II SA/Bk 544/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi T. Sp. j. w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno – Skarbowego w B. z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. na rzecz skarżącego T. Sp. j. w Ł. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...].04.2018 r. Naczelnik P. Urzędu Celno - Skarbowego w B. nałożył, na Spółką Jawną T. z siedzibą w Ł., karę pieniężną w kwocie 5000 zł za nieuzupełnienie zgłoszenia przewozu towaru, zarejestrowanego w systemie zgłoszenia przewozu towarów pod numerem SENT [...]. Jako podstawę prawną wskazano art. 21 § 1 pkt 2, art. 51 § 1, art. 53 § 1, § 3, § 4 i art. 207 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: o.p.) oraz art. 3 ust 2 pkt 1lit. b), art. 6 ust 1, ust. 3, art. 22 ust. 2, art. 26 ust. 1, 2, 5 ustawy z dnia 9.03.2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r., poz. 708), zwanej dalej: ustawą SENT. Wskutek odwołania T. Spółki Jawnej (zwanej dalej: skarżącą Spółką), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B., decyzją z dnia [...].06.2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Przebieg postępowania przedstawiał się następująco: Podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...].10.2017 r. stwierdzono, że pojazdem samochodowym marki "v.", należącego do T. Spółka Jawna, był przewożony olej bazowy (klasyfikowany do pozycji CN2710) z terytorium Łotwy do odbioru w Polsce. Funkcjonariusze służby celno – skarbowej dokonali kontroli zgłoszenia w SENT [...] w zakresie poprawności danych i stwierdzili, że brak jest danych w polu "środek transportu" w pozycji "numer zezwolenia drogowego". Protokół kontroli został podpisany przez kierowcę pojazdu. Podczas postępowania przed organem I instancji Spółka wyjaśniła, że nie była świadoma braku kompletności dokumentów. Wniosła o umorzenie postępowania, powołując się na "ważny interes przewoźnika lub interes publiczny". Wskazała, że jest w trudnej sytuacji finansowej, o czym świadczy rozłożenie na raty podatku dochodowego, którego nie była w stanie zapłacić, jak też zanotowała spadek dochodów w ostatnich 3 – ch latach. Skarżąca stwierdziła, że podjęła decyzję o rezygnacji z działalności przewozowej. Wskazała, ze pomimo wygranych spraw sądowych nie może wyegzekwować należności od swoich dłużników a posiada zaciągnięte kredyty. Na powyższe okoliczności złożyła dokumentację. Organ I instancji, w uzasadnieniu decyzji, przytoczył brzmienie art. 3 ust. 1 i art. 6 ust. 3 pkt 6 oraz art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy konstatując, że przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu towaru, powinien uzupełnić dane w zgłoszeniu SENT o numer licencji, w rubryce "środek transportu" w pozycji "numer zezwolenia drogowego", czego nie uczyniła skarżąca. Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy, za powyższe przewinienie, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w kwocie 5000 zł. W ocenie organu I instancji, skarżąca nie wykazała takich okoliczności, które w świetle art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy, dawałyby możliwość organowi do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, ponieważ wyjaśnień skarżącej nie można zakwalifikować jako "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego". Zdaniem organu w/w pojęcia są nieokreślone. Kryterium ważnego interesu przewoźnika wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są wyjątkowe, niezależne od roli i sposobu postępowania przewoźnika (np. klęski żywiołowe, zdarzenia losowe) uniemożliwiające mu wywiązanie się z ciążących na nim, względem państwa, obowiązków które w żaden sposób nie mogą zostać zaspokojone bez doraźnej pomocy ze strony organów podatkowych. Natomiast w interesie publicznym jest, aby przewoźnicy wykonujący transport drogowy towarów "wrażliwych" związanych z możliwością wystąpienia nielegalnych działań wypełnili zobowiązania związane z ich przemieszczaniem. Zdaniem organu, wskazywane przez stroną okoliczności: zadłużenie firmy, spadek dochodów – nie stanowią sytuacji wyjątkowej, nadzwyczajnej. Spadek dochodów skarżącej nie jest powiązany z jej przychodami, które wzrastają. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji podzielony został pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu decyzji Naczelnika P. Urzędu Celno – Skarbowego. Organ stwierdził, że nie wystąpił "ważny interes podatnika" bądź "interes publiczny", które to przesłanki przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej na skarżącą. O zaistnieniu tych przesłanek decydują czynniki, na których wystąpienie podatnik nie miał wpływu i niezależne od jego sposobu postępowania. Natomiast nieuzupełnienie zgłoszenia o numer licencji, nie powstało w związku ze szczególnymi zdarzeniami, niezależnymi od sposobu postępowania strony jak zdarzenia losowe, wypadek, sytuacja nadzwyczajna, lecz stanowiły bezpośrednią konsekwencję zaniedbań skarżącej. W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżąca zarzuciła decyzji: - naruszenie art. 6 ust. 1, ust. 3, art. 22 ust. 2, art. 26 ust 1, 2 i 5 ustawy, poprzez nieuzasadnione przyjęcie że skarżąca dokonała umyślnego zaniechania uzupełnienia dokumentów, poprzez niewpisanie do systemu numeru zezwolenia drogowego, - naruszenie art. 12 i art. 24 ust 1 a w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 10.05.2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw polegające na braku umorzenia tego postępowania; - błędne przyjęcie umyślnego zaniechania uzupełnienia dokumentu SENT...; - błędne przyjęcie, że nie zaistniał ważny interes podatnika przemawiający za zaniechaniem wymierzenia kary pieniężnej; - naruszenie art. 121 § 1, 124 i 187 o.p.; naruszenie art. 7, 77 oraz 80 k.p.a.. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania, o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi, strona podniosła okoliczność, ze podczas kontroli pojazdu w dniu [...].10.2017 r. kierowca natychmiast dokonał wpisu numeru licencji do dokumentu SENT, uważając sprawę za wyjaśnioną. Skarżąca nie zgodziła się z argumentacją organów co do braku odstąpienia do nałożenia kary pieniężnej z powodu nie zaistnienia "ważnego interesu podatnika". W ocenie skarżącej, określenie "ważnego interesu" (które nie zostało zdefiniowane), należy odnieść do analogicznego pojęcia z art. 67 a §1 pkt 3 o.p., gdzie na tle orzecznictwa sądowego zinterpretowano "ważny interes podatnika" jako sytuację związaną z konkretną osobą, ocenioną obiektywnie pod kątem życiowym i materialnym podatnika. Dla zastosowania ulgi ważna jest sytuacja życiowa, majątkowa, rodzinna i zdrowotna zobowiązanego. Skarżąca uważa, że wielość posiadanych przez nią zobowiązań stanowi podstawę do zwolnienia z kary pieniężnej, ponieważ jedyną możliwością zarobkowania i spłacenia dotychczasowych długów jest prowadzenie usług przewozowych. Skarżąca zwróciła uwagę na to, że organ II instancji powinien umorzyć postępowanie lub zastosować łagodniejszą karę (2000 zł) z uwagi na zmianę przepisów. Ustawa z dnia 10.05.2018 r. zmieniła dotychczasową ustawę, a w przepisach przejściowych przewidziano umorzenie postępowania dla takich spraw, które nie zakończyły się wydaniem decyzji administracyjnych przed dniem wejścia w życie ustawy (przed 14.06.2018 r.) W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Organ stwierdził, że nowelizacja przepisów wprowadzonych ustawą z dnia 10.05.208 r. nie dotyczy sytuacji skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona. Co do zasady, Sąd podziela stanowisko organu odwołującego, że zaistniały przesłanki do wymierzenia skarżącej Spółce kary pieniężnej za przewinienie w postaci niewpisania numeru zezwolenia drogowego w odpowiednim polu dokumentu SENT, do czego przewoźnik był zobowiązany z mocy art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy SENT. Za powyższy brak ustawodawca przewidział karę 5000 zł. (na datę zdarzenia) w art. 22 ust 2 ustawy. Fakt zaistnienia zdarzenia w dniu kontroli drogowej nie budzi wątpliwości i nie podważa go sama skarżąca. Wbrew twierdzeniom skargi, organy nie zarzucały skarżącej umyślnego zaniechania w postaci nieuzupełnienia dokumentu SENT, ponieważ wymierzenie kary pieniężnej nie jest uzależnione, w świetle ustawy o SENT, od umyślnego czy nieumyślnego działania strony czy też od jakiegokolwiek zawinienia. Ustawa SENT jest restrykcyjna i za sam fakt niedopełnienia obowiązków przewidziano sankcje finansowe. Sąd nie podzielił również stanowiska skargi, iż zostały naruszone przepisy art. 7, 77 i 80 k.p.a., ponieważ w tej sprawie nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz Ordynacji podatkowej. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut braku zastosowania, w sprawie niniejszej instytucji umorzenia postępowania przewidzianej w art. 12 ustawy z dnia 10.05.2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 1039), ponieważ ta nowelizacja ustawy o SENT nie dotyczy przewozów towarów z kraju członkowskiego na terytorium Polski, co zostało prawidłowo wyjaśnione przez organ w odpowiedzi na skargę. Przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej było stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa procesowego: art. 121 § 1, 122, 187 § 1, 191 o.p. w aspekcie niedostatecznego wyjaśnienia przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej uzasadnionej "ważnym interesem przewoźnika", o jakim stanowi art. 22 ust. 2 ustawy o SENT. Przepis powyższy stanowi, że "W przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej ... z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Art. 26 ust. 3 posiada następujące brzmienie: Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnienie warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4. Ust. 5 art. 26 odsyła, w zakresie nieuregulowanym, do przepisów ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu, pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67 a § 1 o.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Za szeroką interpretacją "ważnego interesu podatnika" przemawia orzecznictwo sądowoadministracyjne (m.in. wyroki w sprawach I SA/Po 1137/17, I SA/Rz 702/18, I SA/Gd 643/18, I SA/Ke 288/18). W sprawie niniejszej, na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, Spółka złożyła wniosek o odstąpienie od nałożenia kary (pismo z 19.02.2018 r.) motywując to trudną sytuacją ekonomiczną firmy. Złożyła dokumentację dotyczącą niemożliwości wyegzekwowania dużych kwot pieniężnych od swoich dłużników (wyroki sądowe, nakazy zapłaty, zajęcia komornicze), zaświadczenia z urzędów skarbowych o korzystaniu z pomocy de minimis, decyzje z urzędu skarbowego o rozłożeniu na raty zaległości podatkowych, zestawienie dochodów za ostatnie 3 lata. Nadto, wyjaśnienia o posiadanym kredycie na kwoty 600 tysięcy i 200 tysięcy złotych. Skarżąca twierdziła, że zapłata kary pieniężnej wpłynie negatywnie na sytuację finansową firmy i jej płynność. Wbrew stanowisku organu II instancji, analiza przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z powodu "ważnego interesu przewoźnika" nie odnosi się do okoliczności powstałego zawinienia lecz do możliwości płatniczych przewoźnika. Organy obydwu instancji nie dokonały analizy tej sytuacji w świetle "ważnego interesu przewoźnika", poprzestając na stwierdzeniu, że chociaż dochód skarżącej za 2017 rok był mniejszy niż w latach poprzednich, to przychód miał tendencję wzrostową. Organy nie dokonały, całościowo, oceny sytuacji finansowej i majątkowej przewoźnika przy ocenie "ważnego interesu" a uczyniły to pobieżnie. Nie rozważyły okoliczności faktycznych, na które powoływała się skarżąca. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ma charakter uznania administracyjnego. Rozważania w tym względzie nie mogą mieć charakteru ogólnego i nie mogą ograniczać się tylko do braku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy winny rozważyć, czy w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej (w całości lub w części), po dokonaniu dokładnej analizy sytuacji ekonomicznej skarżącej w aspekcie przedstawionych przez nią dokumentów bądź zażądaniu (w razie potrzeby) dodatkowych wyjaśnień. Mając na uwadze powyższe okoliczności i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c oraz art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2018 r., poz. 1302 t.j.) orzeczono, jak w sentencji.