sądu, skarżąca dobrze sobie radzi z ich redagowaniem. Przedmiot niniejszego postępowania uzasadnia zaś, że nie jest to sprawa szczególnie skomplikowana, a skarżąca nie jest osobą nieporadną, nie mogącą sprostać podstawowym obowiązkom i nakazom do niej kierowanym. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.