II SA/Bk 570/24

WyrokWSA w Białymstoku2025-02-19

Skład orzekający: Dariusz Marian Zalewski, Marcin Kojło, Justyna Siemieniako

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zasadne jest nałożenie grzywny w celu przymuszenia na zobowiązanego, który uchyla się od wykonania ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę budynku, pomimo jego trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej oraz deklaracji o zamiarze legalizacji obiektu?
Ratio decidendi
Nałożenie grzywny w celu przymuszenia jest zasadne, gdy zobowiązany uchyla się od wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej nakazującej rozbiórkę. Grzywna ta stanowi środek przymusu, a nie karę, i jej celem jest skłonienie zobowiązanego do wykonania obowiązku poprzez dolegliwość finansową. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego, a sytuacja osobista zobowiązanego nie stanowi podstawy do odstąpienia od egzekucji, chyba że obowiązek został wykonany lub stał się bezprzedmiotowy. Grzywna ma charakter zwrotny i może zostać umorzona lub zwrócona po wykonaniu obowiązku.
Stan faktyczny
W sprawie skarżący A. K. kwestionował postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie PINB o nałożeniu na niego grzywny w celu przymuszenia w wysokości ponad 54 tys. zł. Grzywna została nałożona z powodu niewykonania ostatecznej decyzji nakazującej częściową rozbiórkę budynku gospodarczego. Skarżący podnosił, że organ nie wziął pod uwagę jego trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej, a także deklarował zamiar legalizacji obiektu. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając nałożenie grzywny za zasadne.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Justyna Siemieniako, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lutego 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 30 lipca 2024 r. nr WOP.7722.70.2024.MM w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia w przedmiocie nakazu częściowej rozbiórce budynku oddala skargę. I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: 1. Decyzją z dnia 23 listopada 2021 r. nr INB.7355.12.2021 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bielsku Podlaskim (dalej jako: PINB) nakazał A. K. (dalej jako: skarżący) rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach w planie 10,00 m x 4,05 m, zlokalizowanego na działce nr geod. [...] w m. P. gm. B., z wyłączeniem rozbiórki ścian poprzecznych budynku do wysokości 1,00 m, ściany podłużnej budynku od strony działki nr geod. [...]do wysokości 1,00 m oraz ściany podłużnej budynku od strony działki nr geod. [...]na długości 1,00 m od narożników budynku do wysokości 1,00 m, stanowiących pozostałość po "starym" budynku. 2. Powyższa decyzja stała się ostateczna, gdyż strony nie wniosły od niej odwołania. Natomiast postanowieniem z dnia 28 marca 2022 r. nr WOP.7721.26.2022.MW Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej jako: PWINB) odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji organu I instancji. Skarga wywiedziona przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na powyższe postanowienie została oddalona prawomocnym wyrokiem z dnia 15 września 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 308/22. 3. W dniu 22 kwietnia 2022 r., po uprzednim dokonaniu w dniu 1 marca 2022 r. kontroli sprawdzającej, w wyniku której stwierdzono niewykonanie nałożonego obowiązku, PINB wystosował do skarżącego upomnienie nr INB.7355.12.2021, wzywające do wykonania ww. obowiązku o charakterze niepieniężnym. 4. W dniu 2 listopada 2022 r. pełnomocnik skarżącego zwróciła się do PINB o umożliwienie rozbiórki w dalszym terminie, z uwagi na trudną sytuację zdrowotną i finansową zobowiązanego. Zatem następną kontrolę sprawdzającą organ I instancji przeprowadził w dniu 7 czerwca 2023 r. Wykazała ona, że egzekwowany nakaz rozbiórki nie został wykonany. W związku z tym, pismem z dnia 13 czerwca 2023 r. PINB przypomniał skarżącemu o konieczności wykonania rozbiórki. 5. W dniu 28 lutego 2024 r. PINB ponownie dokonał kontroli na działce nr geod. [...] w m. P., stwierdzając że budynek gospodarczy, objęty nakazem częściowej rozbiórki, nie został poddany robotom rozbiórkowym. 