II SA/Bk 555/16
WyrokWSA w Białymstoku2016-10-20
Skład orzekający: Marek Leszczyński, Mieczysław Markowski, Anna Sobolewska-Nazarczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ drugiej instancji prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, uznając, że skarżący nie posiadają interesu prawnego w żądaniu wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów?Ratio decidendi
Organ drugiej instancji niezasadnie uznał, że skarżący nie mają interesu prawnego w ubieganiu się o dokonanie zmian w operacie ewidencji gruntów, co stanowiło podstawę do umorzenia postępowania przed organem pierwszej instancji. W sytuacji, gdy skarżący powołują się na tytuły prawne swoich poprzedników i przedstawiają dokumenty potwierdzające ten fakt, organ powinien rozpoznać sprawę merytorycznie, zbadać wystarczalność dokumentów i albo wprowadzić zmianę, albo odmówić jej wprowadzenia, a nie umarzać postępowanie.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli o wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów, powołując się na decyzje stwierdzające nieważność decyzji wywłaszczających grunty ich poprzedników prawnych. Starosta odmówił wprowadzenia zmian, uznając, że późniejsze dokumenty (decyzje administracyjne, wpisy w księgach wieczystych) określają aktualny stan prawny. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję starosty i umorzył postępowanie, uznając, że skarżący nie mają interesu prawnego. WSA w Białymstoku uchylił decyzję inspektora, uznając, że umorzenie postępowania było niezasadne, a sprawa powinna zostać rozpoznana merytorycznie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] czerwca 2016 r. i zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi T. Z., J. Z., J. Z., E. L., J. Z., A. M. i P.G. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie odmowy wprowadzenia zmiany w operatach ewidencji gruntów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. solidarnie na rzecz skarżących T. Z., J. Z., J. Z., E. L., J. Z., A. M. i P. G. kwotę 782,00 (siedemset osiemdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. (dalej: PWINGiK w B.) decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], uchylił decyzję Starosty S. z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...], odmawiającą wprowadzenia zmiany w operatach ewidencji gruntów w zakresie zmiany stanu własności działek nr [...] i [...] w obrębie Z. gmina D. i działki nr [...] w obrębie B. gmina D. oraz umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.
Decyzja PWINGiK w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] lutego 2016 r. T. Z., J. Z., J. Z., E. L., J. Z., A. M. i P. G. wnieśli o wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków. Jako uzasadnienie wniosku wskazali, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 stycznia 2013 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], która stwierdziła nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] czerwca 1949 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Wojewody B. z dnia [...] listopada 1948 r., nr [...] w części dotyczącej gruntów o powierzchni 25 ha stanowiących część działek oznaczonych numerami [...] i [...] w Rejestrze Pomiarowym dla wsi i majątku Z., ówczesnej gminy S., nabytych przez A. Z. na mocy aktu notarialnego sporządzonego w dniu [...] lipca 1934 r.
Starosta S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...], odmówił wprowadzenia zmiany w operatach ewidencji gruntów. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w latach 1963-1965 Wojewódzkie Biuro Geodezji i Urządzeń Terenów Rolnych w B. dokonało pomiarów do gleboznawczej klasyfikacji gruntów wsi Z. i wsi B., a w 1965 r. zostały założone operaty ewidencji gruntów m.in. dla działek o nr [...], [...] i [...].
W wyniku aktualizacji operatu ewidencji gruntów obrębu Z. w 1977 r. do działek nr [...] o pow. 0,42 ha i [...] o pow. 2,20 ha wpisano Zarząd Dróg Lokalnych w S. jako osoba władająca. Następnie decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] listopada 1994 r., nr [...], zmieniono zapis podmiotowy w stosunku do w/w działek i zamiast Zarządu Dróg Lokalnych w S. wpisano Urząd Miejski w D. (drogi lokalne). Decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], Wojewoda P. stwierdził, że Gmina D. nabyła z mocy prawa, nieodpłatnie, własność nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr geod. [...] o powierzchni 2,20 ha położonej w obrębie Z. gm. D. Dla w/w działki została urządzona księga wieczysta nr [...]. Z kolei uchwałą Rady Miejskiej w D. z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], działka nr [...] położona w Z. została zaliczona do kategorii dróg gminnych. Do chwili obecnej w operacie ewidencji gruntów obrębu Z. gm. D. figuruje Gmina D. jako właściciel działki nr [...] o powierzchni 2,20 ha i Urząd Miejski w Drohiczynie jako władający działką nr [...] o powierzchni 0,42 ha.
