II SA/Bk 531/25
WyrokWSA w Białymstoku2025-05-22
Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Anna Bartłomiejczuk, Barbara Romanczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo zakwalifikowały planowane przedsięwzięcie budowy dziewięciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, nakładając obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i sporządzenia raportu, pomimo twierdzeń inwestora o mniejszej powierzchni zabudowy niż wymagany próg 0,5 ha?Ratio decidendi
Organy administracji prawidłowo zakwalifikowały planowane przedsięwzięcie jako mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, stosując definicję "powierzchni zabudowy" zgodną z aktualnym orzecznictwem NSA, która obejmuje nie tylko obiekty budowlane, ale także cały teren przekształcany w trakcie procesu inwestycyjnego, w tym tymczasowo. W kontekście obszaru Natura 2000 i istnienia korytarza ekologicznego, przekształcenie całej działki o powierzchni 0,9266 ha uzasadnia nałożenie obowiązku oceny oddziaływania na środowisko, zgodnie z zasadą przezorności.Stan faktyczny
Inwestor złożył wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy dziewięciu budynków mieszkalnych. Organy administracji, w tym RDOŚ, uznały, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na środowisko, nakładając obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania i sporządzenia raportu. Inwestor kwestionował tę kwalifikację, twierdząc, że powierzchnia zabudowy nie przekracza progu 0,5 ha. Po utrzymaniu w mocy postanowień organów pierwszej i drugiej instancji przez SKO, inwestor wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych dotyczących kwalifikacji przedsięwzięcia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 maja 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 11 lutego 2025 r. nr 408.35/G-3/VI/25 w przedmiocie nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia oraz nałożenia obowiązku sporządzenia i ustalenia zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia oddala skargę.
Zaskarżonym do tut. Sądu postanowieniem z dnia 11 lutego 2025 r. nr 408.35/G-3/VI/25 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Wasilkowa z dnia 23 stycznia 2025 r. nr OŚG0.6220.23.2024.BK nakładające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na: "Budowie dziewięciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej na działce o nr ewid. [...] położonej w D., gm. Wasilków, woj. podlaskie, powiat białostocki" (pkt 1) oraz sporządzenia i ustalenia zakresu reportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia, zgodnie z wymaganiami określonymi w art 66 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (pkt 2).
Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym sprawy.
W dniu 2 sierpnia 2024 r. T. N. (dalej powoływany jako: "Skarżący" lub "Inwestor") wystąpił do Burmistrza Wasilkowa z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla wyżej opisanego przedsięwzięcia, dołączając kartę informacyjną przedsięwzięcia (KIP).
Organ po wszczęciu postępowania i wstępnym ustaleniu, że przedsięwzięcie zaliczone jest do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 55 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839, dalej w skrócie: "rozporządzenie RM"), zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku (dalej w skrócie: "RDOŚ"), Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku dalej w skrócie: "PPIS") oraz Dyrektora Zarządu Zlewni w Białymstoku (dalej w skrócie: "DZZ") o wydanie opinii co do konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko.
RDOŚ w Białymstoku postanowieniem z dnia 5 grudnia 2024r. nr WOOŚ.4220.305.2024.RD stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz ustalił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wskazując że planowane przedsięwzięcie zlokalizowane jest w granicach obszaru specjalnej strefy ochronny ptaków Natura 2000 Puszcza Knyszyńska, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie specjalnej ochrony ptaków Natura 2000. Według zaś danych będących w posiadaniu RDOŚ w odległości około 750 m od granicy działki inwestycyjnej znajduje się siedlisko kszyka, a w odległości ok. 450 m siedlisko derkacza, które to ptaki stanowią przedmiot ochrony ww. rozporządzeniem. Ponadto, teren inwestycji stanowi korytarz ekologiczny migracyjny Puszcza Knyszyńska, a budowa budowa planowanego przedsięwzięcia może wykraczać poza jego bezpośredni obszar ze względu na swój charakter, a tym samym ingerować w istniejące korytarze migracyjne wskutek powstania wielkoprzestrzennych barier. RDOŚ wskazał też, że realizacja inwestycji wiąże się z trwałym zajęciem terenu, a także odczuwalną, zarówno podczas prowadzenia prac, ale także na etapie eksploatacji, emisją hałasu oraz obecnością i penetracją ludzi, co skutkować może stałym płoszeniem ptaków przebywających zarówno w miejscu inwestycji, jak i na obszarach sąsiednich. W związku z powyższym, mając na uwadze usytuowanie, skalę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przyrodnicze i skutki jego realizacji, a także kierując się zasada przezorności w odniesieniu do integralności i spójności obszarów Natura 2000 oraz ze względu na możliwość wpływu zamierzenia na cele i przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 OSO Puszcza Knyszyńska, a także uwzględniając łącznie uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust.1 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1112, dalej skrócie: "o.o.ś"), RDOŚ stwierdził, że zasadnym jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na ww. obszar Natura 2000 zgodnie z zakresem raportu zawartym w wydanym postanowieniu.
