II SA/Bk 560/15

WyrokWSA w Białymstoku2015-10-06

Skład orzekający: Marek Leszczyński, Grażyna Gryglaszewska, Danuta Tryniszewska-Bytys

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wydane po prawomocnym oddaleniu skargi na tę decyzję przez sąd administracyjny, jest zgodne z prawem, gdy skarżący podnosi zarzut niewłaściwości organu wydającego pierwotną decyzję?
Ratio decidendi
Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zasadne, gdy kwestia nieważności decyzji, w tym zarzut niewłaściwości organu, była już przedmiotem rozstrzygnięcia prawomocnego wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę na tę decyzję. Sąd administracyjny, rozpatrując skargę, bada z urzędu kwestię właściwości organu, a prawomocne oddalenie skargi zamyka drogę do ponownego badania tych samych przesłanek nieważności przez organ administracji.
Stan faktyczny
Skarżąca N. W. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Ł., która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji z 1977 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów o właściwości organu. SKO odmówiło wszczęcia postępowania, powołując się na prawomocny wyrok WSA w Białymstoku z 2008 r. oddalający skargę na wcześniejszą decyzję SKO. WSA uchyliło postanowienie SKO, wskazując na potrzebę zbadania, czy wyrok sądu objął kwestię nieważności. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. WSA w niniejszym orzeczeniu oddaliło skargę, uznając, że kwestia nieważności została już prawomocnie rozstrzygnięta przez NSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 października 2015 r. sprawy ze skargi N. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia (...) października 2013 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Kolegium z dnia [...] października 2007 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy J. z dnia [...] września 1977 r., nr [...], o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego położonego we wsi K. gm. J. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wydane zostało przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2013 r. N. W. zwróciła się do SKO w Ł. o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Kolegium z dnia [...] października 2007 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy J. z dnia [...] września 1977 r., nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 13,76 ha, położonego na terenie wsi K., gm. J. Jako podstawę żądania wskazała art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. zarzucając organowi wydanie kwestionowanej decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości organu. Zdaniem skarżącej właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy J. z 1977 r., wydanej w przedmiocie przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa za rentę, jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a nie SKO w Ł.. SKO w Ł., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. Organ ten ustalił, że jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku prawomocnym wyrokiem z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 26/08, oddalił skargę N. W. na decyzję SKO w Ł. z dnia [...] listopada 2007 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego (uzasadnienie wyroku nie było sporządzane). Zdaniem Kolegium, po wydaniu wyroku oddalającego skargę na decyzję, niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności, bowiem w postępowaniu sądowym sąd bada z urzędu, czy wystąpiły okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca powołała się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/2009, zauważając, że w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymagało zbadania, co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem zdaniem Skarżącej stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). Możliwa jest wszakże i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, SKO w Ł., postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., nr [...], utrzymano w mocy dotychczasowe rozstrzygnięcie, wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Kolegium stwierdziło, że wyrok WSA w Białymstoku z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 26/08, jest rezultatem stwierdzenia niewystępowania wad prawnych uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Zatem kwestia kwalifikowanej wadliwości decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. została już prawomocnie rozstrzygnięta. Przedmiotem badania sądu były przesłanki nieważności, w tym kwestia właściwości organu, który wydał kontrolowaną przez sąd decyzję. Wyrok ten jest prawomocny, rodzi skutek powagi rzeczy osądzonej co do tego, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy J. z dnia [...] września 1977 r., nr [...], o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego położonego we wsi K. gm. J., została wydana zgodnie z prawem, w tym, że nie jest dotknięta wadą nieważności. Prawomocne oddalenie przez Sąd skargi na decyzję oznacza, że sąd nie dopatrzył się także nieważności zaskarżonej decyzji, a tym samym, że kwestia ta była przedmiotem rozstrzygnięcia sądu (z trzema tylko wyjątkami - oddalenia skargi z powodu braku interesu prawnego skarżącego oraz w razie późniejszego ujawnienia, że sprawa administracyjna już poprzednio (przed orzeczeniem sądu) została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, a także w razie stwierdzenia nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana decyzja objęta rozstrzygnięciem sądu, które nie występują w tym przypadku). Prawomocne oddalenie skargi na decyzję (niestwierdzenie jej nieważności) oznacza, że ani organ administracyjny, ani sąd administracyjny, nie kontrolują jej już ponownie w aspekcie zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. (poza