II SA/Bk 565/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Danuta Tryniszewska - Bytys (spr.), po rozpoznaniu w dniu 09 sierpnia 2007r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. B. na pismo Burmistrza S. z dnia [...] stycznia 2007 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania i odmowy wykupienia nieruchomości p o s t a n a w i a odrzucić skargę Pismem z dnia 16 stycznia 2007 r. (data wpływu do Urzędu Miejskiego w S. – 17 stycznia 2007 r.) zatytułowanym "Wezwanie" G. B. zwrócił się do Burmistrza S. o wykupienie należącej do niego działki położonej w G. przy ul. B. [...] o nr geod. [...] i powierzchni [...] m2, ewentualnie do złożenia oferty przyznania nieruchomości zamiennej. Uzasadniając wniosek wskazał, iż w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego części gminy S. w obrębie geodezyjnym G. i S. przynajmniej połowa należącej do niego działki nr [...] została przeznaczona pod ul. B. w G. W związku z tym działka straci swoją dotychczasową użyteczność i stanie się bezwartościowa. Podał, iż zamierzał wybudować na niej zakład usługowy, albowiem jest położona na terenie oznaczonym na rysunku planu miejscowego, stanowiącym załącznik do uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] kwietnia 2004 r. – symbolem 9U. Realizacja na części tej działki ulicy B. uniemożliwi mu wykorzystanie jej zgodnie z własnymi planami. Jako podstawę prawną swego żądania wskazał art. 36 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ze zm.). W odpowiedzi na powyższe żądanie Urząd Miejski w S. wystosował do G. B. pismo z dnia 25 stycznia 2007 r., w którym powołując się na treść przepisów art. 35 i 36 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przedstawił zasady obowiązujące przy przyznawaniu odszkodowania i zasady odkupu nieruchomości położonych na terenach, na których wszedł w życie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Wskazano w szczególności, iż koniecznym warunkiem uzyskania odszkodowania od gminy lub wykupienia przez nią nieruchomości jest niemożliwość korzystania z działki w sposób dotychczasowy, jeśli niemożliwość ta zaistniała na skutek wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem organu sytuacja taka nie ma w sprawie miejsca, albowiem w uchwale Rady Miejskiej w S. z dnia [...] kwietnia 2004 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części gminy S. w obrębie geodezyjnym wsi G. i S. nie ustala się dla nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...] innego niż dotychczasowy tymczasowego sposobu jej zagospodarowania. W dniu 14 czerwca 2007 r. G. B. złożył w Urzędzie Miejskim w S. wniosek, kierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zawierający żądanie przyznania odszkodowania z tytułu obniżenia wartości jego działki o nr geodezyjnym [...] położonej w G. przy ul. S. B. w związku ze zmienionym na niekorzyść przeznaczeniem tej działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przez Radę Miejską w S. w dniu [...] kwietnia 2004 r. W dniu 27 czerwca 2007 r. G. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, za pośrednictwem Urzędu Miejskiego w S., skargę na odmowę wykupienia działki nr [...] i wypłacenia odszkodowania wraz z wnioskiem o przyznanie odszkodowania z tytułu obniżenia wartości tej działki. Uzasadniając skargę przytoczył argumenty identyczne z podniesionymi we wniosku z dnia 17 stycznia 2007 r. W odpowiedzi na skargę Burmistrz S. wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na działalność organów administracji publicznej jest obwarowane szczególnymi warunkami, bez spełnienia których nie może być ona poddana merytorycznemu badaniu. Przede wszystkim skarga powinna dotyczyć sprawy należącej do właściwości sądów administracyjnych tj. takiej, w której kognicja tych sądów jest dopuszczalna. Stosownie bowiem do przepisu art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Właściwość sądów administracyjnych wyznacza przede wszystkim przepis art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie. Akt o randze ustawowej może określać tę właściwość pozytywnie - poprzez wskazanie kategorii spraw, w których dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego lub negatywnie - poprzez wskazanie kategorii spraw wyłączonych spod tej właściwości lub też wskazanie wprost na właściwość innego sądu. Skarga wniesiona w sprawie, w której właściwość sądu administracyjnego jest wyłączona, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarżący wskazał w piśmie z dnia 17 stycznia 2007 r., iż skierowane do Burmistrza S. żądanie wykupienia działki o nr [...], ewentualnie złożenia oferty przyznania działki zamiennej jest związane z wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części gminy S. zatwierdzonego Uchwałą Rady Miejskiej S. z dnia [...] kwietnia 2004 r. Jako podstawę prawną żądania wskazał przepis art. 36 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ze zm.) powoływanej dalej jako u.p.z.p. Z kolei w skardze podał, iż działalność organów gminy S. kwestionuje w oparciu o art. 36 ust. 1 i 3 oraz art. 37 ust. 1, 2 i 10 u.p.z.p. tj. kwestionuje odmowę wykupienia działki i wypłacenia odszkodowania oraz żąda przyznania odszkodowania z tytułu obniżenia wartości jego działki. Wskazać trzeba, iż powołane przez skarżącego przepisy regulują zasady wzajemnych rozliczeń pomiędzy właścicielem (użytkownikiem wieczystym) działki a gminą, jeśli działka położona jest na terenie, na którym wszedł w życie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i w związku tym zdarzeniem prawnym korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone. Właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości może wówczas żądać od gminy: odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę (art. 36 ust. 1 pkt 1) albo wykupienia nieruchomości lub jej części (art. 36 ust. 1 pkt 2). Zgodnie z art. 36 ust. 2 p.p.s.a. realizacja roszczeń, o których mowa w ust. 1 może nastąpić również w drodze zaoferowania przez gminę właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości zamiennej. Z kolei powołany w skardze art. 36 ust. 3 u.p.z.p. reguluje przyznanie właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości odszkodowania z tytułu obniżenia jej wartości, jeśli nieruchomość ta staje się przedmiotem zbycia, a w/w podmioty nie skorzystały z żądań przysługujących na podstawie art. 36 ust. 1 i 2 u.p.z.p. W przepisie art. 37 ust. 1 u.p.z.p. zawarto zasady ustalania wysokości odszkodowań (powołany w skardze art. 37 ust. 2 u.p.z.p. utracił moc z dniem 22 września 2004 r.). W doktrynie wskazuje się, iż spory, o których mowa w art. 36 ust. 1 – 3 u.p.z.p. mają charakter cywilnoprawny, a wypłata odszkodowania, kwestia wykupu działki lub złożenie przez gminę oferty przyznania działki zamiennej powinny zostać uregulowane w drodze stosownej umowy między stronami tj. między właścicielem (użytkownikiem wieczystym) a gminą. Jeśli umowa taka nie dojdzie do skutku - rozstrzygnięcia należy poszukiwać przed sądem powszechnym i to przed ten sąd, a nie sąd administracyjny, aktualni i byli właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości powinni zgłaszać swoje żądania przeciwko gminie (vide Z. Niewiadomski "Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz.", Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2006, s. 295). Konsekwencją cywilnoprawnego charakteru wskazanych roszczeń jest regulacja art. 37 ust. 10 u.p.z.p., zgodnie z którym spory w sprawach wymienionych w art. 36 ust. 1 – 3 u.p.z.p. rozstrzygają sądy powszechne. W niniejszej sprawie mamy zatem do czynienia z sytuacją wniesienia do sądu administracyjnego skargi na działalność administracji publicznej w dziedzinie, która została ustawowo wyłączona spod właściwości tego sądu, a przekazana sądowi powszechnemu. W takim przypadku sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej oceny zajętego przez organy gminy stanowiska w kwestii cywilnoprawnego żądania zgłoszonego przez skarżącego. Z tych samych względów niedopuszczalne jest orzekanie przez tutejszy sąd w przedmiocie żądania odszkodowania zgłoszonego w piśmie z dnia 14 czerwca 2007 r., a kierowanego do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Mając powyższe na uwadze na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.