PPIS w Białymstoku w opinii z dnia 18 października 2024r. nr 209/NZ/2024 stwierdził, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w trybie art. 71 ust. 2 o.o.ś. gdyż nie osiąga przewidzianych prawem progów dotyczących powierzchni, na który planowane jest przedsięwzięcie (maksymalna powierzchnia zabudowy będzie wynosiła 4200 m2).
Dyrektor Zarządu Zlewni w Białymstoku w opinii z dnia 9 października 2024r. nr BI.ZZŚ.4901.229.2024.IK nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, wskazując, że rodzaj, skala inwestycji (łączna powierzchnia zabudowy inwestycji wyniesie ok. 4200 m2) oraz sposób odprowadzania ścieków i wód opadowo - roztopowych z terenu inwestycji, a także zaproponowane rozwiązania chroniące środowisko gruntowo - wodne, nie będzie kolidować z realizacją celów środowiskowych określonych dla jednolitych części wód powierzchniowych oraz jednolitych części wód podziemnych.
Mając na względzie ww. opinie i negatywne uzgodnienie, skalę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przyrodnicze i skutki jego realizacji, a także kierując się zasadą przezorności wynikającą z art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2024 r., poz. 1222 ze zm.), Burmistrz Wasilkowa postanowieniem z dnia 28 stycznia 2025r., na podstawie art. 63 ust. 1, art. 66 i art. 68 o.o.ś., postanowił nałożyć na Inwestorów obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (pkt 1) oraz sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wskazując jego zakres (pkt 2).
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący i we wniesionym zażaleniu zarzucił organowi I instancji arbitralne podejście nieuzasadnione szczegółową analizą ani badaniami. Stwierdził, że w bezpośredniej okolicy budowane są liczne domy jednorodzinne lub ich budowa jest planowana, co wynika to z naturalnego rozwoju danej miejscowości i rozwoju cywilizacji na danym obszarze. Powoływanie się przez RDOŚ na to, że "obecność i penetracja ludzi" może negatywnie wpłynąć na płoszenie ptaków wydaje się być kolejnym absurdalnym argumentem, mającym na celu tylko i wyłącznie utrudnienie lub wręcz zniechęcenie inwestora do dysponowania swoją własnością. Wskazał też, że RDOŚ w innej sprawie w postanowieniu z dnia 19 lutego 2024 r. dotyczącym inwestycji pn. "budowa jedenastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej" na działce nr [...]6, obręb D., gm. Wasilków, która to działka znajduje się ok. 60 m na południe od działki będącej przedmiotem skarżonego postanowienia, stwierdził brak konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku nie podzieliło argumentacji zażalenia i postanowieniem z dnia 11 lutego 2025r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W treści uzasadnienia SKO podzieliło stanowisko organu I instancji o koniczności nałożenia na Inwestorów obowiązku sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko pomimo uzyskania przez Skarżących opinii PPIS oraz Dyrektora Zarządu Zlewni Wód o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Jak wskazało SKO, nie sposób nie posiadając kontrdowodów w stosunku do faktów znanych z urzędu polemizować z organem profesjonalnym z zakresu ochrony środowiska, tj. RDOŚ, który w postanowieniu z dnia 5 grudnia 2024 r. dokonał negatywnego uzgodnienia opierając się na: KIP, wyjaśnieniach Inwestorów dotyczących przekształcenia terenu, zakresie infrastruktury towarzyszącej, występowaniu siedlisk ptaków chronionych, działań minimalizujących wpływ inwestycji na awifauną oraz wpływu budynków na lokalną migrację zwierząt. Kolegium oceniając postanowienie RDOŚ (z uwzględnieniem okoliczności, że działa jako organ nie mający możliwości "wejścia" w ocenę zagadnień eksperckich z zakresu ochrony środowiska), uznało, że organ uzgadniający wykazał, iż zgromadzone dowody (w tym KIP i jego uzupełnienia) nie daje gwarancji, że przedsięwzięcie nie będzie szkodliwie oddziaływać na środowisko, albowiem może m.in. dojść do fragmentacji siedlisk ptaków gatunków chronionych i zaburzyć ciągłość korytarzy ekologicznych migracyjnych.
