II SA/Bk 539/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 15 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych sprawy ze skargi S. Br. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. S. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (k. 21). Skarżący podniósł, iż obecnie nie posiada wolnych środków finansowych, którymi mógłby pokryć koszty sądowe powstałe w sprawie niniejszej. W związku z huraganem w maju 2010 r., który dotknął jego gospodarstwo wzrosły znacznie wydatki, w tym wydatki na odtworzenie zdolności produkcyjnej gospodarstwa. Wnioskodawca wskazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz czwórką małoletnich dzieci. Skarżący wskazał, iż uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 1.312,78 zł oraz świadczeń rodzinnych w łącznej wysokości 524 zł. W skład majątku skarżących wchodzi dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomości rolne o powierzchni [...] ha (przeliczeniowe [...] ha), budynki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, inwentarz żywy: [...] krów i [...] sztuk cieląt, maszyny rolnicze, w tym ciągnik [...], ciągnik [...] i inne podstawowe maszyny rolnicze. Skarżący nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych, czy też oszczędności (k. 11-12) W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 23.08.2011 r. (k. 14) skarżący oświadczył, iż prowadzi działalność rolniczą w zakresie sprzedaży mleka i płodów rolnych (głównie żywca). Do bieżących wydatków swojej rodziny oraz związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego skarżący zaliczył: ubezpieczenia KRUS i majątkowe – łącznie 938 zł, energię elektryczną – 271,35 zł, telefony – 112,34 zł, gaz butlę – 56 zł, wodę – 32 zł, wywóz śmieci – 12 zł, zakup paliwa – 900 zł, pracę najemną (koszenie kombajnem, belowanie, naprawa maszyn) – 250 zł, pasze, usługi weterynaryjne – 1.150 zł, remonty i zakup części – 650 zł, podatki – 35 zł, żywność, odzież, leki i przybory szkolne – 1.510 zł, kredyt – 233 zł plus odsetki, zakup opału - 450 zł. Łącznie wydatki rodziny skarżącego zamykają się kwotą 6.599,69 zł. Skarżący na posiadane grunty rolne w marcu 2011 r. otrzymał dopłaty z Unii Europejskiej w wysokości 21.240,46 zł. Poza majątkiem wskazanym we wniosku skarżący posiada jeszcze samochód osobowy V. P., rok produkcji [...] z miesięcznym kosztem eksploatacji – 360 zł (k. 18-20,23) Do akt sprawy S. B. dołączył: kserokopie decyzji o przyznaniu dopłat do gruntów rolnych (k. 21-22), kserokopie dowodu rejestracyjnego, zaświadczenie z banku o stanie konta na dzień 01.09.2011 r. na kwotę 15.410,65 zł oraz wyciąg z rachunku bankowego (k. 25-26), faktury za mleko (k. 27-32) oraz dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki (k. 34-60). Należy mieć na uwadze, iż prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 z późn. zm). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony - czy to przez działanie prawa, czy faktycznie - ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem do realizacji, którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (vide: postanowienia WSA w Łodzi z 23.12.2008 roku, II SA/Łd 848/08, wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, LEX nr 75481). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (vide: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07- nie publikowane). W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna S. B. uzasadnia tezę, iż jest on w stanie ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej. W złożonych oświadczeniach wnioskodawca wykazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz czwórką małoletnich dzieci. Źródłem utrzymania ich sześcioosobowej rodziny pozostaje dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego tj. łącznie [...] ha w wysokości 1.312,78 zł oraz świadczeń rodzinnych w łącznej wysokości 524 zł. Ponadto skarżący w marcu 2010 r. otrzymał dopłaty do gruntów rolnych w kwocie 21.240,46 zł. Skarżący uzyskuje dochód z prowadzenia gospodarstwa rolnego, w tym sprzedaży mleka i płodów rolnych, tj. głównie żywca. Jak wynika z zaświadczenie Banku Spółdzielczego skarżący w okresie czerwca – sierpnia 2011 r. uzyskał dochody, ze sprzedaży mleka i innych płodów rolnych w kwocie 15.410,65 zł (k. 25). Poza tym rodzina skarżących posiada niewielki dom mieszkalny oraz budynki gospodarcze, samochód osobowy V. P., rok produkcji [...], inwentarz żywy: [...] krów i [...] sztuk cieląt, maszyny rolnicze, w tym ciągnik [...], ciągnik [...] i inne podstawowe maszyny rolnicze. Podkreślić w tym miejscu należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Po przeanalizowaniu wniosku skarżącego oraz przedłożonych do akt dokumentów należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa S. B. wskazuje, iż jest on w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie niniejszej. Rodzina skarżących wskazuje wprawdzie, iż utrzymuje się z gospodarstwa rolne, a ich dochód z tego tytułu wynosi 1.312,78 zł. Z przedłożonego zaś do akt wyciągu bankowego za okres czerwiec – sierpień 2011 r. wynika, iż na koncie S. B. są wpływy ze sprzedaży płodów rolnych i stan konta na dzień [...]09.2011 r. faktycznie wynosi 15.410,65 zł (k. 25-26). Doliczając ponadto otrzymane dopłaty oraz świadczenia rodzinne skarżący w okresie ostatnich trzech miesięcy dysponował miesięcznym dochodem w wysokości 7.430,88 zł (5.136,89 zł plus 1.770 zł plus 524). Natomiast wykazane wydatki wynoszą około 6.599,69 zł. Podkreślić przy tym, iż na dzień [...] sierpnia 2011 r. skarżący posiadał na rachunku bankowym kwotę 16.411,48 zł. Skarżący przy tym nie wykazał, aby posiadał jakieś zadłużenie, czy też zaległości w opłacaniu bieżących płatności dotyczących utrzymania rodziny. W tych okolicznościach niewątpliwie należy wskazać, iż skarżący nie udowodnił, że znajdują się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, bowiem jego oświadczenia w zakresie braku środków na pokrycie kosztów sądowych są niewiarygodne, w sytuacji gdy skarżący dysponuje kwotą ponad 15.000 zł. Powyższe okoliczności, a w szczególności posiadanie majątku oraz stałego źródła dochodu, a także niewiarygodne oświadczenia przede wszystkim w zakresie braku środków na pokrycie kosztów sądowych nie pozwalają na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.