Natomiast jeśli chodzi o działkę nr [...], to w wyniku modernizacji operatu ewidencji gruntów obrębu B. w 1978 r. uległy zmianie numery działek i działka nr [...] o pow. 0,62 ha otrzymała nr [...] o pow. 0,62 ha. Do działki nr [...] o pow. 0,62 ha wpisano jako właściciela Skarb Państwa, zaś jako osobę władającą Urząd Miasta i Gminy w D. Następnie decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] listopada 1994 r., nr [...], wprowadzono zmianę podmiotową w operacie ewidencji gruntów obrębu B. w stosunku do działki nr [...] wpisując jako osobę władającą Urząd Miejski w D. (drogi lokalne) w miejsce właściciela Skarbu Państwa i osoby władającej Urzędu Miasta i Gminy w D. Następnie Wojewoda P. decyzją z dnia [...] marca 2004 r., nr [...], potwierdził, że działka nr [...] o pow. 0,62 ha stała się z mocy prawa mieniem Gminy D. Dla działki tej została też urządzona księga wieczysta nr [...]. W wyniku scalenia gruntów, zatwierdzonego decyzją Starosty S. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] i decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], m.in. za działkę nr [...] wydzielono częściowy ekwiwalent zamienny w działce nr [...] o pow. 0,6259 ha.
Zdaniem więc organu, dokumenty określające poprzedni stan prawny działek gruntu nie stanowią podstawy do zarejestrowania tego stanu w ewidencji gruntów i budynków, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnymi dokumentami, z którym ustawodawca związał skutek wiążącego ustalenia stanu prawnego danych działek gruntu. Rejestr ewidencji gruntów jest bowiem wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i nie służy ewidencjonowaniu wszystkich dokumentów historycznie związanych ze stanem własnościowym gruntów. Oznacza to, iż nie można dokonywać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat, po których pojawiły się kolejne tytuły własności. Postępowanie ewidencyjne służy bowiem ewidencjonowaniu bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach i ma charakter informacyjny.
Odwołanie od powyżej decyzji wnieśli T. Z., J. Z., J. Z., E. L., J. Z., A. M. i P. G.
PWINGiK w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], uchylił decyzję Starosty S. z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...] i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że przedmiotem sprawy jest żądanie wpisania w ewidencji gruntów i budynków w miejsce obecnego właściciela działki nr [...] w obrębie wsi Z., oraz działki nr [...] w obrębie wsi B., oraz w miejsce władającego działki nr [...] w obrębie wsi Z., następców prawnych po A. Z., T. Z., L. Z., M. Z. i M. L., zgodnie z dołączonymi postanowieniami sądów powszechnych z lat 1978 - 2009, oraz aktu notarialnego z dnia [...] lipca 1934 r. i dołączonego do tego aktu, mapy geodezyjnej z dnia 1 kwietnia 1935 r.
W ocenie organu, w § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków określono, że ewidencja obejmuje dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali, a także dane dotyczące właścicieli nieruchomości oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, a także daty określające nabycie oraz utratę tego prawa. Z kolei w § 12 ust. 1 omawianego rozporządzenia podano, jakie dokumenty uwidacznia się w ewidencji gruntów w stosunku do praw osób i jednostek organizacyjnych o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia. Aby więc dokonać wpisu stanu prawnego nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków, stan ten musi wynikać z określonych prawem dokumentów. Stroną postępowania dotyczącego zmiany danych ewidencyjnych jest tylko właściciel lub inne podmioty władające konkretną działką ewidencyjną. Statusu strony w postępowaniu administracyjnym nie może zatem uzyskać podmiot, który ma wyłącznie interes faktyczny w rozstrzygnięciu danej sprawy, niepoparty żadnymi przepisami prawa, mogącymi stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia przez organ administracji stosownych czynności w konkretnej sprawie. Do występowania w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zmian w ewidencji gruntów i budynków w charakterze strony nie może być legitymowany ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami z przeszłości, lub takimi, które mają wystąpić dopiero w przyszłości. Oznacza to, że nie wystarczy wnieść podanie we własnej sprawie, aby uruchomić postępowanie administracyjne, lub być przekonanym o swoim statusie strony, tak aby stać się stroną tego postępowania.
W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu, wnioskodawcy nie przedstawili dokumentów stwierdzających przysługiwanie im jakichkolwiek praw do przedmiotu zawartego we wniosku sprawy. Powyższe oznaczało, że w dniu orzekania przez organ ewidencyjny, wnioskodawcy nie legitymowali się dokumentami, z których wynikałoby dla nich prawo własności do działek objętych wnioskiem. Tym samym, wnioskodawcy nie byli stroną zgłoszonego postępowania administracyjnego. Bezspornym bowiem w sprawie jest, że działka ewidencyjna nr [...] (poprzedni nr [...]) we wsi B., oraz działka nr [...] we wsi Z. posiadają tytuły własności ujawnione w księdze wieczystej, natomiast działka nr [...] we wsi Z. nie posiada uregulowanego stanu własnościowego. Niewątpliwie więc, przy tak ustalonym stanie prawnym dokumentów źródłowych, którymi są prawomocne decyzje administracyjne i odpisy ksiąg wieczystych, wnioskodawcy żądający aktualizacji ewidencji gruntów powinni byli przedstawić dowody o co najmniej równej mocy z tymi źródłowymi, a to jednak nie nastąpiło. Dokonanie zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących właścicieli, mogłoby nastąpić jedynie na podstawie dokumentów określających stan prawny zaistniały po dniu wydania tytułu własności dla działek nr [...] i [...]. W przedmiotowej sprawie ewidencja gruntów nie może mieć charakteru prawotwórczego, ma odzwierciedlać bowiem w sposób prawidłowy aktualny stan prawny, a nie go tworzyć.
Dalej organ wyjaśnił, że skoro ustalenie powyższego stanu rzeczy nastąpiło po wszczęciu postępowania administracyjnego, to organ ewidencyjny winien był wydać decyzję o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa. Ponieważ więc wnioskodawcy nie posiadali interesu prawnego w żądaniu wpisania ich jako właścicieli do ewidencji gruntów, zaistniała konieczność uchylenia w całości decyzji organu ewidencyjnego i umorzenia postępowania pierwszej instancji.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnieśli T. Z., J. Z., J. Z., E. L., J. Z., A. M. i P. G., w której zarzucili:
I. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 k.p.a. i art. 9 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek odmowy wydania decyzji zgodnie z wnioskiem strony, a w szczególności niewyjaśnienie zasadności i podstawy prawnej przyjętego poprzez organ rozstrzygnięcia;
b) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, a co za tym idzie dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i tym samym pominięciu twierdzeń i dowodów wskazanych przez wnioskodawców;
c) art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, iż skarżący nie mają interesu prawnego w ubieganiu się o dokonanie zmian w operacie ewidencji gruntów, obrębu Z. gm. D. dotyczącej działek nr [...] i [...] oraz obrębu B. gm. D., dotyczącej działki nr [...], a tym samym nie mogą być stroną postępowania, gdyż nie są właścicielem lub innym podmiotem władającym konkretną działką ewidencyjną.
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 22 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego oraz § 44 pkt 2 i § 45 rozporządzenia w sprawie Ewidencji poprzez przyjęcie, iz istniejąca dokumentacja oraz analiza wyżej wskazanego rozporządzenia nie pozwalają na zmianę przedmiotowego zapisu.
W oparciu o powyższe zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinęli podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 21 września 2016 r. strona skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci opinii biegłego geodety z dnia [...] czerwca 2016 r. na okoliczność usytuowania linii granicznych nieruchomości objętych wnioskiem z dnia [...] lutego 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie ze względu na podniesione w niej zarzuty, lecz z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja PWINGiK w B. z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], która uchyliła decyzję Starosty S. z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...], odmawiającą wprowadzenia zmiany w operatach ewidencji gruntów w zakresie zmiany stanu własności działek nr [...] i [...] w obrębie Z. gmina D. i działki nr [...] w obrębie B. gmina D. oraz umorzyła postępowanie przed organem pierwszej instancji.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, gdyż organ II instancji niezasadnie uznał, że skarżący nie mają interesu prawnego w ubieganiu się o dokonanie zmian w operacie ewidencji gruntów i że daje to podstawę do umorzenia postępowania przed organem I instancji, które to naruszenie, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1629; dalej: p.g.k.), podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Ze wskazanego art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. wynika zaś, że w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także właścicieli nieruchomości, a w przypadku a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Ponadto z art. 2 pkt 8 p.g.k. wynika, że ewidencja gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Z kolei § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1034) stanowi, że prawa właścicieli do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, ostatecznych decyzji administracyjnych, oraz dyspozycji zawartych w aktach normatywnych.
Jak trafnie zatem wskazano w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 908/15, przymiot strony w sprawie wprowadzenia zmian do operatu ewidencji nieruchomości i gruntów ma podmiot, którego prawa do nieruchomości podlegają ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków, czyli wymienieni w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. Przymiot strony nie przysługuje natomiast właścicielowi lub współwłaścicielom sąsiedniej nieruchomości (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 666/07).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższe stanowiska i jednocześnie zauważa, że stan faktyczny w niniejszej sprawie był nieco inny niż w cytowanych orzeczeniach i przez to nie upoważniał organu II instancji do umorzenia postępowania przed organem I instancji. W wyroku z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 537/10, WSA w Warszawie także stanął na stanowisku, że przymiot strony w sprawie wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów i budynków ma podmiot, którego prawa do nieruchomości podlegają ujawnieniu w rejestrze ewidencyjnym, ale jednocześnie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia doprecyzował, że skarżący nie posiada i nie posiadał żadnego tytułu prawnego do działki, w stosunku do której wniósł o zmianę wpisu w ewidencji gruntów.
Z kolei w wyroku z dnia 4 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 125/09, WSA w Warszawie wskazał, a Sąd w składzie niniejszym w pełni pogląd ten popiera, że dokumenty określające poprzedni stan prawny działek gruntu nie stanowią podstawy do zarejestrowania tego stanu w ewidencji gruntów i budynków, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnymi dokumentami, z którym ustawodawca związał skutek wiążącego ustalenia stanu prawnego danych działek gruntu. W sytuacji takiej, zdaniem niniejszego składu orzekającego, zachodzi podstawa do odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków, a nie odmowy wszczęcia postępowania na mocy art. 61a § 1 k.p.a. albo ewentualnie umorzenia postępowania na mocy art. 105 § 1 k.p.a. Podobnie orzekł też WSA w Warszawie w cyt. wyroku w sprawie IV SA/Wa 125/09, w którym oddalił skargę od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa M. w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia z sytuacją, w której skarżący powołują się na fakt, iż ich poprzednicy prawni byli współwłaścicielami działek o obecnych numerach [...], [...] i [...], do wniosku dołączyli dokumenty (akty notarialne) potwierdzające ten fakt, a ponadto dołączyli ostateczne decyzje administracyjne stwierdzające nieważność decyzji wywłaszczających m.in. te działki. Organy winny zatem rozpoznać sprawę i zbadać, czy złożone dokumenty są wystarczające do wprowadzenia wnioskowanej zmiany i ją wprowadzić albo ewentualnie odmówić jej wprowadzenia, zgodnie z zasadą, że zmiany w ewidencji gruntów, po stronie podmiotowej, wpisuje się tylko na podstawie tytułów prawnych wykazanych w odpowiednich dokumentach. Pamiętać przy tym winny, że nie mogą samodzielnie rozstrzygać uprawnień wnioskodawcy do gruntu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2001 r., sygn. akt II SA 2099/00).
Zauważenia przy tym wymaga, że orzekający w sprawie organ I instancji, w oparciu o art. 22 ust. 1 i 2 p.g.k., odmówił wprowadzenia zmiany w operatach ewidencji gruntów. Nie oceniając zatem prawidłowości tego rozstrzygnięcia pod względem merytorycznym, stwierdzić trzeba, że odpowiada ono prawu pod względem formalnym. Natomiast organ II instancji, w przedmiotowym stanie faktycznym, nieprawidłowo – w ocenie Sądu – zastosował art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchylając decyzję organu I instancji, umorzył postępowanie przed tym organem. Nieprawidłowość dotyczy strony formalnej rozstrzygnięcia a nie merytorycznej. Sąd nie wypowiada się bowiem w niniejszym wyroku, w jaki sposób organ II instancji ma rozpoznać odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2016 r. Ze względu na kontrolne funkcje sądu administracyjnego sąd może dokonywać tylko takich ustaleń faktycznych, które są niezbędne dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Nie może natomiast dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu załatwieniu sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym aktem. Inaczej mówiąc – nie może w tym zakresie wyręczać organu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 150/11).
Z racji na powyższe, brak jest także w ocenie Sądu, podstaw do ustosunkowywania się przez Sąd do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, które w znacznej mierze skierowane są do decyzji organu I instancji. Zauważenia bowiem wymaga, że z art. 15 k.p.a. wynika zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zgodnie z którą każda sprawa administracyjna, jeżeli zawiśnie przed organem drugiej instancji na skutek wniesienia przez stronę środka zaskarżenia, wymaga przede wszystkim ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2720/11). Zasada ta jest zrealizowana wtedy, gdy rozstrzygnięcia obu organów zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez nie postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone, czyli postępowania merytorycznego w zakresie ustalenia stanu faktycznego, zebrania i oceny dowodów, przeanalizowania wszystkich argumentów i żądań strony oraz rozważań prawnych stosownych dla rozstrzygnięcia, a wszystko to powinno znaleźć dodatkowo odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2086/10). Powyższe powoduje, że Sąd na obecnym etapie postępowania, nie jest uprawniony do rozpoznawania zarzutów skierowanych w zasadzie do decyzji organu I instancji, zanim odwołania nie rozstrzygnie organ II instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ II instancji weźmie pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązany będzie uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Na zasądzone koszty składają się wpis sądowy w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od udzielonych pełnomocnictw w kwocie 102 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło