II SA/Bk 548/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Rektora Politechniki B. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu T. A. K. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 312,20 zł (trzysta dwanaście złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Prodziekan Wydziału Zarządzania Politechniki B. ds. Studenckich i Dydaktyki skreślił J. M. (dalej powoływany także jako Skarżący) z listy studentów Wydziału Zarządzania Politechniki B. kierunek: zarządzenie i marketing, studia jednolite magisterskie stacjonarne. W jednozdaniowym uzasadnieniu wskazał, że powodem skreślenia jest niezłożenie pracy dyplomowej w regulaminowym terminie. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 190 i 207 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz art. 104 Kpa. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. M. wskazując na rażące zaniedbania ze strony Politechniki B. w prowadzeniu sprawy związanej z jego pracą dyplomową. Wyjaśnił, że po uprzednim uzgodnieniu z promotorem internetowej formy kontaktu (pocztą mailową z uwagi na jego przebywanie poza granicami Polski) – tą drogą wysyłał kolejne materiały pracy, w tym w lipcu 2010 r. i kilkakrotnie we wrześniu 2010 r. Z uwagi na brak odpowiedzi wysłał w dniu 21 września 2010 r. maila do prodziekana ds. studenckich dr hab. inż. J. J., od którego również nie uzyskał odpowiedzi. Ostatecznie skontaktował się telefonicznie z kierownikiem Katedry Marketingu i Przedsiębiorczości Wydziału Zarządzania Politechniki, od którego otrzymał telefon do promotora, a następnie od tego ostatniego otrzymał pracę dyplomową do poprawek na dwa dni przed regulaminowym terminem jej oddania tj. przed 30 września 2010 r. Pracę poprawioną wysłał 3 października 2010 r. i mimo zapytań mailowych ponownie nie otrzymywał odpowiedzi, aż do 11 października 2010 r. W dniu 19 października 2010 r. dowiedział się o skreśleniu z listy studentów. Wobec powyższego wniósł o przywrócenie statusu studenta bez obowiązku ponoszenia dodatkowych opłat, deklarując złożenie pracy dyplomowej w dziekanacie w najbliższym możliwym terminie. Decyzją z [...] listopada 2010 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Rektora Politechniki B. przez Prorektora ds. Studenckich i Dydaktyki utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy. Ustalono, że Skarżący w toku studiów uzyskał wszystkie zaliczenia oraz złożył wszystkie wymagane egzaminy, natomiast nie złożył w terminie pracy dyplomowej. Zasadą jest, że należy to uczynić do 30 czerwca 2010 r., jednak w przypadku wskazanego studenta termin ten został przedłużony do 30 września 2010 r. po uzyskaniu akceptacji promotora, który w czerwcu 2010 r. ocenił stopień zaawansowania pracy na 70 %. Student nie wywiązał się z obowiązku również w przedłużonym terminie, a także nie wystąpił do rektora z wnioskiem o kolejne jego przedłużenie zgodnie z § 26 ust. 3 Regulaminu Studiów z 2006 r. Taką możliwość przewiduje również § 24 ust. 3 nowego Regulaminu obowiązującego od 1 października 2010 r. Potwierdzono, że student uzyskał zgodę promotora na przesyłanie pracy dyplomowej pocztą elektroniczną, mimo obowiązywania na Politechnice B. innych zasad (osobistych spotkań z promotorem w siedzibie uczelni w godzinach wyznaczonych konsultacji). Jak wskazał organ, według promotora student nie stosował się do wskazówek i zaleceń określonych w wymogach pisania prac, reagował na nie negatywnie i kwestionował ich zasadność. Również nie wykonywał terminowo obowiązków. W dniu 27 września 2010 r. promotor odesłał pracę z uwagami do poprawienia, po czym z uwagi na brak kontaktu wysłał zapytanie ponaglające w dniu 11 października 2010 r. Dwa dni później otrzymał odpowiedź zawierającą pretensje oraz żądania wyznaczenia terminu obrony do 11 listopada 2010 r. W dniu 14 października 2010 r. przesłano promotorowi niepoprawioną pracę zawierającą rażące błędy. Jej poprawiona wersja została wysłana dopiero 18 października 2010 r., a 22 października 2010 r. odesłano pracę do drukowania i oprawy. Jak wskazano, nieuzasadnione są zarzuty dotyczące niepodjęcia przez pracowników uczelni działań wyjaśniających oraz braku kontaktu z promotorem, bowiem ten w dniach 9 – 18 września 2010 r. przebywał na uczelni przeprowadzając poprawkowe egzaminy. