II SA/Bk 557/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2007 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wykazania jako właścicielki nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2007 roku nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] maja 2007 roku nr [...] odmawiającą wykazania M. F., jako właściciela nieruchomości rolnych oznaczonych w rejestrze pomiarowym gruntów wsi J., b. gminy O., powiatu s. z 1939 roku numerami: [...] o pow. [...] ha oraz [...] o pow. [...] ha. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2007 roku M. F. zwróciła się do organu prowadzącego ewidencję gruntów w S. o wpisanie jej w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu J., gm. K., jako właścicielki działek odziedziczonych po ojcu A. C., oznaczonych w rejestrze gruntów z 1939 roku nr: [...] o pow. [...] ha oraz [...] o pow. [...] ha. Do wniosku dołączyła: – prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lipca 2003 roku sygn. akt [...] stwierdzające, że A. C. s. P. nabył z dniem [...] lutego 1947 roku przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości gruntowych, oznaczonych w rejestrze gruntów z 1939 roku nr: [...] o pow. [...] ha oraz [...] o pow. [...] ha, – prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2004 roku sygn. akt [...] stwierdzające, że prawo dziedziczenia gospodarstwa rolnego należącego do spadku pozostałego po A. C. zachowała córka M. F. w całości. Starosta S. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i zastosowaniu art. 61 § 1 i 4 oraz art. 10 kpa wydał decyzję odmawiającą wykazania M. F. jako właściciela przedmiotowych nieruchomości rolnych. Organ I instancji wskazał, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku i zasiedzenia, nie może skutkować w przedmiotowej sprawie wprowadzeniem zmian w operacie ewidencji gruntów, gdyż przedmiotowe grunty rolne od wielu lat stanowią własność osób trzecich. Stąd też nie można wprowadzić w ewidencji gruntów zmiany dotyczącej ich właściciela. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. F. nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. Skarżąca podniosła, że skoro jej ojciec posiadał nieruchomości gruntowe, a ona jako spadkobierczyni majątku po ojcu nabyła do nich prawo, to dla niej jest niezrozumiałe, jak Starosta S. może odmówić wpisania jej w operacie ewidencji gruntów w obrębie J., gm. K.. Na potwierdzenie słuszności swego żądania skarżąca przytoczyła art. 21, 34, 37, 41 pkt 5, 43, 52 pkt 4, 64 i 77 ustawy z dnia 16 lipca 1997 roku – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, które chronią praw i majątku obywateli Polski. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji i przytaczając treść przepisów art. 2 pkt 8 i art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 roku, nr 240, poz. 2027) oraz § 46 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 38, poz. 454) wskazał, iż zapisy w ewidencji gruntów mają wyłącznie charakter techniczno – deklaratoryjny, a organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekając. Stąd też organy w trybie administracyjnym nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień właścicielskich wnioskodawców do gruntu. W uzasadnieniu swego stanowiska organ wskazał, iż przedstawione przez skarżącą dokumenty – postanowienia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku i zasiedzeniu nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do wpisania skarżącej do ewidencji gruntów wsi J. gm. K., jako właścicielki działek oznaczonych w rejestrze gruntów z 1939 roku nr: [...] o pow. [...] ha oraz [...] o pow. [...] ha. W 1947 roku bowiem rodzina C. została przesiedlona do ZSRR, a na mocy art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 5 września 1947 roku o przejściu na własność Skarbu Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz.U. nr 59, poz. 318) wszelkie mienie ruchome i nieruchome osób przesiedlonych do ZSRR pozostałe na obszarze Państwa Polskiego przeszło z mocy samego prawa z chwilą przesiedlenia tych osób na własność Państwa bez odszkodowania. W związku z powyższym na podstawie Dokumentu Nadania Ziemi z dnia 24 marca 1950 roku właścicielem tych działek został F. K. s. J.. Następnie zaś prawny następca F. K. – T. K. zbyła je na rzecz osób trzecich. Na tej podstawie organ wskazał, iż w chwili obecnej gruntu wchodzące w skład gospodarstwa rolne, w stosunku do których nabyła prawo M. F. w drodze dziedziczenia, są własnością osób trzecich i posiadają założone księgi wieczyste. Jedynie działka wchodząca w skład gospodarstwa rolnego ojca M. F., obecnie oznaczona nr [...] o pow. [...] ha stanowi własność Skarbu Państwa i jest zapisana na Agencję Nieruchomości Rolnych z siedzibą w S. Powyższe wyklucza możliwość dokonania zmiany zapisu właściciela w ewidencji gruntów na podstawie przedłożonych przez skarżącą dokumentów. Decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. zaskarżyła M. F. przedstawiając tok wydarzeń dotyczących przedmiotowych gruntów oraz wyrażając ogólne niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Ponadto wskazała, iż skoro jej ojciec posiadał nieruchomości gruntowe, a ona jako spadkobierczyni majątku po ojcu nabyła do nich prawo, to dla niej jest niezrozumiałe, jak Starosta S. może odmówić wpisania jej w operacie ewidencji gruntów w obrębie J., gm. K. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje: Zarzuty skargi są nieuzasadnione. Stosownie do art. 3 ustawy z dn. 