II SA/Bk 582/13

II SA/Bk 582/13 P O S T A N O W I E N I E Dnia 20 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2013 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. N. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] maja 2013 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata II SA/Bk 582/13 U Z A S A D N I E N I E Skarżąca J. N. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz synem. W skład majątku jej rodziny wchodzą: dom o powierzchni 126 m2, mieszkanie o powierzchni 33, 8 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 1,8717 ha przeliczeniowego oraz działka rolna o powierzchni 0,25 ha. Rodzina zgromadziła oszczędności 3.000 zł. Wnioskodawczyni utrzymuje się z renty chorobowej w wysokości 512, 65 zł netto. Jej mąż z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 1.600 zł netto. Wnioskodawczyni wywiodła w formularzu PPF, że nie zna się na przepisach geodezyjnych i kartograficznych i dlatego wnosi o przyznanie pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlegał załatwieniu odmownemu. Zgodnie z art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W sprawie niniejszej skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy wskazać, że z uwagi na to, iż prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego, to żądający zwolnienia od kosztów sądowych ma wykazać, iż konieczność ich poniesienia przekracza jego możliwości. Okoliczność, czy warunki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione, podlega ocenie sądu. Analiza oświadczenia zawartego w formularzu PPF wskazuje, że istnieje możliwość oceny sytuacji majątkowej strony w zakresie niezbędnym do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy i to bez wzywania do dodatkowych oświadczeń. Zdaniem sądu z przedłożonych informacji wynika, że strona jest w stanie we własnym zakresie wygospodarować środki finansowe związane z pokryciem kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika do prowadzenia niniejszej sprawy. Z przedstawionych danych nie wynika, że istnieją podstawy do formułowania odmiennej oceny. Istotne jest przede wszystkim, że rodzina skarżącej posiada stały dochód, który łącznie zamyka się kwotą 2.112, 65 zł (netto). Jest to okoliczność nie bez znaczenia, bowiem stabilność comiesięcznych dochodów świadczy również o pewnej stabilizacji finansowej rodziny. Ten wniosek potwierdza fakt zgromadzenia kwoty 3.000 zł oszczędności, co – jak wskazują zasady doświadczenia życiowego – jest niemożliwe dla rodzin o trudnej sytuacji finansowej, niemających stałego dochodu i jakiejkolwiek pracy. Nie może również ujść uwadze, że rodzina skarżącej posiada nieruchomości rolne, które potencjalnie mogą być źródłem dochodu (np. dzierżawa czy sprzedaż). Powyższe okoliczności, a w szczególności fakt uzyskiwania przez rodzinę stałych dochodów oraz fakt posiadania zgromadzonych oszczędności, wyklucza przyjęcie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów niniejszego postępowania (ustanowienia pełnomocnika), bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny. Nie bez znaczenia jest też fakt uiszczenia przez stronę kwoty wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. Należy wskazać, że koszty sądowe nie mogą być stawiane w ostatniej kolejności ich zaspokojenia (vide postanowienie WSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2013 r., VII SA/Wa 1207/13 oraz powołane w nim orzecznictwo, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona ma obowiązek podjąć starania o ich wygospodarowanie, a dopiero brak takiej możliwości uzasadnia uwzględnienie wniosku o prawo pomocy. Tym bardziej, że instytucja ta (prawa pomocy), będąca wyjątkiem od zasady odpłatności postępowania sądowego, powinna umożliwiać pełen dostęp do sądu przede wszystkim podmiotom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, do których, zdaniem sądu, skarżąca nie należy. W tych okolicznościach nie było możliwe uznanie, by strona nie była w stanie sfinansować ustanowienia pełnomocnika we własnym zakresie oraz że powinna stronie być przyznana taka pomoc ze środków publicznych. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.