Odnosząc się natomiast do stwierdzenia Skarżącego, iż na działce nr [...]6, która to działka znajduje się ok. 60 m na południe od działki będącej przedmiotem skarżonego postanowienia, RDOŚ stwierdził brak konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, Kolegium uznało, że nie może do takiego stwierdzenia odnieść się miarodajnie albowiem jest to sprawa odrębna, a Kolegium nie ma instrumentów procesowych do połączenia dwóch odrębnych spraw.
W ocenie SKO, skoro w przedmiotowej sprawie zarówno organ profesjonalny, jak i organ I instancji ustaliły, że istnieją nierozstrzygnięte wątpliwości co do bytowania wskazanych wyżej gatunków ptaków w powiązaniu z korytarzami migracyjnymi tych gatunków, to zachodzą podstawy do zastosowania zasady przezorności, a Kolegium nie może negować danych, które RDOŚ zna z urzędu. Jako fakty znane z urzędu podlegają domniemaniu prawdziwości, w szczególności, że Skarżący nie przedstawił względem tych faktów żadnych kontrdowodów. Końcowo Kolegium odnosząc się do obaw Skarżącego "utrudniania i zniechęcenia inwestora do dysponowania swoją własnością", wyjaśniło, że decyzja środowiskowa nie przesądza, czy inwestycja może być zrealizowana. Wydane postanowienia ma jedynie na celu upewnienie się, że inwestycja nie wpłynie negatywnie na środowisko.
Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniósł Skarżący zarzucając mu naruszenie:
1) art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, albowiem organ I i II instancji, pomimo kilkukrotnych wyjaśnień Skarżącego o planowanej powierzchni zabudowy przedsięwzięcia mającej mniej niż 0,5 ha (tj. ok. 0,3730 ha), zakwalifikował planowane przedsięwzięcie jako zabudowa mieszkaniowa wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą, mająca powierzchnię zabudowy co najmniej 0,5 ha na obszarze ochrony przyrody Natura 2000.
2) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób wskazujący na zamiar wydania skarżącemu Postanowienia stwierdzającego nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia oraz nałożenie obowiązku sporządzenia i ustalenie zakresu raportu, pomimo iż planowane przedsięwzięcie nie należy do rodzajów przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, więc nie stosuje się w stosunku do niego przepisów dotyczących obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko;
3) § 3 ust. 1 pkt 55) lit b) tiret 1 w zw. z § 1 ust. 1 pkt 2) rozporządzenia z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (dalej jako: "rozporządzenie RM") w zw. z art. 60 pkt 2 o.o.ś. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że planowane przez Skarżącego przedsięwzięcie stanowi przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, w sytuacji gdy powierzchnia zabudowy planowanego przedsięwzięcia wynosi ok. 0,3730 ha, więc jest mniejsza niż 0,5 ha;
4) § 1 ust. 2 pkt 2) w zw. z § 3 ust. 1 pkt 55) lit b) tiret 1 rozporządzenia RM poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że powierzchnią zabudowy planowanego przedsięwzięcia jest cala działka inwestycyjna o łącznej powierzchni 0,9266 ha, w sytuacji gdy do łącznej powierzchni zabudowy powinna być zaliczona tylko powierzchnia terenu zajęta przez obiekty budowlane, tj. 0,1530 ha oraz pozostała powierzchnia przeznaczona do przekształcenia w celu realizacji przedsięwzięcia, tj. 0,220 ha - co daje łącznie 0,3730 ha, czyli mniej niż 0,5 ha.
