II SA/Bk 589/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie o przyznania zasiłku stałego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. (znak: [...]) umorzyło postępowanie odwoławcze toczące się z odwołania S. J. od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] zmieniającej decyzję Prezydenta Miasta S. z [...] maja 2004 r. (nr [...]) przyznającą S. J. zasiłek stały, w części dot. wysokości przyznanego świadczenia, w ten sposób, że od dnia 1 czerwca 2013 r. do dnia 30 kwietnia 2015 r. zasiłek niniejszy przysługuje w wysokości 227,71 zł miesięcznie. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] zmieniona została decyzja Prezydenta Miasta S. z [...] maja 2004 r. (nr [...]) przyznająca S. J. zasiłek stały, w części dot. wysokości przyznanego świadczenia, w ten sposób, że od dnia 1 czerwca 2013 r. do dnia 30 kwietnia 2015 r. zasiłek niniejszy przysługuje w wysokości 227,71 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej: u.p.s.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 823). Mając na względzie ww. uregulowania prawne i wobec stwierdzenia, że sytuacja dochodowa Wnioskodawcy od maja 2013 r. uległa zmianie, ustalono na nowo faktyczny dochód S. J. i obliczono nową wysokość zasiłku stałego. Od decyzji niniejszej S. J. wniósł odwołanie, w którym powołał się na swoją trudną sytuację finansową. Odwołanie niniejsze wraz z aktami sprawy dnia 6 czerwca 2013 r. wpłynęło do SKO w S. Dnia 10 czerwca 2013 r. Odwołujący złożył w SKO w S. dodatkowe pisemne wyjaśnienia do ww. odwołania, a następnie dnia 20 czerwca 2013 r. złożył wniosek o wycofanie ww. odwołania cyt.: "Proszę o wycofanie mego odwołania dotyczącego decyzji z dnia [...] maja 2013 r. o zmniejszeniu kwoty zasiłku stałego z kwoty 542 zł do 227,71 zł." Pismo niniejsze zostało sporządzone odręcznie i opatrzone czytelnym podpisem Odwołującego. Wobec powyższego, dnia [...] czerwca 2013 r. SKO w S. wydało decyzję nr [...] umarzającą postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na art. 137 k.p.a., wedle którego strona może cofnąć odwołanie przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, z tym, że organ nie uwzględni cofnięcia odwołania, jeżeli prowadziłoby to do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny. Następnie organ wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, tj. art. 106 ust. 3a i 5 u.p.s., albowiem dochód Odwołującego wzrósł o kwotę przekraczającą 10% kryterium dochodowego. Natomiast wobec wycofania odwołania przez Odwołującego, zastosowanie miał art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., na podstawie którego postępowanie odwoławcze umorzono. Na powyższą decyzję skargę do tut. sądu administracyjnego wniósł S. J., wskazując, że decyzja z 17 maja 2013 r. zmieniająca wysokość zasiłku stałego narusza zarówno prawo, jak i interes społeczny. W treści skargi Skarżący stwierdził, że złożył wniosek o wycofanie przedmiotowego odwołania, albowiem z chwilą złożenia odwołania wstrzymano mu wypłatę zasiłku, będącego jedynym źródłem jego utrzymania, przez co przez 20 dni Skarżący nie miał środków na zakup żywności i leków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację podaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po rozpoznaniu skargi w powyższych aspektach sąd orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy na wstępie, że zgodnie z art. 137 k.p.a. strona może cofnąć odwołanie przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy nie może jednak uwzględnić cofnięcia odwołania, jeśli prowadziłoby to do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że cofnięcie odwołania przez stronę nie zwalnia organu odwoławczego z obowiązku oceny decyzji organu pierwszej instancji w zakresie jej zgodności z prawem, jak i interesem społecznym, a zatem nie prowadzi wprost do umorzenia postępowania odwoławczego (vide: wyrok NSA z dn. 22.08.2000r. sygn. II SA/Ga 1857/98, wyrok NSA z dn. 3.12.1998r. sygn. I SA 440/98). W każdym przypadku, przed podjęciem decyzji na skutek cofnięcia odwołania, organ odwoławczy zobowiązany jest dokonać kontroli pod kątem legalności i celowości decyzji organu I instancji. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że organ odwoławczy poczynił odpowiednie rozważania w przedmiocie zweryfikowania, czy zaskarżona decyzja organu I instancji nie narusza prawa ani interesu społecznego. Przytoczył w tym celu zaistniałe okoliczności faktyczne oraz powołał, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia organu I instancji przepisy prawa, a następnie uzasadnił, dlaczego, w oparciu o zaistniałe okoliczności, decyzja zmieniająca kwotę zasiłku stałego, nie narusza prawa, ani interesu społecznego i wobec powyższego, została wydana prawidłowo. W odniesieniu do powyższych rozważań stwierdzić wypada, że organ II instancji, rozważył dopuszczalność cofnięcia odwołania pod kątem wystąpienia przesłanek określonych w art. 137 zd. 2 k.p.a., czemu dał wyraz w sposób wyczerpujący w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wspomnieć także należy, że w doktrynie przyjmuje się, iż strona może odwołać cofnięcie odwołania z uzasadnionych przyczyn, jednakże tylko do momentu, w którym postępowanie odwoławcze nie zostanie umorzone. Należy, bowiem umożliwić stronie uchylenie się od skutków oświadczenia woli w razie błędu, przymusu lub podstępu (zob. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do art. 137 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II). W niniejszej sprawie jednakże cofnięcie wniosku z 20 czerwca 2013 r. nie nastąpiło, co więcej z treści skargi wynika, że Skarżący z rozmysłem i w pełni świadomie dokonał cofnięcia swojego odwołania. Pismo Odwołującego z 20 czerwca 2013 r. nie zawiera żadnego uzasadnienia, (które w zasadzie nie jest wymagane), ograniczając się jedynie do sformułowania: "proszę o wycofanie mego odwołania dot. decyzji z dnia 17 maja 2013 r. [...]", jednakże, w ocenie sądu, jego treść oraz zamiar strony nie budzą wątpliwości. Ponadto pismo niniejsze zawiera wszystkie formalne elementy podania, określone w art. 63 § 2 i 3 k.p.a., tj. wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie. Ze względu na fakt, że brak jest przepisów szczególnych określających dodatkowe wymogi formalne przedmiotowego wniosku oraz, że został on podpisany przez Odwołującego, stwierdzić należy, że zasługiwał na rozpoznanie przez organ II instancji. Odnosząc się natomiast do przyczyn cofnięcia przedmiotowego odwołania, zawartych w skardze do tut. Sądu, wskazać należy, że zostało ono sporządzone rozmyślnie, w pełni świadomie przez Skarżącego, który z powodu wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji, zmieniającej kwotę zasiłku stałego, (co następuje z mocy prawa zgodnie z art. 130 § 2 k.p.a.), nie otrzymywał przyznanej kwoty zasiłku i wobec tego, nie miał środków finansowych na zakup żywności oraz lekarstw. Powyższe jednakże, nie może mieć żadnego wpływu na ocenę legalności i celowości zaskarżonej do sądu administracyjnego, decyzji organu II instancji. Na marginesie należy zauważyć, że świadczenie przyznawane z pomocy społecznej mają na celu poprawę bytu materialnego osób najbardziej potrzebujących poprzez wsparcie odpowiednią kwotą finansową i nie mogą stanowić głównego źródła utrzymania korzystających z pomocy społecznej. Stwierdzić, zatem wypada, że dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie mają, znaczenia przesłanki subiektywne istniejące po stronie cofającego odwołanie, albowiem skutecznie cofnięte odwołanie (jeśli nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 137 k.p.a.), powoduje że organ nie może rozpoznać środka zaskarżenia i zobligowany jest umorzyć postępowanie odwoławcze, jako bezprzedmiotowe. Podkreślić, bowiem należy, że organ odwoławczy powinien rozstrzygnąć sprawę cofnięcia odwołania w ten sposób, że albo uwzględni cofnięcie odwołania w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, albo odmówi uwzględnienia cofnięcia odwołania w drodze postanowienia, na które nie służy zażalenie (por. wyrok NSA z dnia 18 października 1996 r., I SA/Lu 55/96). Jeżeli zatem cofnięcie odwołania nie prowadzi (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie) do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny, nastąpiło ono skutecznie, co skutkowało nałożeniem na organ obowiązku podjęcia rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., która ma charakter aktu związanego (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 443/08). Na uwagę ponadto zasługuje fakt, że zaskarżona decyzja podjęta została na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., który spośród zamkniętego katalogu decyzji wydawanych przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 k.p.a. przewiduje możliwość wydania przez ten organ decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze. Przepis ten nie stanowi jednak samodzielnej podstawy umorzenia postępowania odwoławczego, albowiem przesłanek bezprzedmiotowości tego postępowania upatrywać należy na gruncie art. 105 k.p.a. i stanowią je: cofnięcie odwołania (art. 137 k.p.a.) oraz ustalenie w toku postępowania odwoławczego, że skarżący nie jest stroną (art. 127 § 1 k.p.a.). Organ odwoławczy nie przytoczył, co prawda w zaskarżonej decyzji, jako jednej z podstaw jej wydania art. 105 k.p.a., jednakże wskazał wyraźnie, że umorzenie postępowania następuje cyt.: "[...] na skutek wniosku zainteresowanego o wycofanie odwołania". Wobec powyższego, niniejsze naruszenie organu II instancji nie przesądza o wadliwości zaskarżonej decyzji, uzasadniającej jej uchyleniem. Z powyższych względów należało skargę oddalić jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.