II SA/Bk 585/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. W. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] września 2011 r. o odmowie przyznania M. W. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie o rozbudowę budynku gospodarczego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego M. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego pozostaje emerytura w wysokości 1.542,75 zł miesięcznie (1.290 zł netto). Wykazane wydatki miesięczne to: alimenty na trójkę uczących się dzieci – 1.150 zł; rata spłaty kredytu – 972 zł; koszty utrzymania własnego i domu – 1.500 zł. Wnioskodawca pożycza pieniądze na pokrycie kosztów utrzymania od znajomych i bliskich. W skład majątku M. W. wchodzi: dom o powierzchni 120 m², stanowiący ½ bliźniaka. Skarżący jest zadłużony z tytułu kredytu zaciągniętego w D. B. na kwotę 30.000 zł, miesięczna rata spłaty tego zobowiązania to 972 zł. Kredyt został zaciągnięty w celu spłaty zadłużenia na kartach kredytowych oraz pokrycia bieżących wydatków. Wnioskodawca nie ma zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Jest właścicielem samochodu osobowego marki Łada Samara rok prod. 1990 (obecnie pojazd jest nieużywany). Do akt sprawy wnioskodawca dołączył: decyzję ZUS z dnia [...] czerwca 2011 r. o ponownym ustaleniu emerytury, wyrok Sądu Okręgowego w B. z dnia 4 lutego 2004 r. sygn. akt [...], umowę o kredyt gotówkowy z dnia [...] kwietnia 2011 r., potwierdzenie zapłaty raty kredytu za miesiąc sierpień br.; kserokopię biletu miesięcznego MPK B. W oparciu o powyższe okoliczności referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podano, że treść złożonego przez M. W. oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Podano, że miesięczny dochód skarżącego stanowi kwota 1.289,22 zł netto. Deklarowane wydatki miesięczne wynoszą około 3.122 – 3.622 zł, tym samym znacznie przekraczają wskazany dochód, tj. o kwotę około 1.800 – 2.333 zł. Wnioskodawca powołał się, co prawda na pomoc finansową otrzymywaną od rodziny i bliskich, jednak biorąc pod uwagę stosunek miesięcznych wydatków do kwoty uzyskiwanego dochodu, zdaniem referendarza, argumentacja ta nie jest przekonująca. Z zestawienia wydatków z uzyskiwanym dochodem wynika bowiem, iż każdego miesiąca osoby trzecie pokrywają wydatki M. W. w kwocie około 2.000 zł. Dodatkowo skarżący wielokrotnie podkreślał, że oprócz otrzymywanej emerytury nie posiada żadnych innych źródeł dochodu oraz nie ma zgromadzonych oszczędności. Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż M. W. w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej. Od powyższego postanowienia wnioskodawca wywiódł sprzeciw i zarzucił rażące naruszenie art. 243, art. 244, art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewłaściwe i bezpodstawne zastosowanie jako podstawa prawna w kwestionowanym postanowieniu. Wskazując na powyższe naruszenie skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uchylenie w całości oraz zwolnienie z wszelkich kosztów sądowych oraz udzielenie pomocy prawnej zgodnie ze złożonym wnioskiem z dnia 5 września 2011 r. oraz złożonym wyjaśnieniem z dnia 14 września 2011 r. W uzasadnieniu podniósł, że faktem jest, że żądanie o udzielenie pomocy prawnej i finansowej zostało uzasadnione w sposób wyczerpujący. Wynika z niego, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest tragiczna z powodu ogromnego zadłużenia bez możliwości spłaty zaciągniętych kredytów w tym kart kredytowych. Ze złożonych dokumentów wynika jasno, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) spowodowało utratę mocy postanowienia referendarza i konieczność rozpoznania sprawy będącej przedmiotem wniosku przez Sąd. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 prawa o postępowaniu przed sądami adminsitracyjnymi następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł). Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał w sposób rzetelny, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści złożonego przez M. W. oświadczenia wynika, że wysokość jego miesięcznego dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury wynosi 1.539 zł brutto (1.289,22 zł netto). Wyszczególnione wydatki miesięczne stanowią łącznie 3.122 – 3.622 zł, w tym: utrzymanie własne i domu 1.000 – 1.500 zł, rata spłaty kredytu – 972 zł, alimenty – 1.150 zł. Wnioskodawca pożycza pieniądze od znajomych i bliskich na pokrycie kosztów utrzymania. Majątek skarżącego stanowi: dom o powierzchni 120 m², stanowiący ½ bliźniaka oraz samochód osobowy marki Łada Samara rok prod. 1990. M. W. dnia [...] kwietnia 2011 r. zaciągnął kredyt bankowy na kwotę 30.000 zł na okres 42 miesięcy. Zobowiązanie to zastało zaciągnięte na cele konsumpcyjne - spłata zadłużenia na kartach kredytowych oraz pokrycie bieżących wydatków. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Z treści tego oświadczenia wynika, że skarżący ograniczył się do przedstawienia informacji świadczących o złym stanie majątkowym, nie podał jednakże żadnych informacji pozwalających wyjaśnić nietypową sytuację, w której skarżący ma dochód w wysokości 1.289,22 a wydatki kształtują się w wysokości około 3.122 – 3.622 zł, i znacznie przekraczają wskazany dochód, tj. o kwotę około 1.800 – 2.333 zł. W ocenie Sądu wskazanie na pomoc finansową otrzymywaną od rodziny i bliskich, nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem biorąc pod uwagę stosunek miesięcznych wydatków do kwoty uzyskiwanego dochodu, oznaczałoby że każdego miesiąca osoby trzecie pokrywają wydatki skarżącego w kwocie około 2.000 zł. Skoro strona nie podaje rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji, to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Nadto takie okoliczności jak osiąganie stałego dochodu oraz posiadanie nieruchomości w zasadzie wyłączają możliwość przyznania prawa pomocy. Posiadany majątek może bowiem przynosić potencjalne korzyści, np. jako zabezpieczenie pożyczki, czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.-