II SA/Bk 555/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 09 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. N. i F. N. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. N. i F. N. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego słupa energetycznego p o s t a n a w i a - przyznać E. N. i F. N. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z połowy kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, - w pozostałym zakresie odmówić E. N. i F. N. przyznania prawa pomocy. E. N. i F. N. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego (k. 13) podając, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z czwórką dzieci (pełnoletnie studiujące córki S. R. N., B. N., M. N. oraz dziesięcioletni syn P. N). Źródłem utrzymania wnioskodawców jest dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, który w całości jest przeznaczany na bieżące utrzymanie rodziny i gospodarstwa rolnego. W skład majątku małż. N. wchodzi dom o powierzchni [...] m2 oraz budynki gospodarskie, stodoła, chlew, spichlerz i obora. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, iż dochód uzyskiwany z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego jest przeznaczony na pokrycie kredytów zaciągniętych na zakup maszyn potrzebnych do pracy w gospodarstwie. Ponadto wnioskodawcy podkreślili, iż obecnie nastąpił spadek koniunktury gospodarczej na produkty rolne przy jednoczesnym wzroście kosztów nawozów sztucznych, środków ochrony roślin, oleju napędowego oraz energii elektrycznej, co w konsekwencji znacznie obniżyło uzyskiwany dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego. E. N. i F. N. cierpią na choroby związane z wykonywaną pracą w związku z czym, dużo wydają na leczenie. Wydatki związane z kształceniem dwóch córek studiujących zaocznie na studiach [...] i trzeciej na studiach stacjonarnych oraz [...] syna w szkole podstawowej skarżący określili na kwotę około 3.000 zł miesięcznie (koszty związane z dojazdami, zakwaterowaniem, wyżywieniem, zakupem podręczników i pomocy szkolnych). Małżonkowie N. nie posiadają żadnych zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 13-14). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 15 września 2009 roku (k. 16-17) wnioskodawcy oświadczyli, iż prowadzą hodowlę bydła mlecznego w ilości [...] sztuk, posiadają [...] ciągniki (w tym jeden zakupiony na kredyt) oraz podstawowe maszyny niezbędne do produkcji rolnej. Skarżący w roku bieżącym otrzymali dopłaty [...] z Unii Europejskiej w wysokości 20.601,94 zł oraz dopłaty [...] – [...] w wysokości 2.288,60 zł. Dopłaty te zostały przeznaczone na spłatę zaciągniętych kredytów, zakup oleju napędowego i nawozów sztucznych, a także zakup ziarna kwalifikowanego na zasiew poplonów ozimych i ścierniskowych. Miesięczny koszt utrzymania rodziny wnioskodawcy przedstawili następująco: utrzymanie dzieci (studia i opłaty z tym związane z nauką, lekarstwa, ubrania) – 3.000 zł, wyżywienie 1.030 zł, utrzymanie samochodu [...] [...] rok produkcji [...] – 500 zł. Skarżący podkreślili, iż przychody ze sprzedaży produktów rolnych wpływają na ich rachunek bieżący, z którego spłacane są zaciągnięte kredyty na maszyny rolnicze. Ponadto E. i F. N. zaakcentowali, iż spadek cen na produkty rolne i trudności w zbyciu tych produktów wymusza przejście z produkcji intensywnej na ekstensywną i zmniejszenie produkcji (ograniczenie zakupu drogich pasz treściwych dla bydła mlecznego), co pozwoli w czasie kryzysu ograniczyć wydatki na produkcję, jak też i zmniejszyć koszty związane z obsługą gospodarstwa (k. 20-21). Do akt sprawy wnioskodawcy dołączyli rachunki i faktury dokumentujące dochody uzyskiwane z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego za okres [...] – [...] 2009 r. oraz ponoszone wydatki za okres [...] – [...] 2009 r. (k. 22-107). Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) lub częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego). Stosownie do regulacji art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. W złożonym oświadczeniu wnioskodawcy wykazali, iż jedynym źródłem utrzymania sześcioosobowej rodziny pozostaje dochód uzyskiwany z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (sprzedaż mleka i bydła). Dochód ten wyniósł w 2009 roku: w [...] – 8.844,98 zł (k. 78 i k. 80 - 81), w [...] – 10.659 zł (k. 48 i k. 51), w [...] – 14.069,29 zł (k. 22 - 24). Ponadto skarżący w bieżącym roku uzyskali z Unii Europejskiej dopłaty do gruntów rolnych w łącznej wysokości 22.890,54 zł – przeznaczone na pokrycie kosztów prowadzonej produkcji rolnej. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny oraz pokryciem kosztów kształcenia dzieci wynoszą 4.530 zł. Jak wynika z dołączonych do akt sprawy rachunków i faktur za 2009 r. wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego wyniosły w [...] - 6.989,88 zł (k. 82 - 107), w [...] – 9.039,81 zł (k. 52 - 77), w [...] – 5.425,18 zł (k. 27 – 43 i k. 45 – 47) oraz do [...] [...] – 5.581 zł (k. 26 i k. 44). Dodatkowo małż. N. wskazali, iż we [...] opłacają ratę kredytu na zakup ciągnika oraz podatki rolne. Majątek skarżących stanowi: dom o powierzchni [...] m², budynki gospodarskie, stodoła, chlew, spichlerz, obora, nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, samochód osobowy [...] [...] , rok produkcji [...], a także [...] ciągniki i inne podstawowe maszyny rolnicze (k. 20 – 21). Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł, przy uwzględnieniu przyznanego zwolnienia od kosztów sądowych wysokość wymaganego wpisu wyniesie 250 zł. Podsumowując, należy stwierdzić, iż w miesiącach [...] – [...] 2009 r. łączny dochód wnioskodawców wyniósł 33.573,27 zł (co stanowi przeciętnie w przeliczeniu na poszczególne miesiące 11.119,09 zł). W tym samym okresie koszty prowadzonej produkcji rolnej wyniosły 21.454,87 zł, natomiast wydatki związane z pokrywaniem bieżących potrzeb rodziny stanowiły 13.590 zł, co równa się łącznie 35.044,87 zł (przeciętnie w przeliczeniu na poszczególne miesiące wydatki wynoszą 11.681,62 zł). W rezultacie rozliczenia uzyskanego dochodu z wykazanymi wydatkami w przedmiotowym okresie małż. N. ponieśli stratę w wysokości 1471,60 zł, nie określili jednak skąd uzyskali środki finansowe na jej pokrycie. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż w dokonanej analizie dochodów i wydatków rodziny nie uwzględniono wydatków poniesionych przez małż. N. w miesiącu [...] 2009 r. tj. 9.206,64 zł (opłata za studia – k. 26; opłacone ubezpieczenie – k. 44; rata spłaty kredytu za ciągnik – k. 21), gdyż uznano je za niereprezentatywne. Wnioskodawcy nie wykazali bowiem wysokości dochodu osiągniętego we [...] 2009 r. (przedstawili jedynie wydatki), co skutkuje brakiem możliwości określenia rzeczywistych możliwości finansowych w tym okresie. Dodatkowo w wyniku zbadania wydatków ponoszonych przez skarżących ustalono, że niewątpliwie są oni w stanie je, co najmniej ograniczyć w celu zgromadzenia środków na prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego – np. wykazane koszty eksploatacji samochodu osobowego w kwocie 500 zł miesięcznie. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Odnosząc powyższe okoliczności do sytuacji finansowej wnioskodawców to raz jeszcze podkreślenia wymaga, iż osiągają oni znaczny dochód miesięczny, z którego z całą pewnością istnieje możliwość wygospodarowania na obecnym etapie postępowania kwoty 250 zł oraz pokrycia ewentualnych kosztów, które mogą się pojawić w sprawie niniejszej (przy uwzględnieniu zakresu przyznanego prawa pomocy). Powyższe okoliczności a w szczególności wysokość dochodu rodziny w badanym okresie, w zestawieniu z wykazanym majątkiem, wyszczególnionymi wydatkami oraz brakiem oszczędności pozwalają na przyznanie E. i F. N. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od połowy kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżący powinni natomiast wygospodarować środki finansowe na pokrycie pozostałych kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 1 - 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.