II SA/Bk 52/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego wobec sprzeciwu Stowarzyszeniu F. Z. w B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 09 kwietnia 2008r. w sprawie ze skargi Stowarzyszenia F. Z. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do udziału w postępowaniu w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia p o s t a n a w i a: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Stowarzyszenie F. Z. w B. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (k. 17 i 28). We wniosku oświadczyło, iż jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego, nie jest nastawione na osiąganie zysków, działa dla dobra publicznego i nie prowadzi działalności gospodarczej. Strata finansowa z prowadzonej działalności za rok 2006 wyniosła 1.085,71 zł, a za rok 2007 wynosi 10.000 zł. W pismach z dnia [...] i [...] lutego 2008r. Stowarzyszenie podało, iż w okresie od 01 stycznia 2007r. uzyskało ono wpływy w wysokości 880,50 zł, w tym 500 zł to darowizna od osoby prywatnej, a 330,50 zł to wpłaty z tytułu 1% dla organizacji pożytku publicznego (k. 20). W 2007 r. strona skarżąca otrzymała darowizny w łącznej wysokości 10.000 zł, ale były to dotacje celowe z przeznaczeniem na cele edukacji ekologicznej, których nie można było spożytkować na pokrycie kosztów sądowych. Skarżący oświadczył dodatkowo, iż Stowarzyszenie nie zatrudnia, ani nie wynagradza żadnej osoby, a jego członkowie nie otrzymują żadnych świadczeń, wszystkie prace wykonywane są nieodpłatnie w ramach wolontariatu, roczne zaś składki członków nie przekraczają 300 zł. Stowarzyszenie nie ponosi wydatków związanych z ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnymi, podatkami od osób fizycznych, obecnie także z powodu braku środków nie ponosi wydatków związanych z wynajęciem pomieszczenia, energią elektryczną i tym podobnych opłat eksploatacyjnych - korzysta z pomieszczeń użyczonych bezpłatnie do spotkań i przechowywania dokumentów, telefon z powodu zaległości na kwotę ok. 300 zł został odłączony. Skarżący podniósł także, że Komornik Sądowy na wniosek wierzyciela złożył wniosek o zablokowanie rachunku bankowego Stowarzyszenia w celu egzekucji kwoty ok. 2.000 zł od utworzonego na bazie Stowarzyszenia – Komitetu W. Stowarzyszenia F. Z. Na rachunku tym od około trzech miesięcy brak jest środków finansowych, a przejściowy fakt obecności 880 zł wynikał z opóźnienia rozliczenia zobowiązań i zadłużenia. W konkluzji Stowarzyszenie podkreśliło, iż obecnie jest stroną około 130 postępowań – koszty samej korespondencji wynoszą około 2000 zł. Ponoszone opłaty powodują, iż strona skarżąca nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Poniesiona strata to nieopłacone faktury, na które chwilowo zostały zaciągnięte pożyczki od członków Stowarzyszenia. Narastające zadłużenie związane jest z kosztami prowadzonych działań statutowych, strona skarżąca nie ma możliwości pokrycia tego zadłużenia z uwagi na brak środków finansowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 14 lutego 2008r. skarżący powtórzył informacje zawarte we wniosku oraz pismach z dnia [...] i [...] lutego 2008r., dodatkowo wywodząc, iż w 2007 roku przychody Stowarzyszenia wyniosły ok. 10.880,50 zł, a wydatki ok. 20.000 zł. Postanowieniem z dnia 09 kwietnia 2008r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku przyznał skarżącemu Stowarzyszeniu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego i zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł oraz oddalił wniosek w pozostałej części. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosło Stowarzyszenie F. Z. w B. Podniosło, iż nie posiadało i nie posiada żadnych środków na pokrycie kosztów sądowych, nie może też zwiększyć swoich dochodów i prowadzić działalności gospodarczej z uwagi na zakaz zawarty w statucie organizacji pożytku publicznego. Podało, iż jako organizacja działająca w obronie interesu publicznego powinno być całkowicie zwolnione od kosztów i opłat sądowych ze względu na aktualny brak środków pieniężnych i brak możliwości pokrycia takich kosztów. Brak całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest próbą utrudnienia Stowarzyszeniu realizacji zadań statutowych, tym bardziej, że statut Stowarzyszenia wyklucza i uniemożliwia pokrywanie kosztów sądowych, kar, grzywien i opłat. Z dołączonego zaś do akt sprawy "Sprawozdania merytorycznego, finansowego z działalności Stowarzyszenia F. Z. w B. za okres od 01 stycznia 2007 r. do 31 stycznia 2007r." wynika, iż w 2007r. Stowarzyszenie otrzymało wpłaty w wysokości 10.864,40 zł, koszty działalności Stowarzyszenia wyniosły 19.957,16 zł. Wynik finansowy za rok 2007r zamknął się stratą w wysokości 9.092,76 zł, przy czym doliczając stratę z lat ubiegłych – 1.085,71 zł i wydatki 21.042,87 zł wynik finansowy oparł na poziomie 10.178,47 zł straty. Stowarzyszenie dodatkowo wywiodło, iż narastające zadłużenie spowodowało zajęcie przez Komornika sądowego ich rachunku bankowego (od dnia 14 kwietnia 2008r.) w celu egzekucji kwoty 7200 zł (k. 46). Do akt sprawy skarżący dołączył rachunek zysków i strat za okres od 01 stycznia 2007r. do 31 grudnia 2007r., sporządzony w dniu 19 marca 2008r. oraz kserokopię zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. o zajęciu rachunku bankowego Stowarzyszenia do kwoty 7.200 zł należności głównej, 300 zł kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu egzekucyjnym, 576 zł opłaty egzekucyjnej i 16,35 zł wydatków gotówkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, cytowanej dalej: p.p.s.a. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego spowodowało, iż postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie art. 245 §2 oraz art. 246 §2 pkt 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Złożony przez Stowarzyszenie F. Z. wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Skarżący wykazał, bowiem, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 ustawy). Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżące Stowarzyszenie jest organizacją pożytku publicznego, którego podstawowym celem jest praca na rzecz ochrony środowiska, zdrowia i społeczeństwa. Wszystkie pozyskane środki finansowe przekazuje na działalność statutową i nie prowadzi działalności gospodarczej. W złożonych oświadczeniach strona skarżąca wykazała także, iż znajduje się w trudnej sytuacji, uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie niniejszej. Przedkładając zawiadomienie z dnia [...] kwietnia 2008r. o zajęciu posiadanego rachunku bankowego na łączną kwotę 8092,35 zł (w tym: należność główna – 7200 zł; koszty zastępstwa procesowego w egzekucji – 300 zł; oplata egzekucyjna – 576 zł; wydatki gotówkowe – 16,35 zł), wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. udowodniło też, że nie może swobodnie dysponować zgromadzonymi na nim środkami pieniężnymi. Dodatkowo strona skarżąca wykazała, od około trzech miesięcy nie posiada na rachunku bankowym środków finansowych, a według sprawozdania finansowego w roku 2007 poniosła stratę w wysokości 10178,47 zł. Podkreślenia wymaga również, iż zgodnie z przedłożonym statutem celem Stowarzyszenia jest działanie na rzecz dobra publicznego w celu nadzoru nad przestrzeganiem przepisów ochrony środowiska, nie osiąganie zysku, a wpłaty dokonywane przez osoby fizyczne i prawne, stanowiące dochód Stowarzyszenia mają charakter dobrowolny i wpływają nieregularnie. Uwzględniając powyższe okoliczności należało uznać, że sytuacja materialna Stowarzyszenia opisana we wniosku nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, tym samym uzasadnione było przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z tym, na podstawie art. 245 §2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.