II SA/Bk 524/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.),, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...], 2. stwierdza, że powyższe orzeczenia nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego M. J. kwotę 274 (słownie: dwieście siedemdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Starostwo Powiatowe w S. pismem z dnia 22 marca 2006 r. nr [...] skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., zasygnalizowało potrzebę stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy w S. z dnia [...] maja 1999 r. nr [...], zatwierdzającej podział działki nr A o pow. 1,5238 ha będącej własnością M. J., położonej w obrębie M. H., gmina S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. działając na podstawie art. 157 § 1 i 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, wszczęło z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] maja 1999 r. nr [...], w części dotyczącej działki nr B o pow. 0,3874 ha z przeznaczeniem pod poszerzenie drogi powiatowej, drogi gminnej i drogi wewnętrznej wydzielonej z działki nr A o pow. 1,5238 ha. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], stwierdziło nieważność powyższej decyzji Wójta Gminy S. w części objętej postępowaniem, z uwagi na fakt, że decyzja w tej części została wydana z rażącym naruszeniem art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115,poz. 741), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji. Powyższa decyzja została doręczona dnia 10 maja 2006 r. W dniu 26 maja 2006 r. (listem poleconym) pełnomocnik strony Ł. J. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik M. J. podniósł, że decyzja Kolegium nie została doręczona pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie tj., że nie została właściwie doręczona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wezwało Ł. J. do nadesłania pełnomocnictwa upoważniającego do występowania w sprawie, a następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] stwierdziło, że wniosek pełnomocnika o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony z uchybieniem terminu. Na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika Ł. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z prośbą o jego uchylenie w całości, podnosząc, że przy wydaniu postanowienia nastąpiło naruszenie prawa procesowego przez pominięcie dyspozycji art. 40 § 2 Kpa i zignorowanie faktu, iż strona działa poprzez pełnomocnika. Podniesiono, że dochodzone jest od władz samorządowych (Starosty S.) odszkodowania za działkę o nr geod. B położoną w M. H. W tym postępowaniu począwszy od maja 2005 r. skarżący reprezentowany jest przez pełnomocnika, a pełnomocnictwo znajduje się w aktach sprawy i pierwszą czynnością, przy której pominięto pełnomocnika było doręczenie postanowienia będącego przedmiotem niniejszej skargi. Pełnomocnik skarżącego powołał się przy tym na bogate orzecznictwo sądowe w tej kwestii stwierdzające, że przepis art. 40 § 2 Kpa nie dopuszcza żadnych wyjątków i zobowiązuje organy administracyjne prowadzące postępowanie do doręczenia wszystkich pism procesowych pełnomocnikowi ustanowionemu w prawie. Odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło oddalenie skargi podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i dodatkowo wyjaśniło, iż skarżący nie kwestionuje faktu, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony z uchybieniem terminu do jego wniesienia, zarzuca natomiast przedmiotowemu postanowieniu z dnia [...] lipca 2006 r. naruszenie prawa polegające na pominięciu dyspozycji art. 40 § 2 Kpa poprzez nie uwzględnienie faktu, iż strona działa poprzez pełnomocnika. Podkreślono, że w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2006 r. NR [...], stwierdzającą nieważność części decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] maja 1999 r. Nr [...] Ł. J. nie występował jako pełnomocnik M. J. tj. strony tego postępowania. Takiego pełnomocnictwa nie było w aktach wymienionej sprawy, jak również nie zostało przekazane do Kolegium w dniu 31 maja 2006 r. przez Wójta Gminy S. wraz z aktami postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia podziału działki nr 1 w obrębie ewidencyjnym M. H. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. nie można zgodzić się z poglądem pełnomocnika, iż z faktu, że jest on pełnomocnikiem od początku postępowania w sprawie odszkodowania za działkę nr C toczącego się przed Starostą S. wywodzić należy umocowanie od początku postępowania do jego występowania w takim charakterze również w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej toczącej się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Podniesiono, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest odrębnym postępowaniem w stosunku do sprawy odszkodowania za działkę nr B i przy rozpatrzeniu kwestii nieważności decyzji podziałowej działki nr A w obrębie ewidencyjnym M. H. akta sprawy dotyczącej odszkodowania toczącego się przed Starostą S. nie były przedmiotem rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie z powodów podnoszonych w skardze. Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest, eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Sąd nie będąc związany zarzutami skarg dopatrzył się innego rodzaju naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia (wadliwość procesowa). Przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia i poprzedzającej jego wydanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Wójta Gminy S., w części, naruszono ogólną zasadę postępowania podatkowego - zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 Kpa). W myśl postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Wśród przesłanek wznowienia postępowania wymienionych enumeratywnie w art.145 § 1 Kpa w pkt 4) wymienia się sytuację, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Niedopuszczenie strony do uczestnictwa w postępowaniu będzie występowało min. w sytuacji, gdy organ o wszczęciu postępowania z urzędu nie zawiadamia strony lub nie zawiadamia wszystkich stron. Powyższe dotyczy zarówno niedopuszczenia strony do uczestnictwa w postępowaniu zwykłym, jak i postępowaniach nadzwyczajnych, do których zalicza się m.in. tryb stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych. Sąd zauważą, że pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2006r., informujące o: • wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] maja 1999 r. nr [...], w części dotyczącej działki nr B o pow. 0,3874 ha z przeznaczeniem pod poszerzenie drogi powiatowej, drogi gminnej i drogi wewnętrznej wydzielonej z działki nr A o pow. 1,5238 ha oraz • możliwości wypowiedzenia się w sprawie oraz zgłoszenia uwag i wniosków w trybie art. 10 Kpa nie zostało doręczone skarżącemu. W aktach administracyjnych znajduje się zaklejona koperta zaadresowana do skarżącego na adres: S. ul. S. [...], a na potwierdzeniu odbioru widnieje adnotacja pracownika poczty: "adresat wyprowadził się". Powyższe wskazuje, że strona o toczącym się postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dowiedziała się dopiero w chwili doręczenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz, że skarżący nie miał zapewnionego prawa czynnego udziału w postępowaniu nadzwyczajnym, którego celem było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej Wójta Gminy S. z dnia [...] maja 1999 r. nr [...]. Naruszono tym samym jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego "zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu", ustanowioną w art. 10 Kpa. Czynny udział strony przejawia się przede wszystkim w postępowaniu wyjaśniającym, poprzez zapewnienie jej wpływu na ustalenie stanu faktycznego, a przez to wpływu na stosowanie prawa materialnego lub procesowego (por. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania Administracyjnego z komentarzem, Wydawnictwo C. H. Beck 2005 r., s. 82-83). Z powyższego przepisu wynika również obowiązek organu prowadzącego postępowanie pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Strona ma prawo do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy, z czego wynika obowiązek organu wstrzymania się od wydania decyzji do czasu zlodzenia w określonym terminie oświadczenia o zapoznaniu się z aktami sprawy. Zgodnie z postanowieniami art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Z powyższego wynika, że zasada niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi (art.134 w/w ustawy), determinująca granice rozpoznania skargi przez wojewódzki sąd administracyjnego dotyczy również fazy orzekania przez sąd administracyjny. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdzając naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], uchylił powyższą decyzję. To natomiast spowodowało, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 20036 r. Nr [...] stwierdzające, że wniosek pełnomocnika o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony z uchybieniem terminu również należało uchylić. Oba te postępowania, bowiem toczyły się w tej samej, z punktu widzenia materialnoprawnego, sprawie administracyjnej. Wobec stwierdzonych naruszeń przepisów prawa orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a o uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) w/w ustawy. Orzeczenie o niepodleganiu wykonaniu uchylonych orzeczeń, Sąd oparł o przepis art. 152 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono natomiast stosownie do treści art. 200 w zw. z art. 205 §1i §3 tejże ustawy.