II SA/Bk 525/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. i C. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie ustalenia wysokości opłaty adiacenckiej i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. C. i M. K. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając we wniosku, iż nie są w stanie obecnie uiścić wpisu sądowego w kwocie 200 zł. Skarżący zamieszkują wspólnie z trójką dzieci, w tym jednym niepełnosprawnym, wymagającym rehabilitacji. Bieżące koszty utrzymania pięcioosobowej rodziny w całości pochłaniają uzyskiwane dochody rodziny w łącznej kwocie 8.475,92 zł, w tym z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w kwocie 7.122,92 zł oraz zasiłku na niepełnosprawne dziecko w kwocie 1.353 zł. W skład majątku wnioskodawców wchodzi: dom o powierzchni [...] m2 wraz z działką budowlaną (wspólność małżeńska), mieszkanie o powierzchni [...] m 2 (wspólność małżeńska), mieszkanie o powierzchni [...] m 2 (własność skarżącej), działka w Gminie Z. o powierzchni [...] ha (pastwiska – własność skarżącej), działka w Gminie B. o powierzchni [...] ha (pastwiska – wspólność małżeńska), udział [...] w działce w P. na terenie gminy Ch. o powierzchni [...] ha (wspólność małżeńska), działki w H., gm. Z. o powierzchni [...] ha (grunty rolne – własność skarżącej), działki w S., gmina Z. o powierzchni [...] ha (łąka – wspólność małżeńska), działka w F., gmina D. D. o powierzchni [...] ha (grunty rolne – wspólność małżeńska), działka w P., gmina Ch. o powierzchni [...] ha (grunty rolno – leśne, wspólność małżeńska), działka w P., gmina Ch. o powierzchni [...] ha (grunty leśne, wspólność małżeńska), udział w lokalu użytkowym o powierzchni [...] m2 i udział w gruncie ½ (wspólność małżeńska), udział w lokalu użytkowym o powierzchni [...] m2 i udział w gruncie ½ (wspólność małżeńska), gotówka na rachunku bankowym w kwocie 1.401,32 zł, samochód osobowy marki [...], samochód osobowy marki [...] oraz samochód osobowy marki [...] (k. 16-18). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia adwokata. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W złożonym oświadczeniu M. i C. K. wykazali, iż pozostają w gospodarstwie domowym z trójką dzieci, w tym jedno z nich jest niepełnosprawne. Źródło miesięcznego utrzymania stanowi dochód w kwocie 8.475,92 zł, w tym z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w kwocie 7.122,92 zł oraz zasiłku na niepełnosprawne dziecko w kwocie 1.353 zł. W skład majątku skarżących wchodzi: dom o powierzchni [...] m2 wraz z działką budowlaną (wspólność małżeńska), mieszkanie o powierzchni [...] m 2 (wspólność małżeńska), mieszkanie o powierzchni [...] m 2 (własność skarżącej), działka w Gminie Z. o powierzchni [...] ha (pastwiska – własność skarżącej), działka w Gminie B. o powierzchni [...] ha (pastwiska – wspólność małżeńska), udział [...] w działce w P. na terenie gminy Ch. o powierzchni [...] ha (wspólność małżeńska), działki w H., gm. Z. o powierzchni [...] ha(grunty rolne – własność skarżącej), działki w S., gmina Z. o powierzchni [...] ha (łąka – wspólność małżeńska), działka w F., gmina D. D. o powierzchni [...] ha (grunty rolne – wspólność małżeńska), działka w P., gmina Ch. o powierzchni [...] ha (grunty rolno – leśne, wspólność małżeńska), działka w P., gmina Ch. o powierzchni [...] ha (grunty leśne, wspólność małżeńska), udział w lokalu użytkowym o powierzchni [...] m2 i udział w gruncie ½ (wspólność małżeńska), udział w lokalu użytkowym o powierzchni [...] m2 i udział w gruncie ½ (wspólność małżeńska), samochód osobowy marki [...], samochód osobowy marki [...] oraz samochód osobowy marki [...], a także oszczędności w kwocie 1.401,32 zł . Skarżący wskazali, iż bieżące utrzymanie pokrywa się z miesięcznymi dochodami rodziny. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżących stałego źródła dochodu oraz poczynione przez nich oszczędności w kwocie 1.401,32 zł, w połączeniu z posiadanym licznym majątkiem pozwalają na uznanie, iż M. i C. K. są w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej i w sprawie II SA/Bk 525/15, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, które na obecnym etapie postępowania w obu sprawach wynoszą po 200 zł (wpis od skargi). Wykazana we wniosku kwota oszczędności (1.400 zł) może być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe, nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych oszczędności powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawcy natomiast nie udowodnili zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez nich kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w ich utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy, tym bardziej iż skarżący mają wiele nieruchomości. Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż M. i C. K. nie wykazali w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajdują się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych w kwocie 400 zł (łącznie w obu sprawach), biorąc pod uwagę choćby ilość posiadanych nieruchomości. Końcowo należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Skarżący tego nie uczynili. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.