II SA/Bk 540/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 04 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] maja 2007 r. Nr [...] w przedmiocie przeniesienia do innej jednostki organizacyjnej p o s t a n a w i a odrzucić skargę kasacyjną Dyrektora Izby Celnej w B. Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł skargę kasacyjną od wydanego w sprawie niniejszej wyroku z dnia 16 października 2007r. Skarga kasacyjna została sporządzona i podpisana przez pełnomocnika organu w osobie radcy prawnego. Pełnomocnik nie uiścił wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 230 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej ustawą, od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub wpis stały. Pismami, o których mowa wyżej są oprócz skargi, zażalenia, skargi o wznowienie postępowania także skargi kasacyjne. Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, zaś w innych sprawach - wpis stały (art. 231 ustawy). Wysokość wpisu uzależniona jest od rodzaju sprawy, jak również wartości przedmiotu zaskarżenia. W konkretnej sprawie wpis od skargi wszczynającej postępowanie w pierwszej instancji nie był pobierany, albowiem strona skarżąca nie miała obowiązku jego uiszczenia z uwagi na brzmienie art. 239 pkt. 1 ppkt d) przewidującego zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy strony skarżącej działania bądź bezczynność organu w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych W tym miejscu wyjaśnić należy, iż w art. 239 ustawy uregulowano zakres przedmiotowo – podmiotowych zwolnień od obowiązku uiszczania kosztów sądowych, tj. opłat sądowych oraz zwrotu wydatków. W punkcie 1, 2, 3 komentowanego artykułu mowa jest o zwolnieniach przysługujących z mocy ustawy, natomiast punkt 4 dotyczy zwolnień podmiotowych przyznanych na podstawie orzeczenia sądu. W szczególności stwierdzić należy, iż punkt 1 omawianego przepisu reguluje zakres zwolnień o charakterze przedmiotowo – podmiotowym (mieszanym) i dotyczy wyłącznie strony skarżącej działanie lub bezczynność organu w sześciu wymienionych tam rodzajach spraw. W piśmiennictwie zwraca się bowiem uwagę, iż charakter większości tych spraw związany jest z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych, co przesądza, że skarżący z reguły nie będą mieli dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych (vide: B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Zakamycze 2006, wydanie II, str. 534). Natomiast w punktach 2, 3 i 4 zawarto zwolnienia podmiotowe. Bez względu na przedmiot sprawy nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, kurator strony oraz strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Natomiast w art. 239, jak również innych przepisach ustawy nie wprowadzono istniejących w postępowaniu cywilnym zwolnień z opłat sądowych Skarbu Państwa oraz instytucji państwowych lub jednostek samorządu terytorialnego. W literaturze przedmiotu podkreśla się, iż nałożenie na te podmioty obowiązku uiszczenia opłat sądowych, np. w związku z uruchomieniem przez nie postępowania ze skargi kasacyjnej czy też postępowania wznowieniowego jest wyrazem respektowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady równości stron, tj. skarżącego oraz organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Podmioty te, tak jak i inne strony, w wypadku braku środków mają prawo, na takich samych zasadach jak skarżący ubiegać się o przyznanie prawa pomocy. Dodatkowo podnosi się, iż wprowadzona regulacja ma na celu także ograniczenie pochopnego uruchomiania przez organy środków odwoławczych, co występowałoby, gdyby organy te były uprzywilejowane przy uiszczaniu kosztów sądowych w stosunku do skarżącego (por. B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ..., str. 534 i nst. oraz J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 312). Stosownie zaś do art. 221 ustawy – Sąd jest zobowiązany do odrzucenia pisma, wnoszonego przez adwokata lub radcę prawnego, które nie jest należycie opłacone, bez wezwania do uiszczenia opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Opłata w wysokości stałej to taka opłata, której wysokość jest stała, taka sama, jednakowa. Takiemu kryterium odpowiada nie tylko opłata, która jest wyrażona kwotowo, lecz także taka, która stanowiąc określony, zawsze taki sam ułamek określonej kwoty, ma zawsze taką samą wysokość (vide: uchwała SN z 13 września 2000r., IIICZP 34/00, OSNC 2001, nr 1, poz. 4). Opłatą w wysokości stałej jest zatem wpis od skargi kasacyjnej, w tych sprawach, w których wpis od skargi został określony w wysokości stałej. Identyczne stanowisko zajął w tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 maja 2004r., FSK 447/04, PP 2004/9/45 stwierdzając, że "jeżeli w skardze kasacyjnej podano - "wartość przedmiotu sporu: brak", pełnomocnik skarżącego - radca prawny powinien bez wezwania uiścić wpis stały w wysokości 100 zł (art. 231 zd. drugie i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193)". W kontekście przedstawionych powyżej rozważań oraz mając na względzie rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193) stwierdzić należy, iż pełnomocnik organu wnosząc skargę kasacyjną w niniejszej sprawie zobowiązany był na podstawie § 3 cyt. rozporządzenia, uiścić wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Tymczasem jak wynika z akt sprawy pełnomocnik organu nie uiścił wpisu od skargi kasacyjnej w wymaganej wysokości w dacie jej złożenia, nie uczynił również powyższego w terminie do jej wniesienia. W tym miejscu wskazać należy, że z przepisu art. 221 ustawy nie wynika obowiązek równoczesnego dokonania opłaty wraz z wniesieniem pisma. Niemniej jednak istotne jest to, aby opłata - bez wzywania - została uiszczona w takim terminie, jaki jest dopuszczalny do złożenia pisma podlegającego takiej opłacie (vide: postanowienie SA z 16 maja 1969r., III CRN 136/96, LEX nr 6505, tak też SN w uchwale z 25 września 1970r, IIICZP 58/70, OSNCP 1971r., nr 9, poz. 146). Jako, że skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem - (art. 177 §1) wpis od skargi w niniejszej sprawie powinien być uiszczony najpóźniej w dniu 26 listopada 2007r. Stąd brak w aktach dowodu, że pełnomocnik wpis taki uiścił powoduje, iż skarga kasacyjna podlega odrzuceniu. Zaprezentowane powyżej stanowisko znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz literaturze przedmiotu, gdzie przyjęto uznawać, że "jeśli skarga kasacyjna podlega opłacie sądowej tytułem wpisu w wysokości stałej i nie została należycie opłacona, a jest wnoszona przez adwokata lub radcę prawnego, podlega odrzuceniu bez wzywania do uiszczenia opłaty" (tak: postanowienie NSA z dnia 5 marca 2004r. OSK 45/04, niepubl., z dnia 12 marca 2004r., OSK 149/04 niepubl., z dnia 16 marca 2004r. GSK 68/04 niepubl., komentarz do art. 178 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod redakcją T. Wosia, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2005, str. 563). Mając na względzie powyższe skargę kasacyjną należało odrzucić w oparciu o art. 178 w zw. z art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono jak w sentencji.