Powołując się na powyższe zarzuty pełnomocnik Skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wniósł też o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu: (a) pisma RDOŚ z dnia 5.06.2024 r. na fakty: braku występowania gatunków ptaków będących przedmiotem ochrony obszaru Natura 2000 Puszcza Knyszyńska na działce nr [...] obręb D., gmina Wasilków, województwo podlaskie; wyników projektu RDOŚ Białystok potwierdzających brak występowania gatunków ptaków będących przedmiotami ochrony Natura 2000 Puszcza Knyszyńska na działce nr [...]; (b) Standardowego Formularza Danych Natura 2000 sporządzonego w maju 2002r. dla obszaru Puszcza Knyszyńska, na fakt: braku informacji o występowaniu gatunków ptaków (tj. kszyka i derkacza) będących przedmiotem ochrony obszaru Natura 2000 Puszcza Knyszyńska na działce nr [...], obręb D., gmina Wasilków.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie nie jest bowiem dotknięte wadami podniesionymi w skardze, jak również innymi, które sąd administracyjny jest zobowiązany uwzględniać z urzędu jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2024., poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a."), a które to wady przemawiałyby za jego uchyleniem.
Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem SKO w Białymstoku utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Wasilkowa nakładające na Skarżących obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na "Budowie dziesięciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej na działce o nr ewid. [...] położonej w D., gm. Wasilków" i określające zakres raportu o oddziaływaniu na środowisko dla ww. przedsięwzięcia.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie postanowień stanowiły przepisy przywołanej wcześniej ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej w skrócie: "o.o.ś."). Na wstępie merytorycznych rozważań należy przypomnieć, że ocena oddziaływania na środowisko jest szczególną procedurą mającą na celu ocenę skutków realizacji danego przedsięwzięcia na środowisko i jego elementy, decydującą o możliwości realizacji przedsięwzięcia. Przy czym, jak stanowi art. 61 ust. 1 pkt 1 o.o.ś., ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i taką ocenę, stanowiącą część postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przeprowadza organ właściwy do wydania tej decyzji (ust. 2). Postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla tego typu inwestycji wszczyna się wyłącznie na wniosek inwestora i tak też było w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 ww. ustawy uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: 1) przedsięwzięć mogących zawsze znacznie oddziaływać na środowisko; 2) przedsięwziąć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Rodzaje przedsięwzięć mogących zawsze znacząco bądź potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zostały określone w § 2 i § 3 cytowanego już wcześniej rozporządzenia RM. Planowane przez Inwestora przedsięwzięcie zostało zakwalifikowane przez organy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko na podstawie § 3 ust. 1 pkt 55 lit. b rozporządzenia RM. Z uwagi jednak większość zarzutów skargi koncentruje się wokół tego zagadnienia, a mianowicie błędnego zaliczenia inwestycji Skarżącego do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, tą kwestię należało rozważyć w pierwszej kolejności.
Skarżący twierdzi bowiem, że parametry inwestycji nie przekraczają 0,5 ha, stąd też planowana inwestycja nie stanowi przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko. Wskazuje, że do łącznej powierzchni zabudowy powinna być zaliczona tylko powierzchnia terenu zajęta przez obiekty budowlane, tj. 0,530 ha oraz pozostała powierzchnia przeznaczona do przekształcenia w celu realizacji przedsięwzięcia, tj. 0,2200 ha - co daje łącznie 0,3730 ha, czyli mniej niż wymagane przepisem § 3 ust. 1 pkt 55 lit. b) - 0,5 ha. Organy stanęły z kolei na stanowisku, że powierzchnia zabudowy to nie tylko powierzchnia objęta zabudową i utwardzeniem, ale z punktu widzenia obowiązku przeprowadzania ocen oddziaływania na środowisko obejmuje wszelkie zamierzenia budowlane lub inne ingerencje w środowisko, polegające na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu. Dlatego też Kolegium, uwzględniając wyliczenia Inwestora co do konkretnej powierzchni zabudowy i utwardzenia, uznało, że w tej konkretnej sprawie, istnienie korytarza ekologicznego przesądza, że przekształcony zostanie teren całej działki nr [...] o pow. 0,9266 ha.
