II SA/Bk 559/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 października 2010 r. sprawy ze skargi H. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku rodzinnego i dodatku. oddala skargę II SA/Bk 559/10 UZASADNIENIE Decyzją z [...] września 2009 r. nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. przyznał H. T. zasiłek rodzinny na dziecko A. T. w kwocie 98 zł miesięcznie na okres 01.11.2009 r. – 31.10.2010 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia przez dziecko roku szkolnego w kwocie jednorazowej 100 zł. Kolejną decyzją z [...] marca 2010 r. nr [...] ten sam organ zmienił powyższe rozstrzygnięcie z [...] września 2009 r. skracając okres zasiłkowy do 28 lutego 2010 r. i odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011. W uzasadnieniu wskazano, że z zaświadczenia wystawionego przez III Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych przy Centrum Kształcenia Ustawicznego w B. wynika, iż od 25 lutego 2010 r. A. T. nie jest słuchaczem tej szkoły. Dlatego, zdaniem organu, od 01 marca 2010 r. nie przysługuje na nią zasiłek rodzinny, który jest wypłacany, na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej na dziecko uczące się do 21 roku jego życia. Wskazano, że zmiana decyzji poprzez skrócenie okresu zasiłkowego nastąpiła w interesie strony, bowiem dalsze jego wypłacanie byłoby bezprawne i rodziłoby obowiązek zwrotu wypłaconych kwot z odsetkami jako nienależnych. Jak podano, strona wyraziła zgodę na zmianę decyzji. W dniu 15 kwietnia 2010 r. H. T. złożyła do organu I instancji pismo zatytułowane "Podanie", wnosząc o zmianę decyzji zasiłkowej z [...] marca 2010 r. i przyznanie zasiłku rodzinnego od kwietnia 2010 r. do daty ukończenia przez córkę szkoły. Wskazała, że nieświadomie, w wyniku błędnej informacji, wyraziła zgodę na zmianę decyzji i rezygnację z zasiłku rodzinnego. Oświadczyła, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, niepełnosprawną, utrzymującą się z zasiłku okresowego. Jej córka A. T. kontynuuje naukę rzemiosła w zawodzie "cukiernik" w Z. C. w B., gdzie również odbywa praktykę oraz dokształca się teoretycznie na kursie. Wywodziła, że jej córka, kontynuując naukę zawodu nie może podjąć żadnej pracy, dlatego ich sytuacja rodzinna jest bardzo trudna. Postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło, że H. T. uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Argumentowano, że decyzję doręczono stronie 15 marca 2010 r. Czternastodniowy termin na jej zaskarżenie mijał 30 marca 2010 r., natomiast odwołanie złożono 15 kwietnia 2010 r., a więc z opóźnieniem. Wskazano na brak prośby o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie organu II instancji złożyła do sądu administracyjnego H. T. wnosząc o przywrócenie jej zasiłku rodzinnego od dnia wstrzymania jego wypłaty do czasu ukończenia szkoły przez córkę A. T. Skarżąca wywodziła, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, niepełnosprawną i chorą. Wskazała, że 02 marca 2010 r. zgłosiła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w celu zasięgnięcia informacji o zasiłku rodzinnym. Wówczas została błędnie poinformowana przez pracownika tego Ośrodka, że pobieranie przez córkę nauki zawodu nie jest kształceniem w szkole, dlatego nie przysługuje jej zasiłek rodzinny z dodatkami, a bezpodstawnie pobrany będzie podlegał zwróceniu, w tym nawet egzekucji komorniczej. Dlatego wyraziła zgodę na zmianę decyzji. Następnie 26 kwietnia 2010 r. po telefonicznej rozmowie z pracownikiem MOPR zgłosiła się do Ośrodka celem poprawienia tytułu pisma z "Podanie" na "Odwołanie", przy czym, jak wskazała, została poinformowana, że jest to ostatni dzień na złożenie odwołania. Nie została poinformowana o możliwości żądania przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. Zdaniem skarżącej powyższej poprawki dokonała będąc wprowadzona w błąd, gdyż – jak stwierdziła – gdyby zaczekała na odpowiedź MOPR na jej pismo z 15 kwietnia 2010 r. "wtedy byłby termin wniesienia odwołania do SKO". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Argumentowano, że pismo zatytułowane "Podanie" złożono 15 kwietnia 2010 r., podczas gdy termin na wniesienie odwołania mijał 30 marca 2010 r. Natomiast poprawki tytułu tego pisma na "Odwołanie" dokonano 26 kwietnia 2010 r., a więc znacznie później. Zdaniem SKO z pisma nie wynikają powody dwutygodniowego spóźnienia ze złożeniem odwołania oraz z akt nie wynika ingerencja pracowników organu I instancji w tryb składania przez stronę pism. W dniu 23 sierpnia 2010 r. skarżąca sprecyzowała zarzuty skargi wskazując, że pismo z 15 kwietnia 2010 r. złożyła jako prośbę o przywrócenie jej zasiłku w związku z uzyskaną wiedzą, iż "nauka zawodu" pobierana przez jej córkę powinna być traktowana jak nauka w szkole. Podtrzymała stanowisko ze skargi twierdząc, że została wprowadzona w błąd przez pracownika MOPR. W kolejnym piśmie z 04 października 2010 r. skarżąca wskazała, że jej córka została zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Zdaniem skarżącej świadczy to o tym, że nie jest ona traktowana jak pracownik, gdyż w przeciwnym razie miałaby prawo do zasiłku. Podczas rozprawy w dniu 14 października 2010 r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej jest postanowienie SKO z [...] czerwca 2010 r. stwierdzające, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Rozstrzygnięcie to ma charakter procesowy, a zatem nie rozstrzyga o prawie skarżącej do zasiłku rodzinnego i dodatków, a jedynie o kwestii niezachowania terminu do dokonania czynności procesowej. Zatem również rozstrzygnięcie sądu kontrolującego prawidłowość tego postanowienia dotyczy wyłącznie kwestii procesowych – terminowości wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 129 § 1 i 2 Kpa odwołanie wnosi się do właściwego organu, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W sprawie niniejszej decyzja organu I instancji z [...] marca 2010 r. została skarżącej doręczona osobiście w dniu 15 marca 2010 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, na którym widnieje czytelny podpis skarżącej i jest wskazana data. Decyzja zawierała pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. za pośrednictwem MOPR w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Przedmiotowe pouczenie zostało sformułowane prawidłowo i jednoznacznie, a zatem wywoływało skutki prawne w postaci skutecznego poinformowania strony o drodze zaskarżenia. Stosując art. 129 § 2 Kpa należy stwierdzić, że termin na złożenie odwołania przez skarżącą mijał 29 marca 2010 r. Co prawda SKO podało datę upływu tego terminu jako 30 marca 2010 r., jednak uchybienie to nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla rozstrzygnięcia o prawidłowości zaskarżonego postanowienia. W okresie bowiem od 15 marca 2010 r. (data doręczenia decyzji MOPR) do 29 marca 2010 r., a więc w okresie uprawniającym stronę do terminowego złożenia odwołania – pismo takie nie wpłynęło. Również skarżąca nie wskazywała, że w podanym wyżej okresie wnosiła odwołanie. Z dalszej analizy akt administracyjnych wynika, że w dniu 15 kwietnia 2010 r. skarżąca nadała na poczcie na adres Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. pismo zatytułowane "Podanie", w którym zakwestionowała decyzję odmawiającą jej zasiłku rodzinnego z [...] marca 2010 r. Do "Podania" załączyła trzy dokumenty wskazujące na kontynuowanie przez córkę nauki w zawodzie cukiernika. Również wynika z akt, że w dniu 26 kwietnia 2010 r. skarżąca w siedzibie MOPR wprowadziła w "Podaniu" modyfikacje poprzez zmianę tytułu pisma na "Odwołanie" i dopisanie