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiódł Skarżący, wskazując między innymi naruszenie przez organy uczelni art. 10 § 1, 2 i 3 Kpa poprzez niepoinformowanie go o możliwości wzięcia udziału w postępowaniu ani wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego, co spowodowało przeprowadzenie postępowania z wyłączeniem jego udziału. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 26/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że orzekające w sprawie organy nie dochowały minimum zasad obowiązujących w Kpa, z których wynika nakaz praworządnego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organy administracji publicznej. Sąd podkreślił, że zarówno organ odwoławczy jak i organ I instancji nie mogą uchylić się od obowiązku wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego z innych przyczyn niż wymienione w art. 10 § 2 Kpa. Wskazał, że Rektor Politechniki B. w uzasadnieniu decyzji powołał się na dowody i okoliczności przedłożone jednostronnie przez promotora pracy magisterskiej Skarżącego uniemożliwiając mu przedstawienie i udokumentowanie swojej wersji. Tym samym w sprawie miało naruszenie art. 10 § 1 Kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zaznaczył, że rozpoznając ponownie odwołanie organ powinien przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami wyrażonymi w Kpa, w szczególności po zebraniu materiału dowodowego zawiadomić Skarżącego w trybie art. 10 § 1 Kpa o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych materiałów i dowodów, a swoje rozstrzygnięcie uzasadnić odnosząc się do całości materiału wyjaśniającego. Pismem z dnia 17 maja 2011 r., Skarżący został poinformowany, że zgodnie z art. 10 § 1 Kpa strona ma prawo brać czynny udział w postępowaniu odwoławczym, a przed wydaniem decyzji ma możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań - w terminie do 31 maja 2011 r. Powyższe pismo w dniu 23 maja 2011 r., odebrał ojciec Skarżącego - J. M. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] Rektor Politechniki B. postanowił utrzymać w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] października 2010 r. Prodziekana ds. Studenckich i Dydaktyki Wydziału Zarządzania w sprawie skreślenia z listy studentów z powodu niezłożenia w regulaminowym terminie pracy dyplomowej. Uzasadnienie decyzji odpowiada treści decyzji z dnia z [...] listopada 2010 r. nr [...], uzupełnionej o fakt pouczenia Skarżącego o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz nie skorzystania przez Skarżącego z przysługującego mu prawa. Skargę na powyższą decyzję wywiódł Skarżący, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz jej zmianę poprzez przywrócenie statusu studenta Politechniki B. W uzasadnieniu skargi jej autor zarzucił, iż wydana decyzja jest powieleniem poprzedniej decyzji bez jakiegokolwiek odniesienia się do załączonego do odwołania materiału dowodowego w postaci wydruków korespondencji mailowej oraz faktu rozmowy telefonicznej w dniu 23 września 2010 r., które to dokumenty stanowią główny dowód w sprawie. Skarżący wskazał, że owszem otrzymał zawiadomienie w trybie art. 10 § 1 i 3 Kpa (odebrał je jego ojciec), jednakże nie miał fizycznej możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, z uwagi na przebywanie na uniwersytecie w Danii oraz intensywną pracą w maju i czerwcu 2011 r. Dlatego też, w jego ocenie, ponowne postępowanie w sprawie odbywało się bez jego udziału. Zarzucił również brak kontaktu promotora z magistrantem, pomimo regulaminowego obowiązku zgodnie z art. 10 pkt 2 Zasad postępowania przy przygotowywaniu i obronie pracy dyplomowej w Politechnice B. - zarządzenie Nr 88 Rektora Politechniki B. Skarżący zarzucił także, że zaskarżona decyzja została wydana bez powołania podstawy prawnej oraz nie nawiązuje do okoliczności wskazanych w odwołaniu oraz nie wyjaśnia przyczyn, dlaczego promotor nie kontaktował się z magistrantem przez nagannie długi czas, tym samym nie wywiązując się ze swoich obowiązków. Powyższe doprowadziło do sytuacji, w której złożenie pracy, zgodnie z regulaminem, czyli do 30 września 2010 r. okazało się niemożliwe. W odpowiedzi na skargę, Rektor Politechniki B. wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. zwanej dalej: ustawa p.p.s.a.). Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że nie narusza ona prawa, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Podnieść należy, że prawa i obowiązki studenta, w tym kwestie związane ze skreśleniem z listy studentów regulują przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005r. nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz z mocy art. 160 ust. 1 tej ustawy - Regulamin studiów. Przy czym regulamin ten nie może być sprzeczny z ogólnymi zasadami ustanowionymi przez ustawodawcę w przepisach ustawy. Art. 190 powołanej ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym określa przypadki skreślenia studenta z listy studentów. Zgodnie z ust. 1 pkt 3 tego przepisu, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów w przypadku nie złożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego. Zgodnie § 26 Regulaminu Studiów obowiązującym na Politechnice B. (w kształcie obowiązującym do 30 września 2010 r.) student składa pracę dyplomową w jednym egzemplarzu oraz dodatkowo w formie elektronicznej w terminie do 30 czerwca, jeżeli studia kończą się w semestrze letnim. Jednocześnie w ust. 3 § 26 wskazuje się, że na wniosek studenta zaopiniowany przez promotora pracy, dziekan może przesunąć termin złożenia pracy maksymalnie o 3 miesiące, zaś w sytuacjach losowych, Rektor na wniosek Dziekana, może przesunąć termin złożenia pracy dyplomowej. Zgodnie z § 26 ust. 5 niezłożenie pracy dyplomowej w ustalonym terminie powoduje skreślenie z listy studentów. Należy podkreślić, iż zarówno w ustawie - Prawo o szkolnictwie wyższym, jak i w powołanym Regulaminie Studiów istnieje wyraźny podział na przesłanki obligatoryjnego skreślenia z listy studentów oraz przesłanki fakultatywne, kiedy to organ ma możliwość dokonania oceny indywidualnych okoliczności konkretnego przypadku. Taki podział ma na celu ochronę studenta w przypadku zaistnienia nieprzewidzianych sytuacji losowych, rodzinnych, czy też zdrowotnych. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Skarżący w toku studiów uzyskał wszystkie zaliczenia oraz złożył wszystkie wymagane egzaminy. Z uwagi na rozpoczęcie studiów poza granicami kraju, Skarżący, po pozytywnej opinii promotora, uzyskał zgodę na złożenie pracy w terminie do 30 września 2010 r. W powyższym terminie praca dyplomowa nie została złożona. Stwierdzić zatem należy, iż bezspornym jest, iż strona skarżąca nie dopełniła obowiązku wynikającego z przywołanych przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym i Regulaminu studiów, a mianowicie nie złożyła do 30 września 2010 r. pracy dyplomowej. Zaznaczyć przy tym należy, że Skarżący nie zwracał się o kolejne przesunięcie terminu przedłożenia takiej pracy dyplomowej, mimo iż istniała taka prawna możliwość. Tym samym spełnione zostały przesłanki do zastosowania przez organy uczelni art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz § 26 ust. 5 Regulaminu Studiów. Podkreślić należy, iż przesłanka nie złożenia pracy dyplomowej w terminie jest obligatoryjną przesłanką skreślenia z listy studentów, a zatem w tym zakresie ustawodawca nie pozostawił żadnej swobody organom uczelni. W świetle powyższego, podnoszone w skardze okoliczności związane z brakiem dostatecznego kontaktu z promotorem pracy, problemami natury technicznej związanej z funkcjonowaniem poczty internetowej na uczelni, jak również niewywiązywania się promotora z obowiązku systematycznego sprawdzania i zatwierdzania kolejnych etapów pracy dyplomowej (naruszenie pkt 10 załącznika nr 88 Rektora Politechniki B. w zakresie zasad postępowania przy przygotowaniu i obronie pracy dyplomowej w Politechnice B.), nie mogły mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Obowiązkiem Skarżącego było złożenie pracy dyplomowej w zakreślonym terminie - 30 września 2010 r., bez względu na pojawiające się problemy związane z przesyłaniem kolejnych etapów pracy oraz jej systematycznym sprawdzaniem przez promotora. Zaznaczyć przy tym należy, iż Skarżący w "nietypowy", odbiegający od zasad wypracowanych na Politechnice B., sposób kontaktował się z promotorem i przesyłał mu materiały swojej pracy, winien zatem się liczyć z ewentualnymi trudnościami, mogącymi wystąpić w komunikowaniu się z promotorem i