II SA/Bk 540/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 02 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na lokalizację zjazdu p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. E. P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając we wniosku, iż sprawa jest skomplikowana i wymaga wpisu sądowego oraz innych kosztów, na które ją nie stać. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Skarżąca uzyskuje dochody z emerytury w wysokości 1.525,41 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi mieszkanie o powierzchni [...] m², które stanowi część domu, nieruchomość o powierzchni [...] m2, a także oszczędności w kwocie 2.000 zł. Do wydatków skarżącej należy zaliczyć zakup leków – 150 zł, opału w sezonie – 1.000 zł oraz opłat eksploatacyjnych – około 1.000 zł rocznie (k. 15-16). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W złożonym oświadczeniu skarżąca E. P. wykazała, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródło miesięcznego utrzymania skarżącej stanowi emerytura w wysokości 1.525,41 zł (k. 16). W skład majątku wnioskodawczynie wchodzi mieszkanie o powierzchni [...] m², nieruchomość o powierzchni [...] m2, a także oszczędności w kwocie 2.000 zł. Skarżąca rocznie ponosi tytułem wydatków (opał i opłaty eksploatacyjne) kwotę 2.000 zł oraz wydaje miesięcznie na leki około 150 zł. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącą stałego źródła dochodu oraz poczynione przez wnioskodawczynię oszczędności w kwocie 2.000 zł, w połączeniu z posiadanym majątkiem pozwalają na uznanie, iż E. P. jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazana we wniosku kwota oszczędności (2.000 zł) może być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych oszczędności powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawczyni natomiast nie udowodniła zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jej utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawczyni. Końcowo należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Skarżąca tego nie uczyniła. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.