wskazanymi wyżej trzema wyjątkami). Skoro postępowanie z przyczyn przedmiotowych nie może być wszczęte, stosownie do art. 61a § 1 k.p.a. należało wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odnosząc się do powołanej przez stronę uchwały NSA z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, Kolegium wskazało, że wprost dotyczy ona uruchamiania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, od której skarga została oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z tą uchwałą, fakt utrzymania w mocy takiej decyzji na skutek oddalenia na nią skargi przez sąd administracyjny, zamyka organom administracyjnym legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej w tym trybie w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte zostały zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego. W skardze na powyższe orzeczenie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, N. W. wniosła o uchylenie postanowienia Kolegium z dnia [...] października 2013 r., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy. WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 1149/13, uchylił zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności. W uzasadnieniu wyjaśnił zakres i kryteria sprawowania sądowej kontroli administracji. Sąd I instancji wskazał, że znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/2009. Uchwała ta ma walor wiążący, a orzekający Sąd akceptuje wyrażone w niej stanowisko i nie dostrzega podstaw do zastosowania art. 269 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą uchwałą wniesienie do organu administracji żądania stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skarga została wcześniej oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, stwarza konieczność wstępnego zbadania przez ten organ przede wszystkim tego, czy nie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności jego merytorycznego rozpoznania, łącząca się z faktem sformułowania przez sąd zwrotu stosunkowego o zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Dokonanie tego rodzaju ustalenia będzie na ogół wymagało zapoznania się z uzasadnieniem zapadłego wyroku, po to, by stwierdzić, czy składniki oceny prawnej sądu, mającej przymiot powagi rzeczy osądzonej, czynią żądanie niedopuszczalnym (stanowią przeszkodę prawną dla nadania mu dalszego biegu w celu wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 158 § 1 k.p.a.). Taka wstępna kwalifikacja żądania może napotykać zasadnicze trudności wówczas, gdy nie dojdzie do sporządzenia uzasadnienia wyroku, tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie. W tej sytuacji badanie będzie musiało ograniczyć się do analizy informacji dostępnych organowi administracji publicznej oraz przedstawionych przez wnoszącego żądanie, winno być jednak dokonane. Zgodnie z uchwałą, uwzględniająca ogół okoliczności konkretnego przypadku ocena dopuszczalności przeprowadzenia postępowania co do przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji znajdzie formalny wyraz albo w decyzji o odmowie wszczęcia tego postępowania, albo stworzy podstawę do wydania decyzji rozstrzygającej o zasadności wniesionego żądania. Sąd I instancji przyjął, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej jest obowiązany rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a. Stanowisko zajęte w sprawie przez Kolegium Sąd I instancji ocenił jako błędne, bazujące na niezasadnym założeniu, że skoro uzasadnienie wyroku w badanej sprawie nie było sporządzane, to automatycznie należy przyjąć, że postępowanie sądowe dotyczyło oceny zgodności z prawem decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym, dotyczącym weryfikacji decyzji ostatecznej o przejęciu na Skarb Państwa gospodarstwa rolnego. Skoro organ nie dysponował treścią uzasadnienia, które nie zostało sporządzone, to nie może się oprzeć na domniemaniu dokonania przez Sąd jakiejkolwiek kwalifikacji w przedmiocie dopuszczalności prowadzenia postępowania. Naruszony tym samym w sprawie został art. 156 § 1 k.p.a. w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną, do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniosło SKO w Ł., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 1777/14, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. W uzasadnieniu wyroku Sąd ten wskazał, że w skardze kasacyjnej powołano podstawę określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a, zarzucając naruszenie prawa procesowego, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami art. 156 § 1 i 158 § 1 k.p.a. i zarzuty te okazały się zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną skargi. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżone postanowieniem SKO w Ł. z dnia [...] października 2013 r., nr [...], które utrzymało w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji SKO w Ł. z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Kolegium z dnia [...] października 2007 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy J. z dnia [...] września 1977 r., nr [...], o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego położonego we wsi K. gm. J.. Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), który w wyniku złożonej przez skarżącej skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 1777/14, uchylił zaskarżony wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 1149/13 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku. Uchylenie zaskarżonego wyroku przez NSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skutkuje powrotem do sytuacji, która istniała przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji. Stosownie bowiem do treści art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podkreślić przy tym należy, że rozpatrując ponownie sprawę wojewódzki sąd administracyjny, a w ślad za nim również i organ, związani są nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny, ale również wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami co do dalszego postępowania. Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 190 zd. 1 p.p.s.a. dotyczyć może tylko dwóch sytuacji, tj. ewentualnej zmiany stanu faktycznego oraz podjęcie, po wydaniu przez NSA, a przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd pierwszej instancji, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania – przez NSA uchwały, w której wyrażona zostanie odmienna wykładnia prawa od przyjętej w wyroku wydanym w tej sprawie w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej. W sprawie niniejszej sytuacje te jednak nie występują. Oznacza to, że ocena legalności zaskarżonego postanowienia będzie prowadzona w oparciu o stanowisko przedstawione przez NSA w przedmiotowym wyroku. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego oraz mając na względzie treść wyroku NSA z dnia 3 czerwca 2015 r., skład orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga zasługuje na oddalenie. W wyroku z dnia 3 czerwca 2015 r. NSA wskazał, że odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego następuje na podstawie art. 61a k.p.a. w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Dalej wyjaśnił, że wadliwe jest także stanowisko, że w okolicznościach sprawy powinno dojść do ewentualnego rozważenia zastosowania art. 156 § 1 k.p.a. i możliwości wydania decyzji na podstawie art. 158 § 1 k.p.a., orzekającej w przedmiocie nieważności. Analizując zaś uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r., sygn. I OPS 6/09, NSA stwierdził, że ocena, jakie okoliczności były przedmiotem kontroli sądu w postępowaniu zakończonym oddaleniem skargi na decyzję, objętą następnie wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności, wymaga uwzględnienia obowiązków ciążących na sądzie administracyjnym, określonych w art. 134 p.p.s.a. Sąd ten rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Oznacza to obowiązek sądu zbadania legalności decyzji wedle stanu faktycznego i prawnego mającego w niej zastosowanie. Przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obliguje sąd do stwierdzenia nieważności kontrolowanego rozstrzygnięcia, jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości jest przesłanką nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i niezależnie od zarzutów skargi sąd administracyjny kwestię właściwości obejmuje badaniem. Zakwestionowanie dokonania przez sąd kontroli w tym zakresie musiałoby oznaczać zakwestionowanie prawidłowości prawomocnego wyroku, do czego organ w trybie weryfikacji materiałów i informacji nie jest uprawniony. Dalej NSA wyjaśnił, że oddalenie skargi na decyzję SKO z [...] listopada 2007 r. nie mogło także być następstwem braku legitymacji po stronie skarżącej. Decyzja ta rozstrzygała wszak wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji z 1977 r., zatem jako wnioskodawczyni skarżąca nie była pozbawiona legitymacji do wniesienia skargi na decyzję załatwiającą odmownie jej wniosek i do niej skierowaną. Nawet niedostateczne rozważenie przez Kolegium wskazanych kwestii w uzasadnieniach postanowień kontrolowanych przez Sąd I instancji nie uzasadniało przy tym uwzględnienia na nie skargi. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę jeśli stwierdzi naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji, nie będąc związany zarzutami skargi, również był zobligowany wziąć pod rozwagę z urzędu okoliczności faktyczne i prawne wynikające z akt sprawy. Brak dostatecznie wnikliwych analiz w postanowieniu Kolegium odmawiającym wszczęcia postępowania nieważnościowego nie mógł mieć zatem wpływu na wynik postępowania. W sprawie nie mogło dojść do merytorycznego badania przesłanki nieważności decyzji z 19 listopada 2007 r., polegającej na wydaniu tej decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, skoro skarga na tę decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, a oddalenie nie było uzasadnione brakiem legitymacji strony skarżącej. Niniejszy skład orzekający będący, na mocy art. 190 p.p.s.a., związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA w wyroku z dnia 3 czerwca 2015 r., stwierdza, że skarga jest niezasadna. WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 18 września 2008 r., w sprawie II SA/Bk 26/08, oddalił skargę N. W. i ostatecznie, w wyniku spóźnionego wniosku o sporządzenie uzasadnienia, uzasadnienie wyroku nie zostało sporządzone. Z akt sprawy II SA/Bk 26/08 wynika jednak, że w skardze z dnia 17 grudnia 2007 r. skarżąca generalnie nie zgadza się z przekazaniem przez jej ojca gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa. Opisuje przy tym swój stan rodzinny i majątkowy, akcentując trudną sytuację, w jakiej się znajduje. Ustanowiony na jej rzecz pełnomocnik z urzędu, w piśmie z dnia [...] lipca 2008 r. uzupełnił skargę w ten sposób, że zaskarżonej decyzji SKO w Ł. zarzucił: 1) naruszenie art. 10 k.p.a. przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a także uniemożliwienie wypowiedzenia się stronom, co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji; 2) naruszenie art. 156 § 1 k.p.a., tj. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, przez uznanie, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w J. z dnia [...] września 1977 r. nie daje podstaw do stwierdzenia jej nieważności, podczas gdy została wydana z naruszeniem art. 28 w związku z art. 30 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. z 1974 r. Nr 21, poz.117 i 118) oraz art. 21 Konstytucji RP, polegające na przejęciu nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego bez spłaty pieniężnej. Jeśli zaś chodzi o wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji SKO w Ł. z dnia [...] października 2007 r., to jako podstawę żądania N. W. wskazała art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. zarzucając organowi wydanie kwestionowanej decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości organu. Zdaniem skarżącej właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy J. z 1977 r., wydanej w przedmiocie przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa za rentę, jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a nie SKO w Ł. Z kolei w skardze do WSA w Białymstoku, na postanowienie SKO w Ł. z dnia [...] października 2013 r., skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 156 § 1 k.p.a. w zw. z art. 158 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji nie nadanie biegu sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji; 2) art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 171 p.p.s.a., poprzez uznanie, iż pomiędzy obecnie rozstrzyganym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, a tym zakończonym wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 18.09.2008 r. zachodzi tożsamość, podczas gdy obecny wniosek oparty jest na innej podstawie prawnej. Jak zatem z powyższego widać, w sprawie niniejszej, spór dotyczy przede wszystkim kwestii, czy wskazana obecnie przez skarżącą podstawa skargi z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., zarzucająca organowi wydanie kwestionowanej decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości organu, dawała podstawę do prowadzenia przez organy tego postępowania, czy też odmowy jego wszczęcia, z uwagi na istnienie prawomocnego wyroku sądowego oddalającego skargę na decyzję tego samego organu w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego. W ocenie niniejszego składu orzekającego, kwestia ta została już przesądzona w wyroku NSA z dnia 3 czerwca 2015 r., który to wyrok, z mocy art. 190 p.p.s.a., wiąże niniejszy Sąd. NSA, co wyraźnie zostało już przywołane powyżej, wyjaśnił, że wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości jest przesłanką nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i niezależnie od zarzutów skargi sąd administracyjny kwestię właściwości objął badaniem. Zakwestionowanie dokonania przez sąd kontroli w tym zakresie musiałoby oznaczać zakwestionowanie prawidłowości prawomocnego wyroku, do czego organ w trybie weryfikacji materiałów i informacji nie jest uprawniony. Brak dostatecznie wnikliwych analiz w postanowieniu Kolegium odmawiającym wszczęcia postępowania nieważnościowego nie mógł mieć zatem wpływu na wynik postępowania. W sprawie nie mogło dojść do merytorycznego badania przesłanki nieważności decyzji z [...] listopada 2007 r., polegającej na wydaniu tej decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, skoro skarga na tę decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, a oddalenie nie było uzasadnione brakiem legitymacji strony skarżącej. Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela powyższe stanowisko NSA i stwierdza, że w okolicznościach niniejszej sprawy zasadnym jest twierdzenie, że brak jest podstaw do kolejnego badania przesłanki nieważności decyzji z [...] listopada 2007 r., polegającej na wydaniu tej decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, skoro kwestia ta była już badana w postępowaniu sądowym zakończonym wydaniem prawomocnego wyroku z dnia 18 września 2008 r. w sprawie II SA/Bk 26/08. Sprzeciwia się temu art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a także art. 171 p.p.s.a., zgodnie z którym wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Stąd jako całkowicie niezasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art. 170 p.p.s.a. i art. 171 p.p.s.a. Jeśli zaś chodzi o kolejny zarzut podniesiony w skardze, to w ocenie Sądu jest on również niezasadny. Odnośnie naruszenia art. 156 § 1 k.p.a. w zw. z art. 158 k.p.a., wypowiedział się już bowiem także NSA w wyroku z dnia 3 czerwca 2015 r. W jego ocenie, wadliwe jest stanowisko, że w okolicznościach sprawy powinno dojść do ewentualnego rozważenia zastosowania art. 156 § 1 k.p.a. i możliwości wydania decyzji na podstawie art. 158 § 1 k.p.a., orzekającej w przedmiocie nieważności. Sąd w składzie niniejszym powyższy pogląd popiera, a dodatkowo, na mocy art. 190 p.p.s.a., jest nim związany. Kierując się natomiast wymogami wynikającymi z art. 134 p.p.s.a. i z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poglądami wyrażonymi w uchwale siedmiu sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt I OPS 6/2009 oraz stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1777/14, po szczegółowej analizie zgromadzonego materiału dowodowego, stwierdzić należy, że brak jest, w ocenie niniejszego składu orzekającego, podstaw do przyjęcia, aby decyzja SKO w Ł. z dnia [...] listopada 2007 r. dotknięta była którąkolwiek z pozostałych wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., ani też, aby WSA w Białymstoku rozpoznając sprawę zakończoną wyrokiem z dnia 18 września 2008 r. o sygn. II SA/Bk 26/08, pozostawił poza oceną którąkolwiek z tych wad. Zauważenia przy tym wymaga, że nawet skarżąca w niniejszej skardze nie twierdzi, aby poza zarzucaną przez nią obecnie wadą z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., wystąpiła jakakolwiek inna wada wskazana enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i prawidłowy, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Mające natomiast zastosowanie w sprawie przepisy zostały także należycie zinterpretowane i użyte. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych orzeczeń. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło