II SA/Bk 572/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 05 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległych należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 17 pkt 1 K.p.a. oraz art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. nr 1, poz. 7 ze zm. dalej powoływana jako u.p.o.a.), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy J. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z dnia [...] kwietnia 2012 r. dotyczącą odmowy umorzenia J. B. (dalej powoływana również jako Skarżąca) zaległych należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...], organ I instancji, w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku Skarżącej o umorzenie należności wypłaconych z tytułu świadczeń alimentacyjnych ze względu na trudną sytuację materialną i życiową, odmówił uwzględnienia tego wniosku. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Skarżąca nie wywiązywała się z obowiązku alimentacyjnego, w związku z czym osobom uprawnionym zostało wypłacone świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. ustalono Panu M. B. prawo do świadczeń na rzecz dzieci: D., P. i E. B. na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. organ I instancji orzekł o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego - Skarżącą, należności z tytułu wypłaconych dziecku świadczeń w kwocie głównej 7154,04 zł wraz z odsetkami wynoszącymi 2698,51 zł. Rozpoznając wniosek Skarżącej o umorzenie powyższej kwoty organy ustaliły, że Skarżąca prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z córką. Zamieszkuje w mieszkaniu będącym własnością siostry. W mieszkaniu tym zamieszkuje również matka zainteresowanej, która prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Skarżąca ma obecnie 38 lat, jest w wieku aktywności zawodowej, jednakże nie posiada stałego zatrudnienia. Posiada wykształcenie średnie, wyuczony zawód sprzedawcy. Jest zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie ma orzeczonego stopnia niepełnosprawności. Jako źródło dochodu Skarżąca wskazała gospodarstwo rolne, z którego uzyskuje dochód w wysokości 36,23 zł, pomoc konkubenta w wysokości 100 zł miesięcznie, zasiłek rodzinny w wysokości 68 zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 170 zł. Łączny dochód w rodzinie Skarżącej wynosi 374,23 zł. Skarżąca jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego położonego w K. o powierzchni 0,1394 ha przeliczeniowego oraz posiada 1/3 udziału w gruntach o powierzchni 0,1068 ha przeliczeniowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem majątkowym Skarżąca jest współwłaścicielką z byłym mężem domu o powierzchni 250 m2, ponadto posiada w 1/3 udziały działki o powierzchni 1300 m2 oraz 1/3 udziału gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,064 ha. Powyższe okoliczności, w szczególności możliwość wykonywania pracy zawodowej od momentu orzeczenia alimentów, świadczą o braku podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącej o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Od decyzji organu I instancji Skarżąca złożyła odwołanie podając, że od 2007 r. jest osobą bezrobotną. Jest przewlekle chora, leczy się w różnych poradniach. Jest w bardzo trudnej sytuacji życiowej i finansowej. Od miesiąca stycznia nie otrzymuje żadnych pieniędzy od konkubenta. Nie ma uregulowanych spraw rodzinnych, toczy się sprawa o podział majątku. Nie może podjąć pracy bowiem wychowuje sześciomiesięczną córkę. Uważa, że w jej sytuacji powinny zostać umorzone wszystkie zaległości wraz z odsetkami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., utrzymując rozstrzygniecie organu I instancji w mocy, wskazało, że podstawą prawną rozstrzygnięcia w sprawie był art. 30 ust. 2 u.p.o.a., zgodnie z którym, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy i jest uzależnione od stwierdzenia przez organ przesłanki występowania szczególnych okoliczności opartych na kryterium dochodowym i rodzinnym. Organ odwoławczy wskazał, że analiza sytuacji życiowej Skarżącej wskazuje, że nie jest ona łatwa, nie mniej jednak nie uzasadnia umorzenia powstałych zaległości. Zgodzić się trzeba z organem I instancji, iż alimenty na rzecz dzieci zostały zasądzone w 2008 r., a zatem w okresie, kiedy Skarżącą miała możliwość wywiązywania się z obowiązku uczestniczenia w wychowaniu swoich dzieci. Skarżąca posiada wykształcenie średnie, prawo jazdy kat. B, ukończone dodatkowe kursy komputerowe i obsługi kasy fiskalnej, dlatego tez miała możliwość znalezienia zatrudnienia i opłacania zasądzonych od niej alimentów. Organ wskazał również, że brak jest podstaw do umorzenia zobowiązań alimentacyjnych, albowiem Skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości, a zatem posiada majątek, który pozwoli w przyszłości na uregulowanie zobowiązań. Skarżąca jest osobą młodą, zdolną do pracy, nie ma więc powodów, dla których należałoby przerzucać obowiązki alimentacyjne wobec jej dzieci na całe społeczeństwo. Na powyższą decyzję Skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, podając, że od 2007 roku jest osobą bezrobotną, leczy się w specjalistycznych poradniach, na stałe przyjmuje leki, od pracy się nie uchyla i ciągle szuka zatrudnienia. Zaznaczyła, że w chwili obecnej wychowuje 7 miesięczną córkę, a zatem nie może podjąć zatrudnienia. Utrzymują się z pomocy ojca dziecka w kwocie 100 zł, zasiłku celowego, okresowego i rodzinnego. Owszem, jest współwłaścicielką nieruchomości, jednakże są one zajęte przez komornika. Zaznaczyła, że sprawa o podział majątku dorobkowego z byłym mężem się jeszcze nie zakończyła. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja organu I instancji, nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. Tym samym, Sąd nie ma uprawnienia do umorzenia należności alimentacyjnych lub odsetek za zwłokę - powyższe żądania nie mieszczą się katalogu rozstrzygnięć, które może podjąć sąd administracyjny, stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Materialną podstawą wydania zaskarżonej do Sądu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. był art. 30 ust. 2 u.p.o.a., zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Nie ulega wątpliwości, iż decyzja organu oparta o treść art. 30 ust. 2 u.p.o.a. ma charakter uznaniowy. Organ ma tu możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie stwierdzenia, że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego. Nie może to jednak oznaczać "dowolności" organu wyrażonej w podjętej decyzji. Rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu administracji nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 K.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 K.p.a. W ocenie Sądu, zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy nie naruszyły powyższych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a zatem brak było podstaw uzasadniających uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Organ dokonał całościowej oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej Skarżącej i na tej podstawie przyjął, że brak jest podstaw do umorzenie ciążących na Skarżącej należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Fakt, iż z powyższą oceną nie zgadza się Skarżąca nie może świadczyć, iż ocena ta została przeprowadzona niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Podkreślić należy, iż organy obu instancji zgodziły się ze Skarżącą, że jej sytuacja rodzinna i majątkowa nie jest łatwa. Tym niemniej, wskazać należy, że nie powstała ona w wyniku nadzwyczajnych okoliczności (wypadek, powodujący utratę możliwości zarobkowania, losowe zniszczenie posiadanego majątku, ciężka choroba uniemożliwiająca zarobkowanie), dlatego też, obecny brak stałych dochodów, pozwalających na spłatę należności alimentacyjnych, nie może stanowić przesłanki do umorzenia należności. Owszem, Skarżąca w chwili obecnej jest bezrobotna, bez prawa do zasiłku oraz ma ograniczone możliwości znalezienia pracy z uwagi na wychowywanie niespełna rocznej córki. Jednakże powyższa sytuacja w przyszłości, jeżeli będzie taka wola Skarżącej, może ulec zmianie. Skarżąca, mimo wskazywania na liczne schorzenia i przyjmowane leki, jest zdolna do pracy, posiada odpowiednie wykształcenie dla podjęcia pracy na stanowisku sprzedawcy, tym samym istnieje realna możliwość spłaty ciążących na Skarżącej należności w przyszłości. Zgodzić się także należy z organem odwoławczym, iż okolicznością wskazującą na brak przesłanek do umorzenia należności alimentacyjnych, jest fakt posiadania przez Skarżącą majątku w postaci prawa współwłasności w licznych nieruchomościach. Dodatkowo, w przyszłości nastąpi podział majątku dorobkowego Skarżącej i jej byłego męża, co także przyczyni się poprawy sytuacji majątkowej Skarżącej. Nie można zatem wykluczyć, że w przyszłości Skarżąca będzie dysponowała niezbędnymi środkami finansowymi, z których będzie w stanie spłacić ciążące na niej zobowiązania. Dlatego też, w ocenie Sądu, organy prawidłowo oceniły sytuację rodzinną i majątkową Skarżącej, w aspekcie przesłanek umorzenia należności alimentacyjnych i odsetek za zwłokę. Owszem, aktualnie Skarżąca uzyskuje niewielkie dochody, które uniemożliwiają uregulowanie ciążących zobowiązań, jednakże posiadany majątek, a także możliwość podjęcia w przyszłości stałej pracy zarobkowej wskazują, że będzie ona w stanie, przynajmniej częściowo uregulować należności wypłacone na rzecz jej dzieci z funduszu alimentacyjnego. Potwierdzeniem powyższego jest pismo Wójta Gminy J. (k. 17 akt sądowych), z którego wynika, że wobec majątku Skarżącej toczą się postępowania egzekucyjne, z których w części uległy zaspokojeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Mając powyższe na uwadze skargę jako niezasadną należało oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a.