złożeniem w dziekanacie pracy dyplomowej w wyznaczonym terminie. Obligatoryjny charakter skreślenia z listy studentów, z uwagi na nie złożenie w terminie pracy dyplomowej, ukształtował ramy prowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego. Dlatego też wskazywane w odwołaniu od decyzji organu I instancji okoliczności i dokumenty, w postaci wydruków z poczty elektronicznej, nie mogły wpłynąć na zasadność wydanego rozstrzygnięcia. Nadto zauważyć należy, iż Skarżący, zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji jak i skardze do sądu nie kwestionował faktu nie złożenia w terminie pracy dyplomowej, a jedynie starał się wykazać, że niedochowanie tego terminu było przez niego niezawinione. Powyższe nie może jednak wpływać na ocenę zgodności z prawem wydanego rozstrzygnięcia. W świetle przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa organy administracji publicznej są zobowiązane do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie bowiem do przepisu art. 136 Kpa organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną. W konkretnej sprawie organy administracji nie naruszyły wskazanych reguł postępowania. Pamiętać przy tym należy, że decyzja organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie musi spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 lipca 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 660/07, dostępny w bazie orzeczenia.nsa.gov.pl). Wbrew twierdzeniom skargi, zaskarżona decyzja została wydana na podstawie obowiązujących przepisów i w swej treści zawiera powołanie podstawy prawnej. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego powielenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uzasadnienia decyzji wydanej w dniu [...] listopada 2010 r. wskazać należy, iż powyższa okoliczność nie miała wpływu na ocenę zasadności i zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja została wydana, w wyniku uchylenia poprzedniej decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. przez wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 26/11. Przyczyną uchylenia poprzedniej decyzji były dostrzeżone przez Sąd naruszenia przepisów postępowania, w szczególności nie zapewnienie Skarżącemu, czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu. Sąd w owym wyroku nie wypowiadał co się co do meritum sprawy, a jedynie wskazał jakie czynności procesowe powinien podjąć organ, celem zagwarantowania Skarżącemu podstawowych praw strony postępowania administracyjnego. Organ wywiązał się z powyższych zaleceń, albowiem umożliwił Skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Dlatego też, uzasadnienie merytoryczne podjętego rozstrzygnięcia, mogło być identyczne jak w decyzji z dnia [...] listopada 2010 r., szczególnie, że organ odwoławczy, przy ponownym rozpatrzeniu spraw, nie przeprowadzał żadnego dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie miał wpływu także fakt fizycznej niemożności zapoznania się przez Skarżącego z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie w dziekanacie uczelni, z uwagi na przebywanie poza granicami kraju. Skarżący ma prawo a nie obowiązek czynnego uczestniczenia w postępowaniu, dlatego też wiedząc, o swoim pobycie poza granicami kraju, winien był ustanowić pełnomocnika do reprezentowania jego interesów, chociażby w postaci członka swojej rodziny. Z takiego uprawnienia Skarżący nie skorzystał, dlatego też nie może skutecznie zarzucić organom uczelni, że nie brał udziału, bez swojej winy, w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Końcowo wskazać należy stronie skarżącej, że stosownie do § 22 Regulaminu Studiów Politechniki B. (§ 20 aktualnego regulaminu), może ona ubiegać się o wznowienie studiów. Tak więc decyzja o skreśleniu Skarżącego z listy studentów nie niesie za sobą nieodwracalnych skutków prawnych i nie zamyka mu drogi do złożenia pracy dyplomowej. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O wysokości wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 w/w ustawy oraz przepisów § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Obejmują one opłatę ze czynności radcy prawnego w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 23% stawki w kwocie 55, 20 zł oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej.