II SA/Bk 583/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), asesor WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2008 r. sprawy ze skargi P. C. na postanowienie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę Skarżący P. C. pismem z dnia [...] marca 2007r. zwrócił się do dyrektora Aresztu Śledczego w B. o udzielenie informacji dotyczących przekroczenia stanu osobowego osadzonych (łącznie skazanych i tymczasowo aresztowanych) w Areszcie Śledczym w B. w okresie od października 2006 roku do dnia złożenia wniosku, w porównaniu do ilości miejsc gwarantujących metraż na jednego osadzonego zgodnie z normami Unii Europejskiej, tj. 4 m2. Dodatkowo wniósł o podanie tym samych danych dotyczący wszystkich osadzonych w RP w podanym okresie. Na wezwanie organu wyjaśnił, iż powyższa informacja jest mu potrzebna, bo zamierza wystąpić przeciwko aresztowi z powództwem o zadośćuczynienie. Dyrektor Aresztu Śledczego w B. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007r. odmówił skarżącemu wydania zaświadczenia, uzasadniając odmowę brakiem interesu prawnego strony w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów. Za taki interes, zdaniem organu, nie może być uznana zapowiedź skierowania pozwu do sądu powszechnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie P. C. podniósł, iż stosownie do treści art. 217 k.p.a. żądane informacje winne być mu wydane w formie zaświadczenia, a Dyrektor Aresztu Śledczego w B. ma obowiązek wydać przedmiotowe zaświadczenie, bo wynika to wprost z brzmienia art. 218 § 1 k.p.a. Ponadto wyjaśnił, że uprawdopodobnił swój interes prawny, gdyż wskazał, że zaświadczenie to będzie mu potrzebne do wystąpienia do sądu z powództwem przeciwko Aresztowi Śledczemu w B. o zadośćuczynienie za niehumanitarne warunki odbywania kary pozbawienia wolności. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Aresztu Śledczego w B. W uzasadnieniu swego postanowienia organ stwierdził, że przepis art. 218 § 1 k.p.a. obligujący organ do wydania zaświadczenia, gdy chodzi o potwierdzenie faktów lub stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, nie może być interpretowany w oderwaniu od zasady określonej w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., tj. po zbadaniu, czy osoba ma interes prawny w ubieganiu się o wydanie zaświadczenia. Podany zaś przez skarżącego interes prawny przejawiający się potrzebą przedstawienia zaświadczenia do sprawy sądowej przeciwko Aresztowi Śledczemu w B. o zadośćuczynienie jest interesem faktycznym. Zaświadczenie, o które skarżący występuje nie jest mu niezbędne do dochodzenia roszczeń przed sądem powszechnym, a odmowa jego wydania nie ogranicza prawa skarżącego do wniesienia takiego powództwa. Brak zaświadczenia nie czyni załatwienia sprawy niemożliwym. Tryb określony w art. 217-219 k.p.a., nie dotyczy udzielania informacji, ale opartej na interesie prawnym strony lub wymaganej przez przepisy prawa potrzeby uzyskania urzędowego potwierdzenia w drodze zaświadczenia określonych faktów lub stanu prawnego. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiódł P. C., wnosząc o zobowiązanie organów do wydania żądanego zaświadczenia. Podał, że interes prawny w uzyskaniu takiego zaświadczenia przejawia się w zapowiedzi skierowania pozwu o zadośćuczynienie za niehumanitarne warunki odbywania kary pozbawienia wolności, a samo zaświadczenie jest niezbędne do dochodzenia roszczenia. Wskazał, iż zgodnie z art. 6 kc to na nim jako powodzie spoczywać będzie obowiązek wykazania przed sądem zasadności dochodzonych roszczeń, a podstawowym dowodem będzie zaświadczenie, o którego wydanie zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego. Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2008r. podtrzymując zarzuty skargi uzupełniająco wyjaśnił, iż cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. W tym kontekście interes prawny skarżącego uzasadniony jest samym faktem bycia osadzonym w areszcie śledczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty i argumenty skargi nie podważają jej legalności, dlatego też skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 217 § 1 i 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje organ administracji publicznej na żądanie osoby ubiegającej się o takie zaświadczenie w sytuacjach, gdy: bądź przepis prawa wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 1 § 2 art. 217 k.p.a.), bądź osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2 § 2 art. 217 k.p.a.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia jest wszczynane na podstawie żądania osoby uprawnionej. Organ w pierwszej kolejności obowiązany jest zatem stwierdzić, czy osoba ubiegająca się o zaświadczenie ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego; gdy organ uzna, że osoba ubiegająca się nie ma tego interesu - odmawia wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o żądanej treści (Z. Janowicz "KPA Komentarz" PWN 1999 s. 506- 507; J. Borkowski w: "Kpa. Komentarz" CH BECK 2006 s. 818 nb 4, 5). Nadto z art. 218 § 1 k.p.a. wynika, że w przypadku, gdy o wydanie zaświadczenia ubiega się osoba ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego, organ administracji publicznej jest obowiązany wydać zaświadczenie o ile chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Warunkiem, zatem, wydania skarżącemu żądanego zaświadczenia o przekroczeniu stanu osobowego osadzonych w Areszcie Śledczym w B. w okresie od października 2006 roku do dnia złożenia wniosku, z podaniem ilości miejsc gwarantujących metraż na jednego osadzonego zgodnie z normami Unii Europejskiej, oraz takich samych danych dotyczący wszystkich osadzonych w kraju RP w podanym okresie, tj. potwierdzającego fakty wynikające z ewidencji prowadzonej przez areszt, było wykazanie się przez skarżącego interesem prawnym w urzędowym potwierdzeniu opisanych faktów. Takiego interesu skarżący, jak słusznie przyjęły organy obu instancji, nie wykazał. Wnioskodawca nie ma interesu prawnego w uzyskaniu żądanego zaświadczenia w rozumieniu art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. Takiego interesu prawnego po stronie wnioskodawcy nie sposób wyprowadzić z tego, że zamierza wystąpić z powództwem przeciwko Aresztowi Śledczemu w B. o zadośćuczynienie. Nie ulega, bowiem, wątpliwości, że w dacie ubiegania się o wydanie zaświadczenia nie toczyło się żadne postępowanie (przed sądem lub innym organem), w którym skarżący miał obowiązek przedłożyć potwierdzoną informację o przekroczeniu stanu osobowego osadzonych w areszcie w okresie od października 2006 roku do dnia złożenia wniosku, z podaniem ilości miejsc gwarantujących metraż na jednego osadzonego zgodnie z normami Unii Europejskiej. Sam skarżący przyznaje, że wiedza o przekroczeniu tych norm pomogłaby mu w ewentualnym sformułowaniu pozwu oraz byłaby dowodem w sprawie. Brak zaświadczenia nie stoi, zatem na przeszkodzie wniesieniu powództwa, a ciężar dowodu, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda spoczywałby wówczas na stronie pozwanej (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.02.2007 r. sygn. V CSK 431/06, którego teza jest następująca: "Osadzenie skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności w przeludnionych celach, przy braku oddzielenia urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia i niezapełnieniu wszystkim skazanym osobnego miejsca do spania może stanowić naruszenie dóbr osobistych: godności oraz prawa do intymności i rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 i art. 448 kc. Ciężar dowodu, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda spoczywa na stronie pozwanej – art. 6 w zw. z art. 24 kc"). W zakresie takiego powództwa nie miałaby zatem zastosowania – wbrew stanowisku skarżącego – norma z art. 6 kc. Biorąc pod uwagę powyższe należało uznać, że dla ochrony interesu prawnego strony żądane zaświadczenie nie jest konieczne, stąd sąd administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa odmową wydania skarżącemu zaświadczenia. Tryb określony w przepisach art. 217-219 k.p.a. nie dotyczy bowiem udzielania informacji, ale opartej na interesie prawnym strony lub wymaganej przez przepis prawa potrzeby uzyskania urzędowego potwierdzenia w drodze zaświadczenia określonych faktów lub stanu prawnego (vide: wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 22.11.1996r., I S.A./Wr 14296, Lex nr 27384) Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.