6. W dniu 27 czerwca 2024 r. organ I instancji wystawił tytuł wykonawczy nr INB.7355.12.2021 i opatrzył go klauzulą o skierowaniu do egzekucji administracyjnej oraz wydał postanowienie nr INB.7355.12.2021, którym nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 54 448,20 zł oraz opłatę legalizacyjną w wysokości 68,00 zł, z powodu uchylania się od wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, określonego w ww. tytule wykonawczym, polegającego na rozbiórce budynku gospodarczego o wymiarach w planie 10,00 m x 4,05 m, zlokalizowanego na działce nr geod. [...] w m. P. gm. B., z wyłączeniem rozbiórki ścian poprzecznych budynku do wysokości 1,00 m, ściany podłużnej budynku od strony działki nr geod. [...]do wysokości 1,00 m oraz ściany podłużnej budynku od strony działki nr geod. [...]na długości 1,00 m od narożników budynku do wysokości 1,00 m. 7. Na ww. postanowienie zażalenie z dnia 4 lipca 2024 r. złożył skarżący. Zażalenie zostało uzupełnione wystąpieniem pełnomocnika skarżącego z dnia 12 lipca 2024 r. 8. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2024 r. nr WOP.7722.70.2024.MM PWINB utrzymał powyższe postanowienie PINB w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podstawą do zastosowania środka egzekucyjnego, jakim jest grzywna w celu przymuszenia, jest stwierdzenie przez organ egzekucyjny, że zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym. W ocenie organu zobowiązany uchyla się od wykonania nałożonego obowiązku rozbiórki, biorąc pod uwagę fakt, że od wydania egzekwowanej decyzji ostatecznej upłynęło 2 lata i 8 miesięcy. Mimo upływu czasu i umożliwienia zobowiązanemu przez PINB dobrowolnego wykonania obowiązku egzekwowany nakaz częściowej rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego nie został wykonany. Uzasadnia to zastosowanie wobec strony środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. PWINB stwierdził, że sposób wyliczenia przez organ I instancji grzywny w celu przymuszenia jest prawidłowy. Przedmiotem rozbiórki jest część budynku, zatem grzywna liczona jest w oparciu o przepis art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505, dalej jako: u.p.e.a.). Zgodnie z przywołanym przepisem kwota grzywny w celu przymuszenia (bez względu na funkcję budynku, objętego nakazem rozbiórki) stanowi iloczyn powierzchni samowolnej zabudowy i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Obowiązująca cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za 1 kwartał 2024 r., ogłoszona przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w komunikacie z dnia 24 maja 2024 r., wynosi 6722,00 zł. Wskaźnik ten był aktualny w momencie orzekania w niniejszej sprawie. Z kolei powierzchnia budynku, objęta egzekwowanym nakazem rozbiórki, to 10,00 m x 4,05 m = 40,5 m2. Zatem kwota grzywny w celu przymuszenia nakładanej w niniejszej sprawie po winna być liczona następująco: 1/5 x 6722 x 40,5 = 54 448,20 zł, a zatem tyle ile wskazał organ I instancji. Zdaniem PWINB zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, skutecznie doprowadzi do wykonania przez skarżącego egzekwowanego obowiązku rozbiórki, a zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym nie jest celowe w rozumieniu art. 119 § 2 u.p.e.a. Nakładana opłata w wysokości 68,00 zł stanowi, wskazaną w art. 64a § 1 pkt 1 ww. ustawy, opłatę za czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, tj. wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Organ II instancji podkreślił przy tym, że grzywna jest jedynie środkiem przymusu (nie zaś karą) i nie może być nakładana, czy egzekwowana, jeżeli zobowiązany obowiązek wykona (art. 7 § 3 u.p.e.a.). Grzywna ta może również, w przypadku wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, zostać umorzona (art. 125 ww. ustawy) lub w uzasadnionym wypadku zwrócona zobowiązanemu (art. 126 przywoływanej ustawy). Organ II instancji odniósł się także do zarzutów zażalenia, uznając je za niezasadne. 9. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do WSA w Białymstoku, zarzucając mu: - naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 § 2 u.p.e.a. polegający na zastosowaniu wobec zobowiązanego środka w postaci grzywny w celu przymuszenia w kwocie 54 448,20 zł, w oderwaniu od uprzedniego zweryfikowania jego sytuacji rodzinnej, finansowej i zdrowotnej, z której wynika, że zobowiązany nie jest w stanie spełnić tego świadczenia bez uszczerbku dla własnego utrzymania, podczas gdy z dyspozycji przywołanego wyżej przepisu wynika, iż organ winien stosować środki o najmniej uciążliwym charakterze dla zobowiązanego; - sprzeczność istotnych ustaleń poczynionych przez organ z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającego na nieprawidłowym uznaniu, iż mimo niewykonania przez zobowiązanego obowiązku nałożonego na niego decyzją PINB zasadnym jest nałożenie na niego grzywny w celu przymuszenia, w sytuacji gdy zobowiązany postawił budynek zgodnie z prawem, uprzednio zgłaszając ten fakt właściwym organom, a w niedalekim czasie zamierza całkowicie "zalegalizować" istnienie spornej budowli, toteż niezasadnym jest rozbieranie go, a tym samym nałożenie na odwołującego się grzywny w celu przymuszenia, gdyż to narazi zobowiązanego na szkodę materialną i finansową; - naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. art. 80 k.p.a. polegający na zaniechaniu w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym stanu zdrowotnego, rodzinnego i majątkowego odwołującego się, a także okoliczności postawienia budowli, co w konsekwencji doprowadziło do niezgodnego ze stanem faktycznym sprawy ustalenia, iż budynek został postawiony niezgodnie z prawem i zasadnym jest nałożenie na odwołującego się grzywny w celu przymuszenia. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że budynek został postawiony na "zgłoszenie". Dopełnił on zatem wymaganych formalności, aby rozpocząć budowę. Obecnie skarżący planuje całkowicie "zalegalizować" budowle. Gdy to się stanie nie będzie dalej konieczności dokonywania rozbiórki budynku. W opinii skarżącego organ II instancji może, wbrew swoim twierdzeniom, także zbadać jego sytuację rodzinną i finansową. Takie stanowisko potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne. Skarżący podkreśla, że jego obecna sytuacja rodzinna, zdrowotna, ale i majątkowa jest wyjątkowo niekorzystna. Od 2022 r. nastąpiło istotne pogorszenie stanu zdrowia skarżącego, przeszedł on rozległy zawał, był hospitalizowany. Ma wszczepiony rozrusznik serca, a także stwierdzone otępienie mózgowe. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia PINB. 10. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. 2. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. 3. Niniejsza sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie należy do ostatniej z wymienionych kategorii, dlatego też sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez wyznaczania rozprawy. 4. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istotą postępowania egzekucyjnego w administracji jest przymusowe wykonanie obowiązków wymienionych w art. 2 u.p.e.a. w przypadku uchylania się zobowiązanych od wykonania tych obowiązków. 5. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie PWINB z dnia 30 lipca 2024 r. nr WOP.7722.70.2024.MM utrzymujące w mocy postanowienie PINB z dnia 27 czerwca 2024 r. nr INB.7355.12.2021, którym nałożono na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 54 448,20 zł oraz opłatę legalizacyjną w wysokości 68,00 zł, z powodu uchylania się od wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, określonego w tytule wykonawczym nr INB.7355.12.2021, polegającego na rozbiórce budynku gospodarczego o wymiarach w planie 10,00 m x 4,05 m, zlokalizowanego na działce nr geod. [...] w m. P. gm. B., z wyłączeniem rozbiórki ścian poprzecznych budynku do wysokości 1,00 m, ściany podłużnej budynku od strony działki nr geod. [...]do wysokości 1,00 m oraz ściany podłużnej budynku od strony działki nr geod. [...]na długości 1,00 m od narożników budynku do wysokości 1,00m. 6. Po analizie sprawy sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie było prawidłowe, gdyż nałożenie na skarżącego grzywny w celu przymuszenia było dopuszczalne i odbyło się w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Należy wyjaśnić, że zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia (wymienionego w art. 1a pkt 12 lit. b) tiret pierwszy u.p.e.a.) wymaga stwierdzenia, że istnieje obowiązek określonego działania przez zobowiązanego, który to obowiązek nie został wykonany. Warunek ten został spełniony w sprawie – skarżący nie wykonał bowiem obowiązku wynikającego z ostatecznej i prawomocnej decyzji – w ramach postępowania egzekucyjnego organ zasadnie zatem wszczął procedurę przymuszającą zwieńczoną nałożeniem grzywny w celu przymuszenia. 7. Nie ulega bowiem wątpliwości, że egzekwowana decyzja PINB z dnia 23 listopada 2021 r. nr INB.7355.12.2021 jest ostateczna i prawomocna, gdyż strony nie wniosły od niej odwołania. 8. Pomimo powyższego, w niniejszej sprawie skarżący kwestionuje istnienie obowiązku rozbiórki budynku gospodarczego we wskazanym zakresie, wynikającego z powołanej wyżej decyzji, gdyż wskazuje, że budynek postawiono zgodnie z prawem i zamierza go zalegalizować. Ponadto skarżący podnosi także zarzuty dotyczącej same nałożonej na niego grzywny, wskazując, że organ nie wziął pod uwagę sytuacji rodzinnej, finansowej i zdrowotnej skarżącego. Sąd podkreśla, że ocena prawidłowości decyzji nakazującej skarżącemu dokonanie rozbiórki budynku gospodarczego jest niedopuszczalna w ramach postępowania w niniejszej sprawie Decyzja ta jest decyzją ostateczną i jej prawidłowość może być kwestionowana tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego lub ustawach szczególnych. Wynika to z art. 16 § 1 k.p.a., który ustanawia zasadę ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Wniesienie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie stanowi ani trzeciej instancji ani trybu szczególnego. Przepis art. 29 § 1 zd. 2 u.p.e.a. wyraźnie stanowi, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W niniejszej sprawie badaniu podlega jedynie legalność wydania postanowienia o nałożenia grzywny, w tym wystąpienie przesłanek do jej nałożenia (wynikających m.in. z art. 119 u.p.e.a., w którym wymieniono przypadki, w których nakłada się grzywnę) oraz sposobu ustalenia jej wysokości (art. 121). Bliżej niesprecyzowane zamierzenia skarżącego doprowadzenia do legalizacji obiektu wymagałyby najpierw wzruszenia zapadłej w sprawie decyzji i nie mogą mieć wpływu na zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1135/21, powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 9. Przechodząc do analizy samego zaskarżonego w przedmiotowej sprawie postanowienia, wskazać należy, że jest ono prawidłowe. Od wydania egzekwowanej decyzji do daty wydania zaskarżonego w sprawie postanowienia minęło ponad 2,5 roku. W tym czasie skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku, uzasadniało to zastosowanie wobec niego środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Tryb nałożenia grzywny uregulowany został w art. 122 u.p.e.a. Zgodnie z art. 122 § 1 u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; 2) postanowienie o nałożeniu grzywny. Stosownie do art. 122 § 2 u.p.e.a., postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Zgodnie z u.p.e.a., w postepowaniu egzekucyjnym dotyczącym spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z prawa budowlanego może być zastosowana grzywna w celu przymuszenia (art. 119-126) lub wykonanie zastępcze (art. 127-135). Postępowanie egzekucyjne zgodnie z art. 1 u.p.e.a. ma przede wszystkim doprowadzić do wykonania obowiązku przez zobowiązanego, a nie przez organ. Z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, określonych w art. 7 § 2 u.p.e.a. (zasada celowości oraz zasada najmniejszej uciążliwości stosowanego środka egzekucyjnego) i w art. 7 § 3 u.p.e.a. (zasada niezbędności), wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony. Przyjmuje się, że co do zasady grzywna w celu przymuszenia wymierzana w sprawach z zakresu prawa budowlanego jest środkiem mniej uciążliwym niż wykonanie zastępcze (por. wyroki: NSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 1029/15, z 20 lutego 2019 r. II OSK 831/17, 16 maja 2019 r., sygn. II OSK 1565/17, 23 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 668/19). Zwraca się przy tym uwagę na takie okoliczności jak: wciąż istniejąca możliwość dobrowolnego wykonania rozbiórki, zwrotny charakter grzywny (zgodnie z art. 125 i 126 u.p.e.a. istnieje możliwość umorzenia lub zwrotu orzeczonej grzywny w określonych przypadkach), a także brzmienie art. 122 § 2 pkt 2) u.p.e.a., z którego wynika, że sam ustawodawca uznał ten środek egzekucyjny za mniej uciążliwy. 10. Sam sposób wyliczenia grzywny także był prawidłowy. Grzywna liczona była w oparciu o art. 121 § 5 u.p.a.e. W myśl tej regulacji wysokość grzywny w celu przymuszenia stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Obowiązująca cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za pierwszy kwartał 2024 r., ogłoszona przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w komunikacie z dnia 24 maja 2024 r., wynosi 6722,00 zł. Wskaźnik ten był aktualny w momencie orzekania w przedmiotowej sprawie przez organ II instancji. Powierzchnia budynku, objęta egzekwowanym nakazem rozbiórki, to 10,00 m x 4,05 m = 40,5 m2. Zatem kwota grzywny w celu przymuszenia wyniosła: 1/5 x 6722 x 40,5 = 54 448,20 zł. 11. Sąd stoi na stanowisku, że nie można miarkować wysokości grzywny w zależności od możliwości finansowych zobowiązanego. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 956/17 zgodnie, z którym grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku, która ma na celu skłonienie zobowiązanego, poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Dlatego nie ma tu zastosowania, wyrażona w prawie karnym, zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego. Aby środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być więc na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanych nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie realizacji nakazanego obowiązku. Dlatego też, wymierzając grzywnę, organ egzekucyjny kieruje się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony. Sytuacja osobista skarżącego (stan zdrowia, finanse) być może utrudnia mu wykonanie obowiązku, jednak przepisy u.p.e.a. nie przewidują możliwości uwzględnienia takich okoliczności. Egzekucja ma być przede wszystkim skuteczna. Odnosząc się także do poruszanej przez skarżącego kwestii wysokości grzywny, wskazać należy, że ustalona wysokość grzywny wiązała się z długotrwałym już niewykonaniem obowiązku wynikającego z ostatecznej i prawomocnej decyzji. W takich warunkach tylko maksymalna kwota, wobec reguły jednokrotności grzywny (art. 121 § 4 u.p.e.a.), może być uznana za dolegliwość finansową, która skłoni zobowiązanego do określonego zachowania się (por. wyrok NSA z dnia 17 września 2024 r., sygn. akt II OSK 827/23). 12. Zdaniem sądu zatem, na skarżącego mogła być nałożona grzywna zgodnie z przepisem art. 119 u.p.e.a. W sprawie nie wystąpiła też sytuacja określona w art. 7 § 3 u.p.e.a., zgodnie z którym stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. W lutym 2024 r. dokonano dokonał kontroli na działce nr geod. [...] w m. P., stwierdzając że budynek gospodarczy, objęty nakazem rozbiórki, nie został poddany robotom rozbiórkowym. Niewątpliwie uzasadnia to zastosowanie wobec skarżącego środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Nakaz rozbiórki nie został bowiem wykonany mimo czasu jakim skarżący faktycznie dysponował na realizację tego obowiązku. Organ nie mógł odstąpić od egzekwowania tego obowiązku z powodu, że skarżący zadeklarował chęć legalizacji budynku. 13. Ponadto należy podkreślić, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku, która ma na celu skłonienie zobowiązanego, przez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Pamiętać trzeba, że organ egzekucyjny powinien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2320/15). 14. Zdaniem sądu zastosowanie grzywny w maksymalnej wysokości jest uzasadnione – skarżący uchyla się od wykonania nałożonego obowiązku rozbiórki od 2 lat i 8 miesięcy (na datę wydania postanowienia przez organ II instancji). Należy mieć na uwadze także fakt, że w okolicznościach niniejszej sprawy grzywna mogła być zastosowana wyłącznie jednorazowo. Przy tym wyłącznie od zobowiązanego zależy czy wykona nałożony obowiązek czy też poniesie koszty wymierzonej grzywny. Zaznaczyć przy tym należy, że grzywna ma charakter zwrotny, gdyż zgodnie z art. 125 § 1 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Ponadto na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości (art. 126 u.p.e.a.). 15. Podsumowując powyższe rozważania, sąd wskazuje, że zasadne było wymierzenie skarżącemu grzywny w celu przymuszenia, ze względu na to, że nie wykonał nałożonego na niego obowiązku rozbiórki budynku we wskazanym zakresie. Bezsporne było przy tym nałożenie na stronę opłaty w wysokości 68,00 zł z art. 64a § 1 pkt 1 u.p.e.a. za czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, tj. wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. 16. W opinii składu orzekającego organ zebrał materiał dowodowy wystarczający do ustalenia niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego, a zgromadzone dowody ocenił wnikliwie, czemu dał wyraz w uzasadnieniu postanowienia. 17. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło