II SA/Bk 563/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 07 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M. B. R. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2005 r., nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta G. o wymeldowaniu M. B. R. z pobytu stałego z budynku mieszkalnego położonego przy ulicy [...] w G. Stan faktyczny przedstawiał się następująco: Pismem z dnia [...] listopada 2004 r. G. R. wniosła o wymeldowanie córki M. B. R. z pobytu stałego w lokalu położonym w G. przy ulicy [...]. Wniosek swój uzasadniła między innymi tym, iż po śmierci męża nabyła w całości prawo do własności nieruchomości. Mieszkała sama. Od grudnia 2003 r. jest pod opieką córek D. J. i I. M. w D. G. Dom w G. chciałaby w najbliższym czasie sprzedać. Córka M. B. R. od ponad 20 lat przebywa i mieszka w B. Jako osoba zameldowana w G. przy ulicy [...] rości sobie prawo do przebywania w tym domu. Wymieniła zamek w tym lokalu i klucze oddała K. R. (synowi wnioskodawczyni). Z ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnych wynika, że obecnie właścicielem nieruchomości zabudowanej przedmiotowym lokalem jest G. R. G. R. wyjaśniła, że M. B. R. około 23 lat temu wyjechała do B. Około 5 – 6 lat temu sporadycznie pokazywała się w przedmiotowym lokalu – raz na miesiąc, czy trzy miesiące. Córka posiadała w przedmiotowym lokalu tylko część swoich rzeczy osobistych – w lecie są to rzeczy zimowe, a zimą letnie. M. B. R. wymieniła zamek w drzwiach do przedmiotowego lokalu (protokół z dnia 27 grudnia 2004r.). Do domu wpuściła brata K. i jego syna. Ją zaś (tj. wnioskodawczynię) postanowiła ubezwłasnowolnić (pismo z dnia [...] stycznia 2005 r.). Sprawa o ubezwłasnowolnienie nie ma jednak nic wspólnego z niniejszą. M. B. R. podała, iż przedmiotowy lokal opuściła we wrześniu 1981 r. wyjeżdżając do szkoły. Od tego czasu zameldowana jest na pobyt czasowy w B., obecnie przy ulicy W. m[...]. Lokal w G. opuściła dobrowolnie. Zabrała ze sobą najpotrzebniejsze rzeczy osobiste. Część jej rzeczy pozostała w G. przy ulicy [...], tj. telewizor, pianino, ubrania, książki, chodnik, wazony, naczynia kuchenne (protokuł z dnia 27 grudnia 2004 r.). Matka jest chora na otępienie starcze, w związku z czym złożona jest sprawa o jej ubezwłasnowolnienie (pismo z dnia [...] stycznia 2005 r.). W sierpniu 2004 r. gdy była w domu (w przedmiotowym lokalu) siostra D. J. powiedziała, że chce zabrać matkę do siebie. Zamierza w związku z tym umocnić drzwi wejściowe do przedmiotowego lokalu wstawiając dodatkowe zamki. Siostra pytała ją, czy będzie przyjeżdżała do domu, co było dziwne, gdyż nie ma samodzielnego mieszkania (w B. wynajmuje pokój) gdzie mogłaby czuć się swobodnie, np. spędzić święta. Nowe zamki nie zostały wstawione, natomiast wymieniono jeden z dotychczasowych zamków. Klucze oddano sąsiadce. Nie chciała, aby pod jej nieobecność sąsiadka wchodziła do lokalu, więc sama wymieniła zamek. Nowy klucz przekazała bratu K. Pobyt w B. traktuje jako tymczasowy, a nie stały. W ostatnich latach przyjeżdżała rzadziej, ale nie sporadycznie. Tłumaczyła matce, że jej rzadsze przyjazdy do G. służyły rozwojowi wewnętrznemu, zaniedbywanym dotychczas kontaktom towarzyskim. W G. była co miesiąc, co 3 tygodnie. Myła okna, sprzątała, opiekowała się matką. Podczas jej pobytu w B. domem opiekuje się brat K.. Siostry D. J. i I. M. (u których wnioskodawczyni przebywa obecnie w D. G.) manipulują matką (pismo z dnia 21 stycznia 2005 r.) W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy decyzją z dnia[...] stycznia 2005 r. Burmistrza G. orzeczono o wymeldowaniu M. B. R. z pobytu stałego w budynku mieszkalnym położonym przy ul. [...] w G. Jako podstawę prawną wskazano art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. M. B. R. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewody P. W odwołaniu podała, iż siostry chcą sprzedać nieruchomość zabudowaną budynkiem mieszkalnym, manipulują matką, wykorzystują jej chorobę. Obecnie toczy się sprawa o ubezwłasnowolnienie matki. Zaskarżona decyzja została więc podjęta pochopnie. Należało zaczekać, tak jak to uczynił Sąd Rejonowy w G. w sprawie o eksmisję z przedmiotowego lokalu K. R. Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta G. Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji wskazując, że zostały spełnione, w niniejszym stanie faktycznym, przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., nr 87 poz. 960 ze zm.) Przepis powyższy stanowi, iż organ gminy wydaje na wniosek strony bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W uzasadnieniu decyzji organ wywodził, że jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie jest opuszczenie przez osobę jej dotychczasowego miejsca stałego zameldowania. Jakkolwiek zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ogranicza się do konfrontacji stanowisk stron postępowania, to jest wystarczający przy ocenie istotnych w sprawie okoliczności. Bezsprzecznym mianowicie jest, że M. B. R. od 23 lat przebywa w B. Tu kontynuowała naukę, ukończyła studia, podjęła pracę. Tutaj też pozostaje zameldowana na pobyt czasowy od [...] października 2004 r. do [...] czerwca 2005 r. pod adresem: B., ul. W. m [...]. Nie ulega też wątpliwości, że skarżąca mieszkając w B. przyjeżdżała do G. Spędzała tu, np. święta, co zdaniem organu odwoławczego jest oczywiste, skoro przedmiotowy lokal jest jej domem rodzinnym. Doświadczenie życiowe uczy jednak przy tym, że pełnoletnia osoba dąży do samodzielności. Po ukończeniu nauki podejmuje pracę, zmienia miejsce pobytu. Sama skarżąca przyznała, że jej rzadsze przyjazdy do miejsca stałego zameldowania wynikały, jak to określiła, z jej rozwoju wewnętrznego, czy kontaktów towarzyskich. Powyższe wskazuje więc, że to nie w G., a właśnie w B. skarżąca przebywając od 23 lat ulokowała centrum swoich spraw życiowych. Oczywistym, zdaniem organu odwoławczego, jest również fakt istniejącego konfliktu pomiędzy stronami postępowania. Z wniosku M. B. R. toczy się sprawa o ubezwłasnowolnienie G. R. Jakkolwiek działania skarżącej w tym zakresie podyktowane są dobrem matki, to niedopuszczalne i nieskuteczne jest powiązanie zameldowania z gwarancją osiągnięcia rezultatu mieszczącego się w granicach innej sprawy. Celem ewidencji ludności jest bowiem rejestracja danych o miejscu pobytu osób, a jak wyżej stwierdzono skarżąca w miejscu stałego zameldowania nie mieszkała. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku M. B. R. (reprezentowana przez pełnomocnika) zarzuciła decyzji Wojewody P. naruszenie przepisów art. 30 § 1 i 2 kpa, art. 97 § 1 pkt 3, 4 kpa, art. 156 § 1 pkt 7 kpa w związku z art. 82 kc oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.). Zdaniem skarżącej, błędne jest stanowisko organów, które przyjęły, iż skarżąca opuściła miejsce stałego zameldowania, skoro często przyjeżdża do G. do domu przy ulicy [...] i tam przechowuje własne rzeczy (meble, książki, pianino, odzież, rzeczy osobiste). Wniosek o wymeldowanie, według skarżącej, matka G. R. złożyła w stanie otępienia starczego i pod wpływem jej sióstr. Oświadczenie woli o wymeldowaniu zostało złożone wadliwie, gdyż wnioskodawczyni nie posiadała zdolności do czynności prawnych. Świadczyła o tym opinia lekarska i tocząca się sprawa o ubezwłasnowolnienie G.R. Zarzuciła organom administracji naruszenie art. 97 § 1 pkt 3, 4 poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu zakończenia sprawy o ubezwłasnowolnienie G. R. i ustanowienie dla niej opiekuna prawnego. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutu zaniechania zawieszenia postępowania, organ wskazał, iż w świetle art. 97 § 1 pkt 3 kpa postępowanie zawiesza się dopiero w razie utraty przez stronę zdolności do czynności prawnych, a sam fakt zawisłości sprawy o ubezwłasnowolnienie nie ograniczał wnioskodawczyni prawa do podejmowania czynności prawnych. Rozpatrzenie sprawy o wymeldowanie nie zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy o ubezwłasnowolnienie, gdyż nie stanowiło to zagadnienia wstępnego w świetle art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W toku niniejszego postępowania sądowego zapadło postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] czerwca 2005 r. (sygn. akt [...]), mocą którego orzeczono o całkowitym ubezwłasnowolnieniu G. R. Z tego powodu Sąd zawiesił postępowanie sądowo – administracyjne, a podjął je po ustanowieniu opiekuna prawnego dla G. R. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji Sąd sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę decyzji, postanowień, aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 20202 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a okoliczności podniesione w skardze nie podważają jej legalności. Dlatego też skarga podlegała oddaleniu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa procesowego, polegającego na zaniechaniu zawieszenia postępowania administracyjnego, Sąd stwierdził że nie jest on zasadny. Art. 97 § 1 pkt 3 kpa obliguje organ do zawieszenia postępowania w razie utraty przez stronę zdolności do czynności prawnych, a kwestię utraty zdolności do czynności prawnych regulują przepisy kodeksu cywilnego, do którego odsyła przepis art. 30 § 1 kpa. Natomiast art. 13 Kodeksu cywilnego stanowi, iż osoba ubezwłasnowolniona całkowicie nie posiada zdolności do czynności prawnych. O ubezwłasnowolnieniu orzeka jedynie sąd i takie postanowienie zapadło wobec G. R., ale dopiero w dniu [...] czerwca 2005 r. (sprawa o sygn. [...] Sądu Okręgowego w K.) tj. po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego i po wydaniu zaskarżonej decyzji. Orzeczenie o ubezwłasnowolnieniu całkowitym G. R. zostało wydane w toku niniejszego postępowania sądowo – administracyjnego i dopiero w tym momencie zaistniała przesłanka do zawieszenia postępowania z powodu utraty przez wnioskodawczynię zdolności do czynności prawnych. W oparciu o treść art. 124 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zawiesił postępowanie, a podjął je po ustanowieniu opiekuna prawnego dla G. R. (art. 128 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Nie było też podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego z mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa., albowiem toczące się jednocześnie z postępowaniem administracyjnym postępowanie sądowe o ubezwłasnowolnienie i jego wynik - nie stanowiły zagadnienia wstępnego dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie, skoro zakres przedmiotowy postępowania sądowego nie był związany z okolicznościami dotyczącymi wymeldowania. Jak słusznie zauważył organ II instancji, postępowanie o wymeldowanie może toczyć się nie tylko z wniosku konkretnej osoby, ale także z urzędu pod kątem zaistnienia przesłanek o jakich stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993). Wspomniany art. 15 ust. 2 ustawy obliguje organ do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się, że opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyrażny, nie tylko poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Zamiar opuszczenia lokalu przejawia się między innymi w założeniu, w nowym miejscu zamieszkania, ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (wyroki NSA: z dnia 16 września 1986 r. – III SA/ 437/86; z dnia 3 sierpnia 1985 r. – SA/Gd 573/85; z dnia 18 marca 1987 r. – SA/Gd 1073/86; z dnia 16 kwietnia 1987 r. – SA/Wr 110/87; z dnia 17 marca 2003 r. – NSA 2323/02). Na gruncie sprawy niniejszej zostały spełnione przesłanki trwałości i dobrowolności opuszczenia przez M. B. R. lokalu mieszkalnego położonego przy ulicy [...] w G. Nie jest sporną w sprawie okoliczność, że skarżąca od ponad 20 lat nie mieszka w G., tylko w B., gdzie ukończyła studia, podjęła pracę, przeniosła własne centrum życiowe. Przesłuchana do protokołu w dniu 27 grudnia 2004 r. skarżąca przyznała, że mieszkanie w G. opuściła dobrowolnie. Fakt, że skarżąca pozostawiła w domu matki G. R. własne rzeczy, że przyjeżdża do lokalu i pomaga matce, spędza urlopy czy święta, nie przesądza o scentralizowaniu jej spraw życiowych w G. Organy, w sposób wyczerpujący i staranny zebrały materiał dowodowy oraz dokonały obiektywnej jego oceny, zachowując zasady wyrażone w art. 7, 77, 80 kpa. Zaznaczyć należy, że czynność wymeldowania jest czynnością materialno – techniczną, która nie niweczy uprawnień własnościowych. Jak wynika z materiału dowodowego, konflikty rodzinne dotyczą wzajemnych roszczeń majątkowych dotyczących nieruchomości położonej w G., a będącej aktualnie własnością G. R.. Sprawy majątkowe pozostają poza sferą decyzji o wymeldowaniu i nie mają wpływu na jej podjęcie w postępowaniu administracyjnym. Mając na względzie powyższe okoliczności orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).