Zestawiając powyższe stanowiska Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy prawidłowo zakwalifikowały planowane przez Skarżącego przedsięwzięcie do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, przy czym argumentacja organów w tym zakresie wymaga pewnego uzupełnienia.
W tym miejscu warto przypomnieć, że zgodnie z uregulowaniami § 3 ust. 1 pkt 55 lit. b) tiret pierwsze ww. rozporządzenia RM: do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się następujące rodzaje przedsięwzięć: (...) zabudowa mieszkaniowa wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą (...) nieobjęta ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo miejscowego planu odbudowy, o powierzchni zabudowy nie mniejszej niż: 0,5 ha na obszarach objętych formami ochrony przyrody. Przy czym przez powierzchnię zabudowy - zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia - rozumie się powierzchnię terenu zajętą przez obiekty budowlane oraz pozostałą powierzchnię przeznaczoną do przekształcenia, w tym tymczasowego, w celu realizacji przedsięwzięcia.
Dla prawidłowego zrozumienia, jak należy intepretować pojęcie "powierzchnia zabudowy" zawarte w ww. rozporządzeniu należy sięgnąć do rozważań Naczelnego Sąd Administracyjnego przedstawionych w wyroku z dnia 17 października 2023 r. o sygn. akt II OSK 1224/22 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), które to uwagi skład rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela. W wyroku tym NSA w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na treść uchylonego rozporządzenia RM z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz. 1397 ze zm., dalej: "rozporządzenie z 2010 r."), podkreślając, że na gruncie definicji "powierzchni zabudowy" zawartej w ww. rozporządzeniu przyjmowano, że warunek ten odnosi się do powierzchni terenu, której rzeczywisty sposób zagospodarowania ulegnie zmianie w związku z realizacją konkretnego przedsięwzięcia (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2018r., sygn. akt II OSK 1165/17, CBOSA). Tymczasem w aktualnie obowiązującym rozporządzeniu RM z 2019 r. pojęcie "powierzchni zabudowy" zostało zdefiniowane w sposób odmienny. Zdaniem NSA, poprzednio obowiązujące rozporządzenie z 2010 r., definiowało węziej powierzchnię zabudowy, gdyż było nakierowane na wynik procesu inwestycyjnego, tj. co ostatecznie powstało, łącznie z rejonami zieleni oraz zagospodarowaniem towarzyszącym. Obejmowało te elementy przedsięwzięcia, które przekształciły docelowo dotychczasowy stan zagospodarowania. Jak słusznie zwrócono uwagę, były to także przekształcenia skutkujące urządzeniem terenów zielonych. Natomiast obecnie obowiązujące rozumienie pojęcia "powierzchni zabudowy" odnosi się do zajęcia i wykorzystywania terenu podczas całego procesu inwestycyjnego, aż do udzielenia zgody na użytkowanie. Zatem, jak podkreśliło NSA, chodzi nie tylko o obiekty budowlane, które powstaną wskutek realizacji inwestycji, ale przepis obejmuje także pozostałe tereny, które ulegną przekształceniu nie tylko docelowo (zrealizowana inwestycja), lecz także będą wykorzystywane i tym samym przekształcane w toku i na potrzeby realizacji przedsięwzięcia (ale ostatecznie nie będą elementem końcowym przedsięwzięcia). Taka konstrukcja, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podyktowana jest nadrzędnym celem przepisów regulujących ochronę środowiska, aby ingerencja w środowisko, również czasowa, najszerzej została poddana kontroli. Innymi słowy nie tylko rezultat jest traktowany jako zabudowa, lecz także cały "plac budowy", prowadzący do tego rezultatu. Wprawdzie o zakresie terytorialnym robót decyduje specyfikacja inwestycji oraz inwestor, tym niemniej aktualnie jakakolwiek ingerencja, w tym tymczasowa w środowisko, oznacza objęcie takiego obszaru pojęciem "powierzchni zabudowy".
