II SA/Bk 527/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 października 2008 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie przekazania organowi właściwemu podania w sprawie remontu mostu oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. umorzyło postępowanie zażaleniowe wywołane podaniem Wójta Gminy Z. zatytułowanym "odwołanie" na postanowienie z dnia [..] czerwca 2008 r. nr [...] wydane z upoważnienia Marszałka Województwa P. przez Dyrektora Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych o przekazaniu podania I. D. Wójtowi Gminy Z.. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. W dniu [...] czerwca 2008 r. I. D. wniósł podanie do Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. Biuro Terenowe w Ł. o poprawienie podkładu na moście na Kanale K., gdyż stał się nieprzejezdny dla sprzętu i grozi zawaleniem. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. organ I instancji powołując się na art. 65 § 1 kpa przekazał według właściwości Wójtowi Gminy Z. podanie I. D. dotyczące "poprawienia pokładu na moście". W uzasadnieniu wskazano, iż most w km [...] + [...] Kanału K. jest obiektem inżynierskim wchodzącym w skład drogi wewnętrznej (Dz. Nr [...] – obręb L.) stanowiącej własność Gminy Z.. Zatem do Urzędu Gminy w Z. należy obowiązek remontu i utrzymania przedmiotowej budowli. W stosunku do podjętego postanowienia Wójt Gminy Z. wniósł pismo do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. zatytułowane "odwołanie", w którym zakwestionował wskazanie Wójta Gminy Z. jako organu właściwego do załatwienia sprawy. Rozpatrując powyższe "odwołanie" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. umorzyło postępowanie zażaleniowe w przedmiotowej sprawie jako bezprzedmiotowe. Organ wyjaśnił, iż prawo do wnoszenia zażaleń na postanowienia przysługuje stronom, czyli osobom, które mają w tym interes prawny, lub których obowiązku podjęte postanowienie dotyczy. Wynika to z przepisu art. 28 i 127 § 1 kpa, które stosuje się odpowiednie w sprawach zażaleń na postanowienia, zgodnie z brzmieniem art. 144 kpa. Dalej Kolegium stwierdziło, iż organ, któremu przekazano - postanowieniem podjętym na podstawie art. 65 § 1 kpa - podanie nie ma przymiotu strony, gdyż podjęte postanowienie nie dotyczy jego "interesu prawnego lub obowiązku" w rozumieniu art. 28 kpa, lecz jego kompetencji i właściwości w sprawach administracyjnych. Jego podanie nie jest zatem "zażaleniem" w rozumieniu art. 141 kpa. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie tutejszego Kolegium oraz w orzecznictwie sądowym (np. postanowienie NSA z dnia 12 sierpnia 2005 r. II OW 34/05, ONSAiWSA 2006/2/40, wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2006 r. IV SA/Wa 1757/06, LEX nr 308137). W takiej sytuacji wszczęte postępowanie zażaleniowe należało uznać za bezprzedmiotowe i umorzyć je stosownie do przepisów art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Na marginesie organ podał, iż w sytuacji powstania sporu o właściwość w sprawach podlegających załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej między organami jednostek samorządu terytorialnego, w stosunku do których nie ma jednego wspólnego organu wyższego stopnia (jak jest w niniejszej sprawie, w której organem właściwym wyższego stopnia w stosunku do Wójta Gminy Z. jest inne samorządowe kolegium odwoławcze), organem właściwym do jego rozstrzygnięcia jest sąd administracyjny. Organ, któremu postanowieniem wydanym na podstawie art. 65 § 1 kpa przekazano podanie w takiej sprawie, uznając brak swej właściwości do jego rozpatrzenia nie powinien skarżyć się do organu wyższego stopnia wnosząc zażalenie na to postanowienie, lecz zwrócić się do organu właściwego do rozpatrzenia zaistniałego sporu o właściwość. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie jest tym organem. Rozstrzygając samodzielnie o tym, czy właściwym do załatwienia sprawy jest Marszałek Województwa, czy Wójt Gminy Z., Kolegium naruszyłoby przepisy o właściwości. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Wójt Gminy Z. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B.. Skarżący podniósł, iż w uzasadnieniu Kolegium uznano, iż Wójt Gminy Z. "nie ma przymiotu strony", gdyż postanowienie nie dotyczy "jego interesu prawnego lub obowiązku" w rozumieniu art. 28 kpa. Tymczasem w swoim postanowieniu z dnia [...] czerwca 2008 r. Dyrektor Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. stwierdza, iż Urząd Gminy w Z. ma obowiązek remontu i utrzymania przedmiotowego mostu, a więc według tego postanowienia Urząd Gminy jest stroną. W dalszej części skargi podniesiono, iż Kanał K. jest obiektem melioracji podstawowych. Obowiązek budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony tego mostu należy do Samorządu Województwa reprezentowanego przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w B.. Na powyższe cele w budżecie Województwa znajdują się środki finansowe. W budżecie gminy nie ma takich środków, a wręcz jest prawny zakaz realizowania zadań inwestycyjnych na obiektach nie będących własnością gminy i znajdujących się na terenach, których właścicielem jest inna osoba prawna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podtrzymało dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Zdaniem Kolegium nie mają znaczenia podniesione w skardze okoliczności, jakoby o tym czy Wójtowi Gmina Z. przysługiwał status strony przesądziła treść postanowienia Marszałka Województwa. Istotą postanowienia o przekazaniu podania do rozpoznania organowi właściwemu przez organ, który uznał się za niewłaściwy jest wiążące stwierdzenie braku właściwości do załatwienia sprawy przez organ przekazujący i wskazanie organu administracji, który powinien sprawę załatwić. Organ, któremu podanie przekazano nie może sam rozstrzygać o swojej właściwości, ani też nie staje się zobowiązany do wykonania jakichkolwiek czynności (świadczeń) na rzecz wnoszącego podanie, czy też na rzecz ogółu. Jeżeli nie zgadza się ze wskazaniem go jako organu właściwego może jedynie spowodować uruchomienie przed właściwym organem (przed organem administracji publicznej bądź przed sądem administracyjnym) postępowania w sprawie sporu o właściwość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, to jest jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Sąd nie posiada natomiast kompetencji do oceny celowości oraz słuszności kwestionowanego rozstrzygnięcia. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. nie dopatrzył się, aby w zaskarżonym postanowieniu zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili jego wydawania. W szczególności uznać należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo ustaliło stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie oraz właściwie zinterpretowało przepisy prawa mające w niej zastosowanie. Przede wszystkim podzielić należy stanowisko Kolegium, iż istotą postępowania o przekazaniu podania do rozpatrzenia organowi właściwemu przez organ, który uznał się niewłaściwy jest wiążące stwierdzenie braku właściwości do załatwienia sprawy przez organ przekazujący i wskazanie organu administracji, który powinien sprawę załatwić. W tym stanie rzeczy po wydaniu postanowienia na podstawie art. 65 § 1 kpa niezależnie od tego, który organ jest właściwy w sprawie, organy nie mogą wielokrotnie przekazywać sobie wzajemnie sprawy do załatwienia. Organ, do którego przekazano sprawę na podstawie wyżej wymienionego przepisu, jeżeli uważa, że nie jest właściwym do załatwienia sprawy, powinien wystąpić z wnioskiem o rozstrzygnięciem sporu kompetencyjnego. Nie jest natomiast uprawnionym do wniesienia zażalenia na postanowienie o przekazaniu sprawy. Powyższy pogląd znajduje odzwierciedlenie w ugruntowanej już w tej mierze linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Przykładowo powołać należy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1757/06 (Lex 308137), w którym wskazano, iż "jeżeli organ, do którego strona zwróciła się o załatwienie sprawy, uznał się niewłaściwy i przekazał sprawę w drodze postanowienia na podstawie art. 65 § 1 kpa innemu organowi, to w takiej sytuacji organ któremu sprawa została przekazana, jeżeli uważa, że nie jest organem właściwym, powinien wystąpić do sądu administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu, gdyż nie jest uprawnionym do wniesienia zażalenia na postanowienie o przekazaniu sprawy". Podobne tezy zaprezentowano w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OW10/07 i z dnia 14 grudnia 2008 r. sygn. akt II OW 59/05. W tym miejscu godzi się podnieść, iż w literaturze przedmiotu wyrażony jest pogląd, iż przez pojęcie "sporu kompetencyjnego" należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy albo każdy z nich uważa się za organ niewłaściwy do załatwienia tej sprawy. Chodzi więc o sytuację, w której dwa organy mają zbieżne zapatrywania na kwestię swojej właściwości w tej samej sprawie. To właśnie, że każdy z nich czuje się właściwy albo niewłaściwy do jej załatwienia, a nie treść ich zapatrywań i prezentowana argumentacja, jest istotą sporu o właściwość. Dodać należy, iż spór o właściwość zachodzi tylko w powiązaniu ze sprawą indywidualną (tak: J. T. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 34). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż w konkretnej sprawie istota sporu pomiędzy Marszałkiem Województwa a Wójtem Gminy Z. sprowadza się - jak trafnie zauważył organ odwoławczy - do sporo o właściwość. Oznacza to zdaniem Sądu, iż w tej konkretnej sprawie po wydaniu przez Marszałka Województwa postanowienia z dnia [...]czerwca 2008 r., Wójt Gminy Z. uważając, że nie jest organem właściwym do załatwienia podania, winien był wystąpić na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 kpa o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego do właściwego sądu administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. prawidłowo orzekło, iż organ, któremu została przekazana sprawa według właściwości nie jest legitymowany do wniesienia zażalenia na postanowienie o przekazaniu sprawy. W konsekwencji - postępowanie zażaleniowe w omawianej sprawie prawidłowo umorzono jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Mając na uwadze powyższe Sąd podzielił ocenę prawną sprawy dokonaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., a skargę jako bezzasadną oddalił (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.