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163 ze zm.) – zwanej dalej ustawą, celem ewidencji gruntów i budynków jest stworzenie jednolitego dla kraju i systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. W tym miejscu podnieść należy, iż problematyka dotycząca wprowadzania zmian w ewidencji gruntów była przedmiotem licznych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z orzeczeń tych ponad wszelką wątpliwość wynika, iż zapisy w ewidencji gruntów mają wyłącznie charakter techniczno - deklaratoryjny, co oznacza, iż nie kształtują nowego stanu prawnego nieruchomości, a organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu lub budynku. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością (wyrok z dnia 17.02.1993r., sygn. akt II SA1155/92, opubl. ONSA 1994/2/61; wyrok z dnia 16.04.1998r., sygn. akt II SA 258/98, opubl. LEX nr 41288; wyrok z dnia 20.08.1988r. sygn. akt II Sa/766/98, opubl. LEX nr 82005). Podkreślić również należy, iż ujawniony w ewidencji gruntów stan prawny musi być oparty na odpowiednich dokumentach (prawomocnych orzeczeniach sądowych, ostatecznych decyzjach administracyjnych, czynnościach prawnych dokonywanych w formie aktów notarialnych, spisanych umowach i ugodach w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub innych dokumentach posiadających moc dowodową dla ustalenia prawa własności) - art. 22 ust. 3 ustawy i § 46 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001r. (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Mając na uwadze funkcje ewidencji gruntów skarżąca zwróciła się wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2007 roku do organu prowadzącego ewidencję gruntów w S. o wpisanie jej w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu J., gm. K., jako właścicielki działek odziedziczonych po ojcu A. C. Do wniosku dołączyła dwa prawomocne postanowienia Sądu Rejonowego w S. tj. stwierdzające dziedziczenie skarżącej po ojcu A. C. i stwierdzające zasiedzenie prawa własności przedmiotowych gruntów przez pana A. C. z dniem [...] lutego 1947 roku. Niemniej jednak jak wskazał organ odwoławczy w chwili obecnej prawo własności przedmiotowych gruntów posiadają inne osoby fizyczne, które nie dość że są wpisane w ewidencji gruntów to również posiadają założone księgi wieczyste, w których na podstawie stosownych dokumentów figurują jako właściciele tych działek. I tak nieruchomości te posiadają założone księgi wieczyste: – KW Nr [...] obejmującą działki nr [...] oraz KW Nr [...] obejmującą działkę nr [...] stanowiącą własność małżonków P. J. i E. D., – KW Nr [...] obejmującą działkę nr [...] stanowiącą własność K. K. – KW Nr [...] obejmującą działkę nr [...] stanowiącą własność Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych z siedzibą w S. W tych okolicznościach prawidłowo zatem organ odmówił wpisania skarżącej w operacie ewidencji gruntów jako właścicieli przedmiotowych działek. Organy ewidencji nie maja kompetencji do rozpoznawania spornych kwestii własnościowych. Podkreślić bowiem jeszcze raz należy, iż ewidencja gruntów pełniąc funkcje informacyjno – techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, ewidencja gruntów jest tylko zbiorem informacji, a rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej (wyrok NSA w Warszawie z 20 listopada 1998r., II SA 914/98, LEX nr 41816). Przytaczane postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku przez skarżącą oraz zasiedzeniu przedmiotowych działek przez ojca skarżącej nie może stanowić podstawy do wprowadzenia zmian w zapisach ewidencji. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, zmiany danych w ewidencji gruntów można dokonać tylko w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe lub akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów ( wyrok NSA w Warszawie z 19 kwietnia 2001r., IISA 862/00, LEX nr 53361). Takich aktualnych danych dotyczących przedmiotowych działek m.in. miejsca położenia, numerów ewidencyjnych działek, nie zawierają powołane postanowienia. Znamiennym przy tym jest to, iż wszystkie działki stanowiące przedmiot sporu w chwili obecnej stanowią własność osób trzecich (na podstawie stosownych dokumentów) oraz mają założone księgi wieczyste. Rozstrzygniecie zatem o spornych sprawach własności gruntów nie należy z pewnością do organów geodezji, gdyż w pierwszej kolejności należało by wzruszyć wszystkie rozstrzygnięcia na podstawie których osoby te nabyły prawo własności gruntów. Jak już wyżej wspomniano, podmioty dokonujące wpisów w ewidencji gruntów i budynków nie mogą prowadzić postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia praw właścicielskich do przedmiotowych nieruchomości. Starosta S. jako organ właściwy w sprawach ewidencji gruntów i budynków nie posiada uprawnień do rozstrzygania poprzez wpisy do ewidencji o prawie własności nieruchomości, albowiem kompetencje te zostały ponad wszelką wątpliwość zastrzeżone sądom powszechnym. Mając na uwadze przedstawianą powyżej specyfikę postępowania ewidencyjnego stwierdzić należy, iż w omawianym postępowaniu nie można domagać się ustalenia praw właścicielskich będących następnie podstawą dokonywania wpisów potwierdzających stan prawny danej nieruchomości. Stąd podnoszone przez skarżącą zarzuty uznać należy za całkowicie bezzasadne. W ocenie Sądu przy podejmowaniu skarżonej decyzji organy obu instancji nie naruszyły również przepisów prawa procesowego. Zarówno ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny oraz zastosowane przepisy prawa nie budzą wątpliwości i jako takie odpowiadają prawu. Stosownie do treści art. 77 i 7 kpa organy administracji publicznej podjęły wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie i dokonały jego rzetelnej oceny. Mając powyższe na względzie zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego też skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30.08.2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono jak na wstępie.