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy za prawidłowe należy uznać stanowisko Kolegium, które przyjęło, że skoro inwestycja ma polegać na budowie dziewięciu domów jednorodzinnych, utwardzeniu części gruntu i budowie infrastruktury w postaci przyłączy, szamb i studni, a cała nieruchomość (przynajmniej na czas budowy) będzie ogrodzona, a następnie ogrodzone będą poszczególne posesje dziesięciu domów, to oznacza, że teren całej działki o nr [...] zostanie przekształcony. Aktualnie teren inwestycyjny stanowią pastwiska i grunty rolne (o klasie IV i V), który przecina korytarz ekologiczny Puszcza Knyszyńska GKPn-3. Jak wyjaśnił zaś NSA w wyroku o sygn. akt II OSK 2294/22 (CBOSA) korytarz ekologiczny to "obszar umożliwiający migrację roślin, zwierząt lub grzybów, a istota takiego korytarza ekologicznego sprowadza się do tego, że ma charakter otwarty i niezabudowany". Dlatego też, choć Inwestor uzupełniając złożony wniosek wskazał, że powierzchnia zabudowy i utwardzenia wynosić będzie w przypadku planowanego przedsięwzięcia 0,3730 ha, to prawidłowo Kolegium uznało, że fakt istnienia korytarza ekologicznego przesądza, iż przekształcony zostanie teren całej działki nr [...]. W ocenie Sądu niepodważane jest bowiem, że w toku realizacji planowanej inwestycji dojdzie do zmiany sposobu wykorzystania całego terenu inwestycji z rolnego i pastwiskowego na teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W konsekwencji trafne jest stanowisko organu, że powierzchnia zabudowy powinna obejmować całą działkę o nr [...] o pow. 0,9266 ha. Skoro zaś powierzchnia zabudowy przekroczyła wartości progowe, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 55 ppkt b rozporządzenia RM z 2019r., to bezsprzecznie planowana inwestycja stanowi przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Z podanych względów zarzuty Skarżącego naruszenia przez organy § 1 ust. 2 pkt 2) w zw. z § 3 ust. 1 pkt 55) lit b) tiret 1 rozporządzenia RM nie zasługują na uwzględnienie, a stanowisko strony skarżącej ograniczające powierzchnię zabudowy wyłącznie do powierzchni terenu zajętej przez obiekty budowlane oraz utwardzenie, jest niezgodne z przepisami cytowanego wyżej rozporządzenia RM.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 2 o.o.ś. przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest wymagane, w przypadku przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, gdy obowiązek powyższy został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy. Powyższy przepis wskazuje, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przy uwzględnieniu warunków wymienionym w powyższym artykule, przy czym przepis art. 64 ust. 1 ww. ustawy obliguje organ do wcześniejszego zasięgnięcia opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska, państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego oraz organu właściwego do wydania oceny wodnoprawnej.
Skoro przeprowadzanie oceny uzależnione jest od uprzedniego stwierdzenia takiego obowiązku przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, to po złożeniu przez inwestora wniosku w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zasadne było wystąpienie przez Burmistrza Wasilkowa, na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 1-4 o.o.ś., do organów współdziałających o wydanie opinii w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko opisanego na wstępie przedsięwzięcia i zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko. Stanowiska wyrażone przez te organy zobowiązywały z kolei organ właściwy do dokonania oceny, czy w świetle art. 63 ust. 1 tej ustawy konieczne było nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zadaniem organu było ocenienie, czy planowana inwestycja odpowiada wymogom art. 63 ust. 1 o.o.ś. Tak też się stało w tej sprawie.
Sąd zgadza się przy tym z poglądami Kolegium co do tego, że postępowanie uzgodnieniowe ma charakter akcesoryjny i jest częścią szeroko rozumianego postępowania w sprawie głównej, przy czym jego wynik jest niezbędny dla organu prowadzącego postępowanie główne i nie może być przez ten organ samodzielnie weryfikowany nawet wówczas gdy postępowanie uzgodnieniowe obarczone jest wadami proceduralnymi (por. np. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2007r. sygn. akt II OSK 922/06, CBOSA). Co jednak istotne wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyraża się w niemożności wydania decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, a także w niedopuszczalności określenia w decyzji pozytywnej warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający. Oznacza to, iż organ prowadzący postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, po uzyskaniu negatywnego uzgodnienia z RDOŚ lub innego organu uzgadniającego nie może wydać decyzji pozytywnej, jak również przeciwnie. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie, uzgodnienie – w przeciwieństwie do opinii – jest formą o znaczeniu stanowczym, bowiem wiąże organ administracyjny rozstrzygający w postępowaniu głównym (zob. m.in. wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 września 2024r., sygn. II SA/Wr 238/24 oraz w Krakowie z 11 stycznia 2019 r., sygn. II SA/Kr 849/18, CBOSA).
W kontrolowanej sprawie organ I instancji, przed wydaniem postanowienia w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, uzyskał wszystkie wymagane opinie, o których mowa w art. 64 ust. 1 o.o.ś. Należy przypomnieć, że PPIS w opinii z dnia 18 października 2024r. stwierdził, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w trybie art. 71 ust. 2 o.o.ś. i wymaganych do jej wydania uzgodnień i opinii, w tym z organami PIS; Dyrektor ZZ w Białymstoku w opinii z dnia 9 października 2024r. nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. RDOŚ w Białymstoku w postanowieniu z dnia 5 grudnia 2024r. uznał z kolei, że istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko i określił szczegółowo zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
W takiej sytuacji organ I instancji, mimo uzyskania opinii PPIS oraz Dyrektora Zarządu Wód Polskich co do braku konieczności dokonania oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, podzielił pogląd RDOŚ w Białymstoku co do zasadności przeprowadzenia oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia i w konsekwencji nałożył w postanowieniu z dnia 28 stycznia 2025r. na Inwestora obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Jak zasadnie zauważyło zaś Kolegium, wynikało to z uznania, że zgromadzone dowody (w tym KIP i jego uzupełnienia) nie dają gwarancji, że planowane przedsięwzięcie nie będzie szkodliwie oddziaływać na środowisko, albowiem może dojść m.in. do fragmentacji siedlisk ptaków gatunków chronionych i zaburzyć ciągłość korytarzy ekologicznych (migracyjnych). W przedmiotowej sprawie zarówno organ wyspecjalizowany w obszarze ochrony środowiska, jak i organ I instancji stwierdziły, że istnieją nierozstrzygnięte wątpliwości co do bytowania wskazanych wyżej gatunków ptaków w powiązaniu z korytarzami migracyjnymi tych gatunków, co przy zastosowaniu zasady przezorności uzasadniało nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
W tym miejscu należy przypomnieć, że w podejściu do środowiska obowiązuje tzw. zasada przezorności. Jest to wiążąca zasada zapisana w art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska (dalej w skrócie: "o.p.ś."), zgodnie z którym kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu (ust. 1), a gdy to negatywne oddziaływanie nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze (ust. 2). Zasada ta zakłada więc prewencyjne przeciwdziałanie niekorzystnym skutkom określonych zamierzeń na środowisko także wtedy, gdy brak pewności, czy skutki te wystąpią. Istota zasady przezorności sprowadza się do tego, by w sytuacji, gdy nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie na środowisko jest nieznaczące, można uznać, iż może być ono znaczące. Innymi słowy, sięgnięcie po środki ochrony środowiska, w tym reglamentacyjne, polegające na zakazie podejmowania pewnych działań, nie musi być następstwem wykazania szkodliwości tych działań, czyli jej udowodnienia w sposób wolny od wątpliwości, lecz może opierać się na uprawdopodobnieniu i wynikającej z niego hipotezie co do potencjalnego wpływu tych działań na środowisko. Oczywiście, hipoteza ta nie może być dowolna i musi być wywiedziona z racjonalnych przesłanek, które powinny dać się zweryfikować, niemniej nie musi być pewna w stopniu wykluczającym odmienną możliwą wersję wydarzeń (por. wyroki NSA z dnia 5 kwietnia 2017 r., II OSK 2002/15 oraz z dnia 15 marca 2018 II OSK 2297/17; CBOSA). Jak wynika z powyższego również potencjalne ryzyko wystąpienia negatywnego oddziaływania na środowisko może być przesłanką zastosowania instrumentów prawnych zgodnych z zasadą przezorności.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy z uwagi właśnie na skalę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przyrodnicze i skutki jego realizacji, a także kierując się ww. zasadą przezorności w odniesieniu do integralności i spójności obszarów Natura 2000 oraz ze względu na możliwość wpływu zamierzenia na cele i przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 OSO Puszcza Knyszyńska, RDOŚ w Białymstoku uznał, że zasadnym jest przeprowadzenie oceny oddziaływania na ww. obszar Natura 2000 zgodnie z zakresem raportu zawartym w wydanym postanowieniu.
W ocenie Sądu postanowienie wydane przez RDOŚ w sposób wyczerpujący wyjaśnia konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w badanej sprawie. W postanowieniu tym wskazano, że przedsięwzięcie zaplanowano do realizacji w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 Puszcza Knyszyńska PLB200003, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz. U. Nr 25, poz. 133 ze zm.). Według zaś danych będących w posiadaniu RDOŚ w Białymstoku, w odległości około 750 m w kierunku północno - zachodnim od granicy działki inwestycyjnej znajduje się siedlisko gatunku ptaka stanowiącego przedmiot ochrony obszaru Natura 2000 - kszyka Gallinago, a w pobliżu przedmiotowej działki (około 450 m od jej północnej granicy) znajduje się siedlisko derkacza Crex crex, który również jest przedmiotem ochrony obszaru Natura 2000 Puszcza Knyszyńska. Według RDOŚ przystosowanie przedmiotowego terenu pod planowaną inwestycję wymaga odpowiedniego jej zagospodarowania, realizacja inwestycji wiąże się z trwałym zajęciem terenu, a także odczuwalną, zarówno podczas prowadzenia prac, ale także na etapie eksploatacji, emisją hałasu oraz obecnością i penetracją ludzi. Powyższe może skutkować stałym płoszeniem ptaków przebywających zarówno w miejscu inwestycji, jak i na obszarach sąsiednich.
RDOŚ zwrócił też uwagę, że teren inwestycji przecina korytarz ekologiczny Puszcza Knyszyńska GKPn-3. Korytarze migracyjne podobnie jak obszary żerowiskowe, mają ogromne znaczenie, gdyż zapewniają możliwość schronienia, odpoczynku oraz dostęp do pokarmu. Budowa inwestycji w sposób fizyczny, może zaś ingerować w korytarze migracyjne, wskutek powstawania wielkoprzestrzennych barier. W konsekwencji planowane przedsięwzięcie może przyczynić się do zaburzenia ciągłości korytarzy i powiązań ekologicznych, fragmentację siedlisk oraz zniszczenia lub zaburzenia siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków tam występujących. Skoro RDOŚ jako organ wyspecjalizowany, jak też organ I instancji ustaliły, że istnieją nierozstrzygnięte wątpliwości co do bytowania wskazanych wyżej gatunków ptaków w powiązaniu z korytarzami migracyjnymi tych gatunków, to w okolicznościach niniejszej sprawy organy zasadnie uznały, że wykluczenie oddziaływania przedsięwzięcia będzie możliwe dopiero w oparciu o raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, sporządzony zgodnie z art. 66 ustawy o.o.ś., zawierający wyczerpujący opis planowanego przedsięwzięcia i środowiska oraz niezbędne analizy.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie ma na celu właśnie upewnienie się, że planowane przedsięwzięcie nie wpłynie negatywnie na środowisko. Już sam fakt istnienia sprzecznych twierdzeń na temat występowania chronionych gatunków nakazywało organom kierując się opisaną powyżej zasadą przezorności, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze. Stąd też wydane w okolicznościach przedmiotowej sprawy postanowienia – są zgodne z prawem.
Ustosunkowując się zaś do przedłożonych do skargi dokumentów, należy podkreślić, że Sąd nie jest uprawniony do oceny ich mocy dowodowej w szczególności, że w kontrolowanej sprawie RDOŚ wydał w dniu 5 grudnia 2024r. postanowienie wskazując konkretnie jakie ptaki, o których mowa w skardze "bytują" i "migrują" przez korytarz ekologiczny na działce nr [...]. Informacje zawarte w tym postanowieniu oparte zostały na Standardowych Formularzach Danych (SFD). Skarżący dołączyli wprawdzie do skargi także SFD, ale zawiera on dane z 2013 roku, które nie mogą stanowić skutecznej podstawy do podważenia danych zawartych w postanowieniu wydanym w grudniu 2024 r.
W związku zaś z tym, ze podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło