II SA/Bk 523/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niedokonanie aktualizacji zgłoszenia przewozu towaru oddala skargę. Decyzją z dnia [...].04.2018 r. Naczelnik P. Urzędu Celno – Skarbowego w B. nałożył, na firmę U. (Litwa), karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. za nie dokonanie aktualizacji zgłoszenia przewozu towaru, zarejestrowanego w systemie monitorowania przewozów towarów pod numerem SENT [...]. Jako podstawę materialnoprawną wskazano: art. art. 2 pkt 8, 3 ust. 2 pkt1lit. b),5 ust. 4,8 ust. 1, 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9.03.2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów(Dz. U. z 2017 r., poz. 708), zwana dalej: ustawą o SENT. W wyniku odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B., decyzją z dnia [...].06.2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: W dniu [...].10.2017 r. inspektor transportu drogowego Wojewódzkiego Inspektoratu Transporyu Drogowego przeprowadził, w S., kontrolę pojazdu samochodowego należącego do firmy U. z siedzibą w D. Towar o nazwie Decaltal (3000 kg), klasyfikowany do pozycji CN 2917 był wywożony z Polski na terytorium Litwy. Po sprawdzeniu dokumentacji, okazanej przez kierowcę pojazdu, z danymi zawartymi w rejestrze monitorowania przewozów drogowych (SENT) stwierdzono nieprawidłowości, polegające na podaniu danych innego przewoźnika (C.) niż faktycznie wykonującego przewóz (U.). Sporządzono protokół kontroli, który został podpisany przez kierowcę. W dniu [...].03.2017 r. strona złożyła pismo do organu I instancji, w którym wyjaśniła, że jest umownym przewoźnikiem firmy "C." i działała jako podwykonawca. Przewożony towar był, w systemie, prawidłowo zadeklarowany i w związku z tym firma wniosła o nie nakładanie kar pieniężnych. Organ I instancji uzasadnił swoją decyzję o nałożeniu kary pieniężnej tym, że przepis art. 5 ust. 4 ustawy o SENT nakazuje przewoźnikom obligatoryjne uzupełninie zgłoszenia o wszystkie dane (tam wymienione) przed rozpoczęciem transportu. To samo dotyczy niezwłocznej aktualizacji danych w systemie (art. 8 ust. 1). Przewoźnik U. (zwany dalej: skarżącym) nie wykonał obowiązku aktualizacji zgłoszenia poprzez wpisanie własnej nazwy, jako podmiotu wykonującego przewóz, ale widniały dane innego przewoźnika - firmy C. Organy obu instancji podkreśliły, że ustawa o SENT nie wyłącza odpowiedzialności przewoźnika nawet za drobne uchybienia, będące nieświadomym działaniem, omyłką czy też popełnione sporadycznie. Wobec nie dokonania, przez skarżącego, obowiązku aktualizacji zgłoszenia o prawidłową nazwę przewoźnika, została naruszona norma prawna określona w art. 8 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 4 oraz art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy o SENT, co spowodowało nałożenie kary w wysokości 10 000 zł. Organy nie dopatrzyły się, z urzędu nadzwyczajnych okoliczności, które mogłyby wskazywać za odstąpieniem od nałożenia kary z powodu istnienia ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, nie uznał zarzutów odwołania. Wyjaśnił, że dla wyniku decyzji nie miała znaczenia okoliczność, iż błąd w deklaracji został, przez przewoźnika, niezwłocznie poprawiony (dnia [...].10.2017 r.), ani fakt, że skarżący działał jako podwykonawca firmy C. i nie zamierzał dokonywać nierzetelnego przewozu towaru wrażliwego, gdyż zadeklarował go w prawidłowej wielkości. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, pełnomocnik skarżącego zarzucił decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...].06.2018 r.: naruszenie przepisów postępowania: art. art. 120 § 1, 122, 187, 191 Ordynacji podatkowej (o.p.) poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz przyjęciu wszelkich wątpliwości na niekorzyść strony, skutkującym błędnym ustaleniem stanu faktycznego i zastosowaniem art. 8 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy o SENT w sytuacji gdy zgłoszenie do rejestru było prawidłowe a błąd w postaci danych przewoźnika został poprawiony; - naruszenie art. 24 ust. 3 ustawy o SENT poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy okoliczności sprawy, w tym ważny interes przewoźnika, powinny skutkować odstąpieniem przez organ od nałożenia kary pieniężnej. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że organy obu instancji skierowały działania przeciwko skarżącemu, nie uwzględniając celu, jakiemu ma służyć ustawa o SENT. Ustawa miała skupić się na przewożonych towarach celem eliminacji oszustw podatkowych oraz zmniejszeniu "szarej strefy". W przypadku skarżącego, nie uwzględniono okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy pominęły fakt, że kwestionowane zgłoszenie zostało dokonane we właściwym czasie, prawidłowo oznaczono w nim przewożony towar i nie próbowano go ukryć, przewoźnik posiadał wszystkie niezbędne dokumenty. Organy nie dążyły do wyjaśnienia obiektywnej prawdy materialnej, lecz prowadziły postępowanie jednostronne, z góry nakierowane na nałożenie sankcji. Natomiast błąd skarżącego w zakresie podania nieprawidłowych danych przewoźnika wynikł z omyłki. Formalnie, zgodnie z definicją z art. 2 ust. 8 ustawy o SENT przewoźnikiem była firma C., U. była podwykonawcą ustanowionym przez C. na podstawie umowy zlecenia nr [...] z dnia [...].09.2017 t. Taka sytuacja może rodzić wątpliwości w zakresie prawidłowego wskazania podmiotu będącego przewoźnikiem oraz podmiotu odpowiedzialnego za dokonanie aktualizacji zgłoszenia. Organ nie zastosował art. 10 ust. 1 usatwy z dnia 06.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców, który zawiera domniemanie uczciwości przedsiębiorcy. Nadto, ustawa o SENT jest ustawą nową przez co nie zdążył się jeszcze ukształtować określony wzór zachowań oraz zakres odpowiedzialności w kwestiach spornych. Organy powinny wziąć pod uwagę powyższe okoliczności, uwzględniając art. 24 ust. 3 ustawy o SENT. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ dodatkowo wyjaśnił, że celem ustawy o SENT, oprócz elementów wymienionych w treści skargi, było również ujawnienie faktycznego przewoźnika towarów wrażliwych i w przypadku błędu w jego wskazaniu, ustawodawca przewidział nałożenie kary pieniężnej. Dlatego nieprawdziwe jest twierdzenie skargi, iż organy prowadziły postępowanie nakierowane z góry na ukaranie skarżącego. Organ stwierdził, że przesłanką do odstąpienia od nałożenia kary w świetle art. 24 ust. 3 ustawy nie może być okoliczność, że ustawa o SENT jest ustawą nową i nie wykształciła się jeszcze praktyka postępowania i zachowań wśród podmiotów, których ta ustawa dotyczy. Organ zaprzeczył, aby doszło do naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przede wszystkim nie można uznać za uzasadnione zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj. art. art. 120 § 1, 122, 187, 191 o.p. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie wszelkich wątpliwości na niekorzyść strony. Wbrew w/w twierdzeniom, organ I instancji ustalił właściwy stan faktyczny sprawy, który wynikał głównie z protokołu kontroli z dnia [...].10.2017 r. Protokół został podpisany przez kierowcę. Nieprawidłowość polegała na wskazaniu w systemie SENT innej nazwy przewoźnika niż faktycznie wykonujący przewóz towaru. Tego uchybienia, od początku, nie kwestionowała strona skarżąca twierdząc, iż został popełniony błąd (wyjaśnienia w piśmie z dnia [...].03.2018 r.). Błąd ten został, w terminie późniejszym, poprawiony przez skarżącego, co również świadczy o jego niekwestionowaniu. Faktycznym przewoźnikiem towaru była firma U. a nie firma C. Są to okoliczności bezsporne w sprawie, a zatem zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego i istnienia wątpliwości w jego ustaleniu – nie miały miejsca w postępowaniu administracyjnym. Sporna kara pieniężna została wymierzona na podstawie przepisów ustawy o SENT, która nakłada na przewoźników szczególne obowiązki rejestracyjne i zgłoszeniowe w przypadku przewozu dotyczącego tzw. towarów wrażliwych. Skarżący, występujący w sprawie w roli przewoźnika, zgodnie z przepisami ww. ustawy miał obowiązek przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie w systemie SENT m.in. o swoje dane (nazwa firmy, adres siedziby). Nieprawidłowe zrealizowanie tego obowiązku jest objęte sankcją. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT, w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłoszą dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Nie ulega w sprawie wątpliwości, że skarżący w zgłoszeniu aktualizacyjnym wskazał nieodpowiadające stanowi faktycznemu dane dotyczące firmy przewozowej. Nietrafnie natomiast skarżący wywodzi, że z uwagi na oczywistość omyłki i brak jego winy w popełnieniu omyłki, organ powinien odstąpić od wymierzenia kary. W szczególności nie ma znaczenia dla wymierzenia kary popełnienie uchybienia w sposób oczywiście omyłkowy i bez zawinienia. Przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno – skarbowego są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki, czy działania przyczyn zewnętrznych. Stanowisko takie jest prezentowane w orzecznictwie tutejszego sądu (vide np. wyrok w sprawie II SA/Bk 591/18 z dnia 11 grudnia 2018 r., dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako CBOSA) oraz w orzecznictwie innych sądów administracyjnych (np. wyrok w sprawie III SA/Gd 52/18 z dnia 25 maja 2018 r., CBOSA). WSA w Gdańsku wskazał, że "W uzasadnieniu projektu ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów, zapisano, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było dla podmiotów "nieopłacalne". Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien będzie miało również działanie odstraszające i prewencyjne. Ustawa weszła w życie w dniu 18 kwietnia 2017 r., za wyjątkiem przepisów dotyczących nakładania na podmioty kar pieniężnych i mandatów, które zaczęły obowiązywać z dniem 1 maja 2017 r. Ustawodawca przewidział więc okres przejściowy, w którym nie karano uczestników przewozu towarów za naruszenia przepisów. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania". Przepisy ustawy o SENT uregulowały w sposób bardzo wąski możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na poszczególne podmioty odpowiedzialne, uczestniczące w procedurze monitorowania przewozu towarów (art. 21 ust. 3, 22 ust. 3 i 24 ust. 3 ustawy). Sytuacji skarżącego dotyczy przepis art. 24 ust. 3 ustawy o SENT, który stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 1 - 3 ustawy o SENT, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej albo gdy stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo gdy stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach rozporządzenia określającego szczegółowe warunki odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych. W świetle art. 24 ust. 3 ustawy o SENT o istnieniu "ważnego interesu przewoźnika" uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na tenże interes. Zdaniem sądu, "ważny interes przewoźnika" nie wyczerpuje się przy tym wyłącznie w wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, ale powinien uwzględniać również normalną, aczkolwiek trudną sytuację ekonomiczną przewoźnika (wysokość uzyskiwanych dochodów, wydatków, ich wzajemne proporcje itp.). Nie każde przy tym trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulg, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też – w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną. W sprawie niniejszej zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje, aby istniały okoliczności uzasadniające szczegółowe rozważanie i ocenę sytuacji ekonomicznej ukaranego przewoźnika. Ani w odwołaniu ani w skardze nie powołał się na trudne warunki finansowe, brak możliwości regulowania zobowiązań, zadłużenie oraz to, jak wysokość kary ma się do obrotów i obciążeń przedsiębiorstwa przewoźnika. W takiej zaś sytuacji, gdy na te okoliczności ukarany się nie powołuje brak jest podstaw aby wymagać od organu szczegółowych rozważań dokonanych z urzędu na temat sytuacji ekonomicznej ukaranego. Upatrywanie "ważnego interesu podatnika" przez pryzmat braku wyrozumiałości organów dla przewoźnika poprzez okoliczność, że ustawa o SENT jest ustawą nową i nie zdążył się jeszcze ukształtować określony wzór zachowań oraz zakres odpowiedzialności w kwestiach spornych – nie stanowi, zdaniem Sądu, przesłanki do odstąpienia od nałożonej kary. Nieznajomość obowiązujących przepisów nie może być usprawiedliwieniem naruszenia przepisów ustawy. Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.).