II SA/Bk 57/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 08 marca 2007 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania organu I instancji w sprawie nakazania rozbiórki miejsca ustawienia obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego E. K. kwotę 900 (słownie: dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.- Wnioskiem z 7 maja 2004r. skarżący E. K. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z żądaniem spowodowania odsunięcia – na przepisową odległość od okien jego budynku mieszkalnego - placu gospodarczego ze śmietnikiem i trzepakiem, służących potrzebom mieszkańców bloku pozostającego w zasobach Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w B., położonego przy ul. O. [...]. Organ I instancji, po przeprowadzeniu w sprawie postępowania, decyzją z [...] listopada 2004r., powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, nałożył na Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" w B. obowiązek wykonania w terminie do 30 kwietnia 2005r. rozbiórki miejsca ustawienia kontenera na odpadki stałe na nieruchomości w B. przy ul. O. [...] przy granicy z działką skarżącego przy ul. Rz. [...] oraz po wykonaniu powyższego obowiązku i uporządkowaniu terenu powiadomienia inspektoratu. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że inwestor placyku gospodarczego, na którym usytuowany jest kontener pełniący funkcję śmietnika na odpady bytowe, to jest Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w B., użytkuje przedmiotowy obiekt od 1989r., przy czym pierwotnie w danym miejscu śmietnika nie było, były tam bowiem parkowane samochody osobowe, co wynika z oświadczenia skarżącego i przedstawionych przez niego zdjęć terenu. Nadto organ podniósł, że inwestor nie przedłożył dokumentacji wykazującej, że obiekt został zrealizowany legalnie. Stosownie do obowiązujących w dacie usytuowania obiektu przepisów w sprawie warunków technicznych wymaganych dla placyków gospodarczych, odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe powinna wynosić co najmniej 10m od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz co najmniej 3m od granicy z działką sąsiednią, natomiast w niniejszej sprawie odległość od granicy z działką skarżącego wynosi 1m, zaś od budynku mieszkalnego z otworami okiennymi około 5m. Odwołanie od powyższej decyzji wywiodła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w B. i podniosła, że plac gospodarczy na kontener został urządzony na podstawie planu realizacyjnego z 14 sierpnia 1997r. z tą modyfikacją jedynie, iż spółdzielnia zrezygnowała z wykonania murowanej konstrukcji osłony śmietnikowej. Problemy pojawiły się w momencie gdy skarżący rozpoczął w 1992r. starania zmierzające do uzyskania pozwolenia na budowę domu na sąsiadującej posesji przy ul. Rz. [...]. Skarżący występował przeciwko spółdzielni z roszczeniami cywilnymi. Prawomocnym wyrokiem z [...] lutego 1995r. Sąd Rejonowy w B. nakazując spółdzielni usunięcie nasypu ziemnego od strony posesji skarżącego i zlokalizowanych na nim miejsc parkingowych, stwierdził w uzasadnieniu wyroku, iż "jedynie śmietnik jest zgodny z planem realizacyjnym". Kolejnym wyrokiem Sąd Rejonowy w B. nakazał wykonanie murowanej osłony śmietnikowej lecz orzeczenie w tym zakresie zostało uchylone przez Sąd Okręgowy w B. Nie godząc się z wyrokami sądu powszechnego skarżący zainicjował postępowanie przed Powiatowym Inspektoratem Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., które zakończyło się decyzją tego organu z [...].11.1999r. Nr [...] odmawiającą ingerencji z racji ustalenia zgodności lokalizacji placu gospodarczego pod śmietnik i trzepak z zatwierdzonym planem realizacyjnym. Również żadnego skutku dla skarżącego nie wywołała próba interwencji u powiatowego inspektora sanitarnego podjęta z 2000r. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2005r. orzekł o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzeniu postępowania pierwszej instancji. Organ stwierdził, że na granicy działek o nr geod. [...] i [...] , znajdujących się przy ul. Rz. [...] i O. [...] w B., usytuowany jest plac gospodarczy, na którym znajduje się kontener na śmieci oraz trzepak. W aktach sprawy brak jest pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego Spółdzielni oraz przedmiotowego placyku jak też planu realizacyjnego, które to dokumenty w świetle odpowiedzi Urzędu Miejskiego w B. zostały na podstawie §8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 25 lipca 1984r. w sprawie zasad klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji oraz zasad i trybu przekazywania materiałów do archiwum, państwowego zniszczone. Mając na uwadze, że kwestia legalności usytuowania przedmiotowego obiektu została rozstrzygnięta wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2000r. sygn. akt [...] wydanym przez Sąd Okręgowy w B., którym oddalono powództwo E. K. w sprawie usunięcia przedmiotowego placu – stosownie do art. 365 kpc stanowiącego, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe a w wypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby, należało postępowanie w sprawie umorzyć na podstawie art. 105 kpa. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję wywiódł E. K. i zarzucił błędne przyjęcie, iż zachodziła określona w art. 105 § 1 kpa podstawa do umorzenia postępowania ze względu na istnienie powagi rzeczy osądzonej. Skarżący podniósł, że przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w B. z [...] sierpnia 2000r. w sprawie [...] było roszczenie negatoryjne, oparte na zarzucie bezprawia związanego z ingerencją w cudze prawo własności nie zaś – będąca przedmiotem niniejszego postępowania - zgodność lokalizacji obiektu budowlanego z obowiązującymi normami prawa administracyjnego, co w świetle art. 366 kpc, z uwagi na inną podstawę sporu i przedmiot rozstrzygnięcia, wyłącza istnienie przesłanki res iudicata. Podnosząc powyższy zarzut i rozwijając go w uzasadnieniu skargi, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zarządzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2005r. oddalił skargę. Sąd podzielił wprawdzie słuszność podniesionego w skardze zarzutu, że wyrok sądu cywilnego nie rozstrzygał o legalności usytuowania placyku gospodarczego, gdyż nie jest rolą sądu cywilnego rozstrzyganie spraw z zakresu prawa budowlanego oraz sprawowanie nadzoru i kontroli na przestrzeganiem tego prawa, jednakże stwierdził, że w obrocie prawnym funkcjonuje wcześniejsza ostateczna decyzja organu nadzoru budowlanego rozstrzygająca o kwestii wybudowania przedmiotowego placyku gospodarczego - to jest decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 1999r., wydana również na wniosek skarżącego z dnia 30 września 1999r. Obecny wniosek skarżącego złożony w dniu 7 maja 2004r. dotyczy tego samego problemu, to jest spowodowania odsunięcia miejsca ustawienia kontenera na śmieci i trzepaka od nieruchomości skarżącego. Organ nadzoru budowlanego nie mógł rozstrzygać raz jeszcze o takim samym wniosku, będąc związany wcześniejszym ostatecznym załatwieniem sprawy, która nie mogła być ponownie przedmiotem kolejnego zwykłego postępowania administracyjnego. Wskazuje na to treść przepisu art. 156§1 pkt 3 kpa. O tożsamości obu postępowań administracyjnych świadczą te same okoliczności faktyczne obu spraw, tożsamość stron oraz ten sam stan prawny, tożsamość przepisów prawnych stanowiących podstawę oceny sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł E. K. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez przyjęcie w zaskarżonym wyroku, iż miał w sprawie administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją o umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji zastosowanie przepis art. 105 kpa w zw. z art. 156§1 pkt 3 kpa, pomimo iż decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] listopada 1999r., na którą powołał się Sąd I instancji, jako mająca przesądzać o tożsamości sprawy i zaistnieniu przesłanki res iudicata, został wydana na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane, zaś postępowanie w sprawie niniejszej wszczęto ze względu na samowolę budowlaną a więc stan faktyczny podlegający usunięciu na podstawie innego przepisu Prawa budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] listopada 2006r. wydanym w sprawie sygn. akt [...] uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że niesłusznie Sąd I instancji przyjął fakt wydania decyzji z dnia [...] listopada 1999r. jako stanowiący przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa a w konsekwencji uzasadniającą przyjęcie, że zaistniała określona w art. 105 §1 kpa przesłanka do umorzenia postępowania administracyjnego. Sprawa zakończona decyzją z dnia [...] listopada 1999r. toczyła się bowiem na podstawie prawnej określonej w art. 66 prawa budowlanego, zaś wydana w niniejszej sprawie decyzja administracyjna jako podstawę prawną rozstrzygnięcia, powoływała przepisy o likwidacji samowoli budowlanej. Przesłanki prawne orzekania na podstawie art. 66 prawa budowlanego i przesłanki rozstrzygnięcia o samowoli budowlanej są odmiennie określone. Odmienne przesłanki prawne wydania decyzji administracyjnej wskazują na to, że pomiędzy tymi sprawami nie zachodzi tożsamości przedmiotowa a w konsekwencji, że są to dwie różne sprawy administracyjne. Nadto NSA podkreślił, że słusznie Sąd I instancji przyjął, iż nieprawidłowo organ odwoławczy jako podstawę do zastosowania art. 105§1 kpa w zw. z art. 156§1 pkt 3 kpa uznał wydanie w sprawie cywilnej w drugiej instancji wyroku oddalającego powództwo skarżącego o nakaz odsunięcia przedmiotowego placyku gospodarczego pod kontener na odpadki i trzepak nie jest bowiem tożsama ze sprawą niniejszą pod względem przedmiotowym. W oparciu o treść akt sprawy cywilnej NSA wskazał, że Sąd cywilny I instancji uwzględnił powództwo skarżącego, opierając się na opinii biegłego sądowego wydanej z uwzględnieniem m.in. dokumentacji budowlanej, zaś w wyniku zaskarżenia tego wyroku przez Spółdzielnię Mieszkaniową Sąd cywilny II instancji uchylił wyroku Sądu I instancji i oddalił powództwo, wskazując, że sprawa dotycząca przedmiotowego placyku gospodarczego powinna być rozstrzygana jako sprawa administracyjna na podstawie przepisów ustawy – Prawo budowlane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W przedmiotowej sprawie odwoławczy organ administracyjny oraz sąd administracyjny co do zasady stanęły na stanowisku, że postępowanie zainicjowane wnioskiem E. K. z dnia 7 maja 2004r. dotyczące spowodowania odsunięcia – na przepisową odległość od okien jego budynku mieszkalnego placu gospodarczego ze śmietnikiem i trzepakiem należy umorzyć, gdyż sprawa o tak określonym przedmiocie postępowania była już uprzednio rozstrzygnięta. Przy czym sąd administracyjny uznał, że interpretacja pojęcia tożsamości spraw przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji administracyjnej jest błędna. Organ administracyjny jako podstawę umorzenie sprawy przyjął wyrok wydany w sprawie cywilnej. W ocenie sądu administracyjnego u podstawy umorzenia nie mógł lec wyrok wydany w sprawie cywilnej, gdyż wyrok ten dotyczył wyłącznie negatoryjnych roszczeń skarżącego w stosunku do spółdzielni mieszkaniowej, związanych z ochroną prawa własności skarżącego oraz naruszeniami tego prawa ponad przeciętną miarę ( art. 144 w zw. z art. 222 § 2 kc). Sąd cywilny nie jest władny do rozstrzygania spraw z zakresu prawa budowlanego oraz sprawowania nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem tego prawa. Sąd administracyjny uznał, że umorzenie postępowania uzasadnione było tożsamością sprawy niniejszej ze sprawą zakończoną ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 1999r. rozstrzygającą o kwestii wybudowania przedmiotowego placu gospodarczego. Z uwagi na rozbieżności interpretacyjne pojęcia tożsamości spraw, stanowiącego podstawę umorzenia postępowania administracyjnego ( art. 105 § 1 w zw. z art. 156 §1 pkt 3 kpa) Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia [...] sierpnia 2005r. dokonał wykładni prawnej tego pojęcia. Sąd kasacyjny stanął na stanowisku, że w przypadku odmiennych przesłanek prawnych wydania decyzji administracyjnych nie zachodzi tożsamość przedmiotowa spraw. Sąd I instancji niesłusznie zatem wskazał decyzję z dnia [...] listopada 1999r. jako fakt uzasadniający umorzenie postępowania, gdyż decyzja ta została wydana w oparciu o treść art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, natomiast decyzja wydana w sprawie niniejszej jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powoływała przepisy o likwidacji samowoli budowlanej. Są to zatem dwie różne sprawy administracyjne. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny uznał, podzielając w tym zakresie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że również organ odwoławczy wskazał nieprawidłową podstawę do zastosowania art. 105 §1 w zw. z art. 156 §1 pkt 3 kpa, gdyż sprawa rozstrzygnięta wyrokiem cywilnym dotyczącym roszczeń negatoryjnych skarżącego nie jest tożsama ze sprawą z zakresu prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny, związany powyższą wykładnią prawną pojęcia tożsamości spraw, rozpoznając sprawę ponownie, uchylił zaskarżoną decyzję administracyjną, która w wyniku błędnej interpretacji przez organ pojęcia tożsamości spraw została wydana z naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 105 §1 w zw. z art. 156 §1 pkt 3 kpa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku – art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego poniesionych przez niego kosztów postępowania sądowego – art. 200 w zw. z art. 210 §1 w/w ustawy.