słów "Samorządowe Kolegium Odwoławcze". Zmiany opatrzyła czytelnym podpisem i datą. Zdaniem sądu w powyżej opisanych okolicznościach faktycznych i na podstawie akt administracyjnych, które wraz z powyższymi dokumentami przesłano do SKO, nie było podstaw do wydania innego orzeczenia jak zaskarżone postanowienie z [...] czerwca 2010 r. Przede wszystkim dlatego, że w okresie na wniesienie odwołania (od 15 marca 2010 r. do 29 marca 2010 r.) skarżąca nie złożyła pisma, z którego wynikałoby że jest odwołaniem. Pismo zatytułowane pierwotnie "Podanie" złożyła 15 kwietnia 2010 r. (według daty nadania na poczcie), a zatem nawet gdyby od początku potraktowano je jak odwołanie – również byłoby spóźnione. W tej sytuacji w zasadzie bez znaczenia dla prawidłowości rozstrzygnięcia SKO z [...] czerwca 2010 r. pozostaje fakt modyfikacji tego pisma (z "Podania" na "Odwołanie"), bowiem – jak wyżej wspomniano - już pierwotnie jako odwołanie było spóźnione. Jednocześnie z przedmiotowego pisma z 15 kwietnia 2010 r., ani w jego pierwotnej wersji, ani zmodyfikowanej – nie wynika by skarżąca wnosiła o przywrócenie terminu. Jak również z treści tego pisma nie wynikają okoliczności stanowiące przyczynę spóźnionego dokonania tej czynności. Dlatego, jak wskazało SKO, brak było podstaw do orzekania w tej kwestii i należało na podstawie art. 134 Kpa stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co też prawidłowo uczyniono. W przedmiocie niepouczenia skarżącej o prawie do żądania przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazać należy, że organy nie mają obowiązku pouczania strony o takiej możliwości (vide wyrok NSA z 17.10.1997 r., III SA 681/96, Lex nr 35450). Zasada informowania stron sformułowana w art. 9 Kpa nie oznacza, że organ powinien przewidywać konsekwencje działań strony i uprzedzać ją, czy pouczać o wszelkich możliwych prawach i konsekwencjach każdego działania. Można co prawda przyjąć, że pracownik organu – stwierdzając, że strona składa odwołanie po terminie – mógł ją pouczyć o prawie żądania przywrócenia terminu, jednak brak takiego pouczenia, jeśli miał miejsce, nie może decydować o prawidłowości postanowienia organu odwoławczego. Tym bardziej, że treść "Odwołania" nie wskazywała, iż zaszły okoliczności niezależne od strony, które uniemożliwiały jej terminowe jego złożenie. Ponadto wskazać trzeba, że skarżąca otrzymała wraz z decyzją pierwszoinstancyjną pouczenie o możliwości, a także o sposobie i terminie złożenia odwołania. Zmieniając w dniu 26 kwietnia 2010 r. tytuł pisma z 15 kwietnia 2010 r. z "Podanie" na "Odwołanie" powinna czynić to ze świadomością, że upłynął termin na dokonanie czynności procesowej w postaci wniesienia odwołania. Jeśli natomiast skarżącej chodziło o dokonanie innej czynności procesowej – powinna to była w sposób wyraźny zakomunikować pracownikowi organu, składając oświadczenie do protokołu lub składając odrębne pismo. Zdaniem sądu potraktowanie "Podania" jak "Odwołania" nawet jeśli, jak nadal utrzymuje skarżąca, było błędne (co jednak z akt nie wynika), nie odbiera jej prawa do ponownego wystąpienia do organu I instancji o przyznanie zasiłku rodzinnego na nowy okres zasiłkowy przypadający w latach 2010/2011. Tytułem wyjaśnienia wskazać należy, że ocena zaskarżonego postanowienia SKO z [...] czerwca 2010 r. jako zgodnego z prawem i oddalenie skargi na to rozstrzygnięcie wyłączało możliwość kontroli merytorycznej decyzji pierwszoinstancyjnej z [...] marca 2010 r. Mając na uwadze, że kwestionowane postanowienie SKO miało charakter wyłącznie procesowy, tak SKO, jak i sąd je kontrolujący nie miały obowiązku ustosunkowania się do zarzutów merytorycznych skargi dotyczących prawidłowości i motywów zmiany decyzji z [...] września 2009 r. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.